Kỳ cuối: Đập tan luận điệu xuyên tạc chủ trương của Đảng về phát triển văn hóa, con người
Nghị quyết của Đảng xác định, đầu tư cho văn hoá là đầu tư tổng hợp. Trong đó, nguồn lực Nhà nước là dẫn dắt, nguồn lực xã hội (kinh tế tư nhân) rất quan trọng. Từ thấu hiểu các quy luật, Đảng ta đã vận dụng sáng tạo phương pháp luận triết học Mác- Lênin để nắm bắt thời cơ đề ra đường lối đúng đắn đưa đất nước vươn mình trong kỷ nguyên mới.
Khi Đảng xác định chủ thể cùng tham gia vào xây dựng phát triển văn hoá không chỉ có văn nghệ sĩ trí thức mà còn có cả doanh nghiệp… sẽ là cơ sở phát triển công nghiệp văn hoá. Mở đường cho các chủ thể tham gia vào phát triển văn hoá, Đại hội XIV đã chuyển từ tư duy định hướng sang hành động, kiến tạo; khắc phục tình trạng chính sách chậm đi vào cuộc sống. Vì vậy, cùng với Nghị quyết Đại hội XIV, ngày 7/1/2026 Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết 80 về phát triển văn hoá và các địa phương tuỳ điều kiện lại có những chương trình hành động cụ thể.
Nghị quyết Đại hội XIV nhấn mạnh “phát huy sức mạnh văn hoá, con người thành nguồn lực nội sinh và động lực mạnh mẽ cho sự phát triển”. Có thể nói, tăng trưởng kinh tế là mục tiêu hàng đầu của các nước trên thế giới. Nguồn gốc của tăng trưởng thường nói đến các nguồn lực, như: vốn, lao động, khoa học, tài nguyên. Đặc điểm của nguồn lực là hữu hạn, khan hiếm, di động,…
Trong thời đại toàn cầu hoá, hiện tượng đổi mới sáng tạo đang có xu hướng điều khiển nền kinh tế mới, các tổ chức và khu vực kinh tế nắm giữ sự sáng tạo đang tạo ra nguồn thu nhập đáng kể cũng như mang lại sự ổn định hơn cho tương lai. Với sức mạnh thời đại này, nền kinh tế đang dịch chuyển vào các ý tưởng hơn là nguồn lực vật chất. Nền kinh tế sáng tạo đang vươn tới các vấn đề kinh tế, chính trị, xã hội, văn hoá, công nghệ và hiện đang ở điểm giao của (nghệ thuật - kinh doanh - công nghệ). Điều độc đáo là nền kinh tế này dựa vào nguồn lực vô hạn - đó là sáng tạo.
Tinh thần phát triển văn hoá, con người theo Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng như “la bàn dẫn lối” văn hoá ra thị trường. Tuy nhiên, để phát huy tính chủ động của nghệ sĩ thì trong các nghị quyết Đảng đã nêu lên những “điểm nghẽn” cần lời giải. Đặc biệt khi hội nhập, bản sắc văn hoá dân tộc nếu không được phát huy, sẽ đứng trước nguy cơ bị các văn hoá ngoại lai lấn át. Vì vậy, chúng ta cần có chính sách vượt trội giải quyết tốt các mối quan hệ biện chứng theo triết học Mác, giữa: Bên trong và ngoài, truyền thống và hiện đại, đại chúng và hàn lâm, xây và chống, sáng tạo và ngăn chặn, đẩy lùi các yếu tố văn hoá lai căng. Đặc biệt là mối quan hệ giữa không gian ảo và thực, dữ liệu mở và an ninh thông tin…
Do nhu cầu con người luôn muốn sản xuất hàng hoá gia tăng, cho nên phải cải tiến tư liệu sản xuất. Ngày nay, tư liệu sản xuất liên quan đến phát minh khoa học đang làm biến đổi thế giới đòi hỏi Đảng ta phải có những chính sách để quan hệ sản xuất phù hợp phương phức sản xuất. Đây là lý do bên cạnh những cơ chế đột phá tháo gỡ điểm nghẽn thể chế, hạ tầng, nhân lực… vừa qua Đảng đã có những chính sách thúc đẩy nhân rộng các phương thức quản lý, mô hình phát triển mới dựa trên cách tiếp cận nền tảng công nghệ và đổi mới sáng tạo. Từ các quy luật kinh tế khách quan, phổ biến Đảng ta vận dụng giải quyết các hiện tượng đời sống và xác định văn hoá là nguồn lực nội sinh phát triển bền vững đất nước.
