Sáng tỏ hơn giá trị lịch sử, tư tưởng của Quốc Tử Giám trong tiến trình phát triển đất nước

Tham dự Hội thảo có các đồng chí: Đoàn Minh Huấn - Ủy viên Bộ Chính trị, Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh; Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy Hà Nội Trần Đức Thắng; GS. TS Nguyễn Xuân Thắng nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, nguyên Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh; đồng chí Hoàng Trung Dũng - Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Trưởng ban thường trực Ban Tổ chức Trung ương; các đồng chí Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương: Ủy viên Trung ương Đảng Nguyễn Kim Sơn, Nguyễn Văn Chiến; Ủy viên dự khuyết Trung ương Đảng – Giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội Bùi Thế Duy; Phó Bí thư Thành ủy Hà Nội Nguyễn Văn Phong.…

Hội thảo còn có sự tham gia của các đồng chí lãnh đạo, nguyên lãnh đạo các Bộ, Ban ngành Trung ương; các đồng chí Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội; các chuyên gia, nhà nghiên cứu lịch sử, văn hóa, giáo dục hàng đầu ở nước ta.

Phát biểu chào mừng Hội thảo, Ủy viên Bộ Chính trị - Bí thư Thành ủy Hà Nội Trần Đức Thắng cho biết, năm 1076, dưới triều vua Lý Nhân Tông, Quốc Tử Giám được thành lập, đánh dấu bước phát triển quan trọng trong lịch sử giáo dục và văn hóa dân tộc Việt Nam. Quốc Tử Giám ra đời thể hiện tầm nhìn vượt trước của nhà nước Đại Việt trong việc xây dựng thiết chế giáo dục cấp quốc gia.

“Trải qua các triều đại và những biến đổi của lịch sử, Quốc Tử Giám đã khẳng định vị thế là một thiết chế giáo dục tiêu biểu, biểu tượng đặc sắc của truyền thống hiếu học, tinh thần tôn sư trọng đạo và tư tưởng trọng dụng hiền tài của dân tộc ta. Hệ thống 82 bia Tiến sĩ tại Văn Miếu Quốc Tử Giám không chỉ có giá trị tôn vinh các bậc hiền tài, ghi dấu truyền thống khoa bảng mà còn lưu giữ quan niệm sâu sắc của cha ông ta về học vấn, đạo đức và trách nhiệm của người có học đối với đất nước” – Bí thư Thành ủy Hà Nội Trần Đức Thắng, nhấn mạnh.

Theo đồng chí Trần Đức Thắng, với vị thế là Thủ đô - trung tâm chính trị hành chính quốc gia, trung tâm lớn về giáo dục, khoa học và đổi mới sáng tạo của cả nước, Hà Nội có trách nhiệm đặc biệt trong việc bảo tồn, phát huy di sản Quốc Tử Giám và tiếp nối truyền thống đạo học của dân tộc. Trách nhiệm ấy phải được thể hiện cụ thể hóa trong tư duy, trong định hướng phát triển, trong chính sách giáo dục, nghiên cứu phát triển khoa học, trọng dụng nhân tài và xây dựng môi trường văn hóa của Thủ đô.

Với tinh thần đó, thành phố Hà Nội rất vinh dự được đón tiếp các đồng chí lãnh đạo, nguyên lãnh đạo Đảng, Nhà nước, các nhà khoa học, chuyên gia và quý vị đại biểu về dự Hội thảo trên mảnh đất Thăng Long - Hà Nội ngàn năm văn hiến. Sự hiện diện cùng những đóng góp tâm huyết, trí tuệ của quý vị sẽ là nguồn động viên quý báu giúp cho thành phố có thêm những luận cứ khoa học và gợi mở thiết thực để gìn giữ phát huy di sản, tiếp nối truyền thống và kiến tạo cho tương lai.

Những giá trị kết tinh trong Quốc Tử Giám cần được chuyển hóa thành động lực phát triển

Ủy viên Bộ Chính trị - Bí thư Thành ủy Hà Nội Trần Đức Thắng cho biết thêm, đất nước ta đang bước vào kỷ nguyên phát triển mới với khát vọng vươn lên mạnh mẽ, đạt được hai mục tiêu 100 năm, hướng đến xây dựng đất nước Việt Nam phát triển hùng cường, văn minh, thịnh vượng.

Để hiện thực hóa tầm nhìn ấy, giáo dục phải kiến tạo, phải dẫn dắt sự phát triển của Thủ đô, phát triển quốc gia. Văn hóa phải thực sự trở thành nguồn lực nội sinh, động lực phát triển. Hiền tài là nguyên khí của quốc gia, nguyên khí thịnh thì thế nước mạnh và thưng thịnh. “Những giá trị kết tinh trong Quốc Tử Giám về truyền thống đạo học và tinh thần trọng dụng hiền tài không chỉ là những giá trị cần được bảo tồn mà còn phải được chuyển hóa thành động lực cho phát triển” – Bí thư Thành ủy Hà Nội nhấn mạnh thêm.

Việc tổ chức Hội thảo khoa học cấp quốc gia hôm nay vừa khẳng định sự quan tâm đặc biệt của Bộ Chính trị và cá nhân đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đối với việc trọng dụng nhân tài, nguồn lực chiến lược đặc biệt, quyết định sự phát triển nhanh và bền vững đất nước trong giai đoạn mới. Đây cũng là một hoạt động quan trọng triển khai các Nghị quyết, kết luận của Ban Chấp hành Trung ương, của Bộ Chính trị về giáo dục đào tạo, khoa học công nghệ và thu hút trọng dụng nhân tài cho đất nước.

