“Thuyền cá Việt Nam”: Một góc nhìn độc đáo về văn hóa biển Việt

Tác giả Ken Preston sinh năm 1946 trong một gia đình không quân tại Mỹ, song ngay từ nhỏ ông đã say mê đánh cá và tàu thuyền. Ông gia nhập quân ngũ trong những năm cuối đại học và từng có một năm phục vụ tại Việt Nam. Sau khi giải ngũ, ông làm nghề đánh cá ngoài khơi bờ Tây nước Mỹ, trước khi chuyển sang lĩnh vực xây dựng bến cảng, cầu đường và các công trình công nghiệp nặng, gắn bó suốt 36 năm và thêm 4 năm làm tư vấn bán thời gian. Bên cạnh đó, Ken Preston còn có nhiều trải nghiệm thực tế khi sở hữu, sửa chữa, đóng mới tàu thuyền nhỏ và thực hiện các chuyến đi ngắn dọc bờ biển Mexico, Canada.

Từ năm 2005, tác giả dành ít nhất sáu tuần mỗi năm du lịch bằng xe máy tại Việt Nam, Campuchia và Lào để khảo sát, thu thập tư liệu cho “Thuyền cá Việt Nam”.

Theo tác giả Ken Preston, về mặt văn hóa, lịch sử và địa lí, Việt Nam đều chiếm một vị trí đáng kể trên thế giới. Vừa là điểm đến giao thương, vừa là nơi dừng chân dọc theo các tuyến đường thương mại quan trọng nhất nối Đông Á với châu Âu, Ả Rập và châu Phi, Việt Nam đã chứng kiến tàu thuyền của nhiều quốc gia ghé vào các cảng của mình ít nhất từ những năm 1500. Các thợ đóng thuyền và thủy thủ Việt Nam có cơ hội xem xét những kĩ thuật, kiểu dáng từ khắp nơi trên thế giới rồi áp dụng, điều chỉnh cho phù hợp với truyền thống bản địa. Bởi vậy, tàu thuyền và các xưởng chế tạo ngày nay của Việt Nam cho ta một cái nhìn độc đáo về truyền thống đóng tàu thuyền và kiểu dáng từ hàng trăm năm, từ hàng nghìn dặm biển đến giờ; đồng thời cũng cho ta cơ hội nghiên cứu sự phát triển kiểu dáng lẫn công năng từ kỉ nguyên của buồm, mái chèo tới thế giới hiện đại của động cơ diesel, sợi thủy tinh, sắt thép. Hơn nữa, các thợ đóng tàu thuyền và thủy thủ Việt Nam bộc lộ con mắt rất tinh tường về hình dáng hoạt động cũng như đường nét, màu sắc sao cho có thể mang lại cho tàu thuyền những gì tốt đẹp nhất. Ở Việt Nam có một vài chiếc thuyền xấu đấy, nhưng không nhiều. Hầu hết đều đẹp, mang tính ứng dụng cao.

Qua “Thuyền cá Việt Nam”, Ken Preston không chỉ cho thấy tình yêu sâu sắc với tàu thuyền mà còn với đất nước Việt Nam. Tàu thuyền ở ba miền Bắc, Trung, Nam hiện lên trong cuốn sách như những “nhân chứng” kể câu chuyện địa lý, lịch sử và văn hóa, từ quy mô lớn đến những chi tiết đời thường. Đáng chú ý, diện mạo văn hóa Việt Nam cũng được tác giả cảm nhận và khái quát thông qua những đường nét tàu thuyền mang đậm dấu ấn bản địa, từ trà, gốm, lụa tơ sen, mỹ nghệ khảm trai.

Với cách tiếp cận dung hòa giữa khảo cứu và cảm xúc, “Thuyền cá Việt Nam” không chỉ là một công trình về tàu thuyền, mà còn là lát cắt sinh động về văn hóa biển Việt Nam trong dòng chảy lịch sử và hiện đại. Cuốn sách là món quà giá trị dành cho những độc giả yêu biển, say mê tàu thuyền và kỹ thuật đóng thuyền. Độc giả có thể đọc“Thuyền cá Việt Nam” dưới nhiều góc độ, từ nghiên cứu kỹ thuật đến cảm xúc trước cảnh vật, con người và quá trình kế thừa, phát triển qua nhiều thế hệ./.

Thụy Phương