Nếu coi Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng và Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hoá là chìa khoá mở cánh cửa thôi thúc văn nghệ sĩ thăng hoa thì Nghị quyết số 59-NQ/TW năm 2025 về hội nhập Quốc tế trong tình hình mới và Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 về đột phá phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo chuyển đổi số quốc gia ra đời là sự vận dụng sáng tạo sức mạnh thời đại kết hợp “sức mạnh mềm” dân tộc tạo động lực mới cho đất nước vượt qua bẫy thu nhập trung bình. Chủ nghĩa Mác- Lênin là nền tảng, kim chỉ nam cho mọi hành động nên Đảng ta luôn làm việc theo phép biện chứng của triết học Mác. Vì vậy, để thúc đẩy quá trình thương mại hoá sản phẩm văn hoá, Bộ Chính trị ban hành các Nghị quyết 68-NQ/TW năm 2025 về phát triển kinh tế tư nhân, Nghị quyết số 79-NQ/TW năm 2026 về phát triển kinh tế Nhà nước…
Các Nghị quyết của Đảng vừa ban hành đều có mối liên hệ biện chứng. Đó là hiện thân của việc vận dụng sáng tạo sâu sắc chủ nghĩa duy vật biện chứng vào tình hình lịch sử cụ thể đất nước. Từ lập trường Chủ nghĩa Mác- Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh Đảng ta đặt vấn đề con người lên vị trí hàng đầu, hạnh phúc của Nhân dân là mục tiêu của sự nghiệp cách mạng, đúng như Chủ nghĩa Mác coi vấn đề giải phóng con người là mục tiêu lâu dài mà phong trào cộng sản hướng tới. Muốn vậy phải có cơ sở vật chất được tạo ra trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Chỉ khi thị trường có định hướng xã hội chủ nghĩa thì nhà nước mới thực hiện vai trò hỗ trợ thúc đẩy thị trường và khắc phục những “khuyết tật” của thị trường là tính độc quyền, mất cân xứng thông tin... Đặc biệt là thị trường những sản phẩm “nhạy cảm” như văn hoá thì vai trò của Nhà nước lại càng quan trọng hơn bao giờ hết.
Vấn đề đặt ra là phát triển văn hoá và con người cần phải thích ứng với điều kiện phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Vì vậy, theo lý luận triết học Mác - Lênin cở sở hạ tầng quyết định kiến trúc thượng tầng nên trong nghị quyết 79 Đảng ta xác định rõ “kinh tế Nhà nước luôn giữ vai trò chủ đạo”, dẫn dắt để đảm bảo nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.
Vận dụng nguyên lý Chủ nghĩa Mác - Lênin nhận diện tình hình trong và ngoài nước khi nhận thức trình độ sản xuất đã tiến bộ nhanh chóng Đảng kịp thời có các chính sách kiến tạo điều chỉnh quan hệ trong xã hội thích ứng. Vì vậy chúng ta phải sắp xếp lại giang sơn, tinh gọn bộ máy để tập trung, cấu trúc và phân bổ lại nguồn lực, dựng thế và lực mới tạo “bệ phóng lịch sử” đưa đất nước vươn mình. Có như vậy mới đáp ứng chỉ tiêu của Nghị quyết số 80 “bố trí tối thiểu 2% tổng chi ngân sách Nhà nước hằng năm cho văn hoá và tăng dần theo yêu cầu thực tiễn”.