Hội thảo chắc chắn sẽ là diễn đàn khoa học nghiêm túc, khách quan và cởi mở, nơi các nhà khoa học trao đổi thẳng thắn, tôn trọng những cách tiếp cận khác nhau, cùng tìm kiếm những luận cứ xác đáng và kiến nghị thiết thực. Điều quan trọng từ những kết quả nghiên cứu và trao đổi khoa học, chúng ta có thể nhận diện rõ hơn giá trị của di sản, thống nhất những định hướng và đề xuất được những giải pháp có ý nghĩa đối với thực tiễn phát triển đất nước.

Từ dấu mốc 950 năm Quốc Tử Giám, chúng ta hướng tầm nhìn tới năm 2076, kỷ niệm 1.000 năm Quốc Tử Giám và những chặng đường phát triển tiếp theo. Đó không chỉ là một dấu mốc về thời gian mà còn là lời nhắc nhở về trách nhiệm của thế hệ hôm nay trong việc gìn giữ di sản, phát huy truyền thống đạo học và chuẩn bị những nền tảng vững chắc cho tương lai của dân tộc.

“Chúng ta tin tưởng Hội thảo sẽ phát huy trí tuệ, trách nhiệm của các nhà khoa học, các chuyên gia, góp phần làm sáng tỏ hơn giá trị lịch sử và tư tưởng của Quốc Tử Giám, khẳng định sức sống của di sản đạo học trong tiến trình phát triển quốc học Việt Nam. Đồng thời, gợi mở những định hướng có giá trị đối với sự nghiệp xây dựng phát triển đất nước trong giai đoạn mới” – Bí thư Thành ủy Hà Nội Trần Đức Thắng, nhấn mạnh thêm.

Phát biểu đề dẫn Hội thảo, đồng chí Đoàn Minh Huấn - Ủy viên Bộ Chính trị, Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh cho biết, cách đây 950 năm, vua Lý Nhân Tông cho dựng Văn Miếu. Năm 1075, Triều đình mở khoa thi Nho học đầu tiên, quyết định lập Quốc Tử Giám cho thấy nhà Lý sớm coi việc đào tạo người hiền tài, gánh vác đất nước là nhiệm vụ chiến lược. Năm 2010, 82 bia Tiến sĩ tại Văn Miếu là di sản tư liệu thế giới.

Thành kính tri ân các bậc tiền nhân, các thế hệ người thầy, đồng chí Đoàn Minh Huấn gợi mở ba vấn đề để hội thảo cùng trao đổi sâu hơn và rõ. Thứ nhất, vấn đề di sản đạo học hiện tại qua nghiên cứu 950 năm Quốc Tử Giám gợi mở điều gì cho phát triển đào tạo, trọng dụng nhân tài trong quản trị quốc gia, phát triển đất nước? Thứ hai, làm thế nào để người tài được giao đúng việc và có điều kiện phát huy sở trường?

Thứ ba, làm thế nào để phát huy đầy đủ, xứng tầm giá trị di sản Quốc Tử Giám, nhất là trong giáo dục đào tạo? Di sản Quốc Tử Giám có thể phát huy giá trị ở nhiều lĩnh vực, nhiều tầm cấp khác nhau nhưng công nghiệp di sản, du lịch văn hóa, giáo dục, xây dựng thương hiệu, kinh tế đổi tượng, kinh tế sáng tạo.

“Bằng trí tuệ, tinh thần, trách nhiệm của đội ngũ các nhà khoa học, các nhà quản lý sẽ có các phát hiện giá trị mới, đề xuất những kiến nghị nhằm phát huy giá trị 950 năm di sản Quốc Tử Giám, nâng tầm văn hiến Việt Nam trong kỷ nguyên phát triển mới” - đồng chí Đoàn Minh Huấn - Ủy viên Bộ Chính trị, Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh khép lại phát biểu đề dẫn Hội thảo.

Tại Hội thảo, nhiều ý kiến, tham luận của các nhà khoa học, chuyên gia, nhà nghiên cứu lịch sử, văn hóa, giáo dục đã được chia sẻ. Các tham luận tập trung làm rõ những giá trị tiêu biểu của di sản Quốc Tử Giám, truyền thống hiếu học và khát vọng vươn lên bằng tri thức; đạo lý tôn sư trọng đạo, đề cao nhân cách và trách nhiệm trong sự nghiệp giáo dục; tư tưởng trọng dụng hiền tài, coi nhân tài là nguồn lực quan trọng đối với vận mệnh quốc gia; bảo tồn, phát huy giá trị Văn Miếu - Quốc Tử Giám gắn với giáo dục di sản, ứng dụng công nghệ, giao lưu học thuật và sáng tạo văn hóa…

Phát biểu kết luận Hội thảo, đồng chí Nguyễn Văn Phong, Phó Bí thư Thành ủy Hà Nội cho biết Hội thảo đã nhận được gần 70 tham luận đến từ các cơ quan nghiên cứu hàng đầu trong nước, cùng sự tham gia của các nhà khoa học, các chuyên gia về lĩnh vực văn hóa, lịch sử giáo dục.

Tất cả những ý kiến, kiến nghị, đề xuất của các nhà khoa học sẽ được Ban tổ chức hội thảo chắt lọc và gửi đến các cơ quan có thẩm quyền theo các lĩnh vực, để chia sẻ những kết quả nghiên cứu của các chuyên gia, nhà khoa học. Đối với Hà Nội, thành phố cam kết sẽ tiếp thu, chắt lọc và sẽ cụ thể hóa ngay vào công tác chỉ đạo, điều hành, đưa các giá trị văn hóa của Hà Nội nói chung, Văn Miếu - Quốc Tử Giám nói riêng thành nguồn lực, động lực để phát triển Thủ đô trong thời kỳ mới./.

Bài, ảnh: Phạm Quỳnh