36 phố phường

Cùng "Phố cổ thong dong" tìm nếp làng trong dấu tích Thăng Long

Bài và ảnh: Quỳnh Mai • 17/11/2026 20:38

Nằm trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, chương trình bộ hành "Phố cổ thong dong" do dự án cộng đồng Ngó Ngarch tổ chức mang đến một lăng kính trải nghiệm đô thị hoàn toàn khác biệt. Dạo bước qua những nếp nhà rêu phong, chuyến đi là cuộc gặp gỡ sâu sắc giữa con người và hệ sinh thái di sản. Thông qua góc nhìn chuyên môn của người thiết kế hành trình và cảm thức tinh tế của chính lữ khách, bức tranh về một đô thị Kẻ Chợ sống động với những lớp lang văn hóa đa dạng đã được bóc tách chân thực.

Khu phố cổ Hà Nội vốn là đất Kẻ Chợ, nơi quần tụ của lớp lớp dân cư từ các làng nghề khắp mọi miền mang theo văn hóa làng xã về kinh đô lập nghiệp. Đứng trước đề bài phải liên kết các không gian trưng bày thuộc Lễ hội tại khu vực Phố cổ - Đồng Xuân thành một mạch khám phá, đội ngũ Ngó Ngarch đã quyết định không đi theo lối mòn liệt kê di tích rập khuôn. Chia sẻ về ý tưởng cốt lõi, anh Trương Lê Đình Mạnh, người trực tiếp dẫn đoàn cho biết: "Sau nhiều chuyến điền dã nghiêm túc, chúng tôi nhận ra ở các công trình phố cổ Hà Nội thể hiện một điều rất hay, đó chính là nếp sống Hà Thành, nơi mà kiến trúc hòa nhập một cách sống động trong đời sống của con người". Bằng cách dùng kiến trúc để kể chuyện, hành trình truyền tải thông điệp rằng nếp sống đô thị luôn ẩn hiện trong mọi thứ xung quanh, giúp người tham gia có phương pháp nhìn nhận dưới góc độ học thuật để thêm yêu không gian nơi mình sinh sống.

1794906213987_2055488333492125627_5983669499562933303_1519d4166c7487d0f45dcea11ba9482c.jpg
Anh Trương Lê Đình Mạnh tận tâm chia sẻ những kiến thức về kiến trúc, nghệ thuật và nếp sống người Hà Thành với các vị khách tham quan

Sợi dây liên kết những mảnh ghép đối lập và sự giao thoa văn hóa

Điểm thú vị nhất của tuyến bộ hành là sự đan xen giữa những công trình mang tính chất hoàn toàn đối lập. Theo anh Mạnh, kịch bản được chia thành hai mảng không gian rõ rệt. Mảng thứ nhất là các công trình công cộng như Vườn hoa Vạn Xuân, Chợ Đồng Xuân hay Đình Kim Ngân, nơi phản ánh sự ứng xử của con người đối với xã hội. Mảng thứ hai đi sâu vào không gian riêng tư và tín ngưỡng để khám phá xem người Hà Nội đối xử với nhau trong gia đình như thế nào. Đặc biệt, bài học nhân sinh được gửi gắm khéo léo qua từng bước chân: "Ngôi nhà di sản và đền Bạch Mã là câu chuyện về uống nước nhớ nguồn, không chỉ nhớ những người đã sinh ra chúng mình là ông bà, tổ tiên, mà còn nhớ đến những người đã tạo nên cuộc sống ngày hôm nay, đó là các hệ thống công trình tín ngưỡng thờ những người có công với đất nước".

1794906214040_2055488333492125627_5983669499562933303_530a27bc9c349e05ba848d83c950f01c.jpg
Anh Trương Lê Đình Mạnh chia sẻ về kiến trúc và ý nghĩa của chợ Đồng Xuân

Bên cạnh đó, để giải đáp thắc mắc của du khách về sự pha trộn kiến trúc, hành trình đã đặt Hội quán Phúc Kiến cạnh Đình Kim Ngân để tạo phép so sánh. Anh Mạnh lý giải: "Kiến trúc phố cổ Hà Nội có sự giao thoa của rất nhiều nền văn hóa từ Việt, Hoa và Pháp. Chúng tương tác mạnh mẽ, dẫn đến những công trình như đền Bạch Mã, một công trình của người Việt mà lại có những dấu ấn Hoa đặc sắc". Qua đó, người tham gia tự mình bóc tách được các mô-típ kiến trúc ẩn sau những vòm mái xô nghiêng.