Tuy nhiên các đối tượng chống phá lại sử dụng một trong những chiêu bài quen thuộc trong âm mưu “diễn biến hoà bình” là bất chấp nguyên tắc, quy luật tách rời văn hoá khỏi bối cảnh chính trị xã hội. Những phần tử ích kỷ với luận điệu sai trái ra sức xuyên tạc các chính sách ưu việt của chế độ ta, chúng cho rằng các nghị quyết về phát triển văn hoá là chính trị hoá văn hoá, áp đặt, trói tư tưởng nghệ sĩ, kiểm soát cảm xúc, siết tự do sáng sạo,… Chúng cố tình không hiểu chỉ khi lực lượng sản xuất phát triển đồng bộ với quan hệ sản xuất thì mới tạo ra khối lượng hàng hoá lớn; mới tiến tới giàu có, thịnh vượng và mang lại hạnh phúc cho Nhân dân đúng với tinh thần Đại hội XIV coi hạnh phúc của người dân làm động cơ phấn đấu. Vì sản xuất xã hội chủ nghĩa là nhằm lợi ích chung. Đây là minh chứng sáng ngời soi rọi mọi chủ trương của Đảng là sự đòi hỏi tất yếu của quy luật biến đổi hiện thực khách quan, vì sứ mệnh cao cả trước dân tộc chứ không phải vì đấu đá phe cánh hay vì lợi ích của bất cứ cá nhân, nhóm người nào như rêu rao của những kẻ cơ hội chính trị.
Không những tự mình rêu rao chống phá mà các thế lực thù địch còn tìm thủ đoạn lôi kéo giới văn nghệ sĩ, nhằm biến văn học nghệ thuật thành công cụ đắc lực chống phá Đảng, Nhà nước. Mặc dù sau gần 20 năm thực hiện Nghị quyết số 23-NQ/TW ngày 16/6/2008 của Bộ Chính trị về tiếp tục xây dựng và phát triển văn học nghệ thuật trong thời kỳ mới, lĩnh vực văn học nghệ thuật đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng với sự trưởng thành, lớn mạnh của văn nghệ sĩ, phong phú, đa dạng các loại hình nghệ thuật với chất lượng ngày càng được nâng cao. Tuy nhiên, bên cạnh mặt tích cực đời sống văn học nghệ thuật vẫn còn một số hạn chế như một bộ phận văn nghệ sĩ đã chạy theo thị hiếu tầm thường, sáng tác những sản phẩm để “chơi”, thỏa mãn cảm xúc bốc đồng cá nhân nhất thời.
Đây chính là “địa chỉ dễ tổn thương” để các thế lực thù địch “chọc ngoáy” nhằm móc nối với một số văn nghệ sĩ bất đồng quan điểm chính kiến, dụ dỗ, kêu gọi thành lập các câu lạc bộ, hội, nhóm tung hô “tự do cảm xúc sáng tác”, “văn đoàn độc lập”… Chúng cho rằng văn học nghệ thuật hiện nay chưa có nhiều tác phẩm lớn là do bị kìm hãm và chi phối bởi đồng tiền của nền kinh tế thị trường. Chúng đòi tách văn học nghệ thuật ra khỏi mảnh đất hiện thực chính trị xã hội… Có văn nghệ sĩ còn chĩa mũi nhọn vào các đề tài mặt trái của cơ chế thị trường “gửi gắm” tâm sự chán nản ở hiện tại và lợi dụng tự do ngôn luận miệt thị, phát ngôn mơ hồ về tương lai…
Hơn lúc nào hết, các văn nghệ sĩ cần nhận thức đầy đủ và đúng đắn về vấn đề tự do sáng tác, không có một thứ tự do nào, nghệ thuật nào là tuyệt đối và thuần tuý cả. Các văn nghệ sĩ cần hiểu rõ mọi sáng tạo, dù có thăng hoa đến đâu thì cũng không thể ly khai khỏi đời sống xã hội hiện thời. Mỗi khi bắt đầu quá trình sáng tạo, các văn nghệ sĩ cần xác định rõ mục đích, cách thức, nội dung và đối tượng cụ thể, tránh bị các phần tử lợi dụng mang ra “phẫu thuật” cắt ghép “giải nghĩa”, làm sai lệch chủ đề tư tưởng.
Muốn không bị các âm mưu thế lực làm lung nay, bản thân các văn nghệ sĩ cần chủ động trang bị kiến thức về Chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh để hình thành “bộ lọc”. Trước đòi hỏi của lịch sử, Đảng ta bắt buộc phải có những quyết sách mang tính cách mạng, tác động đến toàn xã hội. Đây là “mảnh đất phì nhiêu” để thế lực chống phá “đào xới” đả kích. Nếu không có tinh thần cảnh giác tỉnh táo nhận diện rõ bản chất, các văn nghệ sĩ rất dễ bị lôi kéo.
Trong quá trình biến thách thức thành cơ hội, các chính sách của Đảng hiện nay ban hành được thực hiện quyết liệt cho nên đã, đang và sẽ “chạm” trực tiếp đến lợi ích cá nhân của số ít người như trong quá trình triển khai các công trình dự án trọng điểm,…. Trong khi đối tượng của văn học nghệ thuật lại chính là nguyên mẫu thân phận những con người thực. Nếu không có nhãn quan tinh tường, một số văn nghệ sĩ nhanh chóng rơi vào nhầm lẫn đánh đồng các cặp phạm trù “hiện tượng” với “bản chất” biến “cái riêng” thành “cái chung”… phát biểu lộng ngôn. Thậm chí từ nguyên mẫu đời sống của một bộ phận người hẹp hòi bị giật dây kích động không tỉnh táo văn nghệ sĩ dễ bị ám ảnh tưởng tượng nên những nhân vật không mang tính điển hình. Từ sự việc riêng lẻ, những kẻ thiếu thiện chí với chế độ ta sẽ dựng chuyện, bịa đặt vu cáo. Văn nghệ sĩ thường bị các đối tượng thù địch lợi dụng vì họ có sức ảnh hưởng xã hội, tư duy nhạy cảm, sống cá tính, khát vọng lại thường giàu lòng trắc ẩn trăn trở các vấn đề thời sự nên dễ tin các suy diễn quy chụp đường lối của Đảng là “bóp nghẹt cảm xúc” dẫn đến bất mãn. Với tính chất đặc thù văn học nghệ thuật là sáng tạo thông qua hình tượng nên kẻ cơ hội “chuộng” sử dụng lĩnh vực này để “mềm hoá” âm mưu bôi nhọ. Khi đó, hiệu ứng của chính sách đã được lồng ghép trong “vỏ bọc tâm tư” có tính toán bằng cái gọi là tái tạo hiện thực trong trí tưởng tượng. Khi bị “tiêm” những luận điệu xuyên tạc mà văn nghệ sĩ không có đề kháng vững bản lĩnh, sẽ dễ “nhiễm” tư tưởng dao động rồi hư cấu lên những tác phẩm kém chất lượng, “phả” vào đời sống bằng cái nhìn méo mó, hoài nghi về vai trò lãnh đạo của Đảng. Đây là toan tính vô cùng hiểm độc vì nó sẽ làm dân tộc ta mục ruỗng từ bên trong từng nếp nghĩ, nếp nhà.
Bất kỳ chính sách nào được ban hành cũng có tác động đa chiều với nhiều đối tượng khác nhau, nhưng vì đại cục tương lai dân tộc phát triển cùng dòng chảy thời đại, với văn hoá yêu nước nồng nàn Nhân dân sẵn sàng hưởng ứng. Đó chính là mảng đề tài nguồn cảm hứng bất tận cho văn nghệ sĩ thoả sức sáng tác những tác phẩm để đời mang hơi thở cuộc sống có chủ đề về đức hy sinh của người Việt được hun đúc từ ngàn đời, nay toả sáng trong thời đại mới. Nếu không nhận thức rõ giai đoạn có tính lịch sử này, chúng ta sẽ bỏ lỡ cơ hội, đúng như lời Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã nhận định trong dịp cùng các đại biểu Quốc hội Thành phố Hà Nội tiếp xúc cử tri tại Ba Đình: “Chúng ta không thể chậm trễ được nữa bởi đây là thời cơ và để lỡ thời cơ là có lỗi với đất nước, với Nhân dân. Đồng thời, đến nay đã đủ sức, đúng thời điểm”./.
Thực hiện: Trần Văn Chung/ Thiết kế: Minh Hương