Khoảng lặng đánh thức mọi giác quan của người lữ khách

Lý thuyết quy hoạch và kiến trúc tưởng chừng khô khan ấy lại mang đến những rung cảm mãnh liệt cho người trải nghiệm. Chị Đào Quỳnh Chi, một lữ khách đang sinh sống tại Hà Nội, tâm sự: Ngày thường, cuộc sống của mình luôn bị cuốn vào guồng quay của công việc, những deadline và những hàng xe kẹt cứng mỗi giờ tan tầm.

“

Mình chọn trải nghiệm này vào cuối tuần không chỉ để đi dạo, mà thực sự muốn tìm một nhịp điệu chậm lại để 'thở' cùng Hà Nội, để tách mình ra khỏi luồng chảy hối hả của một đô thị đang phát triển quá nhanh và nhìn lại thành phố nơi mình đang sống bằng một tâm thế nhàn nhã hơn...

Chị Đào Quỳnh Chi thổ lộ

1794906214022_2055488333492125627_5983669499562933303_0a0ac924551f3d4661cb675dc035e435.jpg
Đoàn khách tham gia bộ hành, nghe thuyết minh và tham quan tại Hội Quán Phúc kiến số 40 phố Lãn Ông, Hà Nội

Việc bước đi chậm rãi đã thực sự đánh thức mọi giác quan. Chị Quỳnh Chi nhận ra chỉ khi đi bộ, người ta mới ngước nhìn lên cao để thấy những ban công hoa sắt uốn lượn rỉ sét kiểu Pháp chênh vênh trên cấu trúc nhà ống truyền thống, hay lớp ngói âm dương xô nghiêng đan xen mảng tường vàng bong tróc. "Thậm chí, chỉ khi đi bộ mình mới ngửi thấy mùi hương trầm thoang thoảng từ những nếp nhà sâu trong ngõ nhỏ, hay nghe rõ tiếng đục đẽo, gò hàn lách cách của những người thợ thủ công còn bám trụ lại với nghề xưa. Đó là một đời sống rất thực, rất có hồn mà tiếng ồn của động cơ xe máy bấy lâu nay đã hoàn toàn che lấp", chị Quỳnh Chi bộc bạch.

Sự cân bằng hoàn mỹ giữa cái "động" và cái "tĩnh"

Không chỉ thỏa mãn thị giác, hành trình còn để lại những chiêm nghiệm sâu sắc về sự cân bằng hoàn mỹ giữa đời sống vật chất và tinh thần của người Kẻ Chợ xưa. Nhớ lại khoảnh khắc dừng chân tại Ngôi nhà di sản số 87 Mã Mây và Đền Bạch Mã, chị Chi đúc kết: "Bên ngoài mặt tiền phố Hàng luôn tấp nập, xô bồ, người ta lanh lẹ buôn bán để mưu sinh. Nhưng chỉ cần bước qua một bậc cửa, đi qua một khoảng giếng trời ngập nắng, mọi ồn ã dường như bị chặn lại, nhường chỗ cho một không gian cực kỳ nề nếp, tĩnh lặng. Nó cho thấy người Kẻ Chợ dù có bôn ba giao thương nhạy bén đến đâu vẫn luôn giữ một khoảng lùi cho nếp gia phong, cho sự gắn kết tình làng nghĩa xóm và lòng biết ơn tổ tiên". Cái nếp làng trong phố ấy chính là một giá trị nhân văn sâu sắc mà người đô thị hiện đại đang chật vật kiếm tìm.

886587959_122117857617409622_1478443075973157459_n.jpg
Chương trình bộ hành "Phố cổ thong dong" do team Ngõ Ngarch lên ý tưởng thực hiện, nằm trong khuôn khổ Lễ hội thiết kế sáng tạo 2026 (Ảnh BTC)

Chương trình bộ hành "Phố cổ thong dong" diễn ra vào hai ngày 15.11.2026 và 24.11.2026 với các khung giờ 08h30 - 11h30 và 13h30 - 16h30. Với mức chi phí 80.000 VNĐ dành cho học sinh, sinh viên và 110.000 VNĐ cho người lớn, người tham gia được đài thọ vé tham quan di tích và thưởng thức một ly nước tại không gian hoài niệm Cà phê Lâm, khép lại một chuyến dạo chơi trọn vẹn cả về kiến thức học thuật lẫn xúc cảm văn hóa./.

a5.jpg
Đoàn khách tham gia chương trình "Phố cổ thong dong" chụp hình lưu niệm

Bài và ảnh: Quỳnh Mai