Hà Nội thúc đẩy quyền được tham vấn chính sách của trẻ em giai đoạn 2026 - 2030

Thực hiện Quyết định số 1792/QĐ-TTg ngày 16/ 9/2026 của Thủ tướng Chính phủ, UBND thành phố Hà Nội đã ban hành Kế hoạch số 417/KH-UBND ngày 26/10/2026 về việc thực hiện Chương trình thúc đẩy quyền tham gia của trẻ em giai đoạn 2026 - 2030 trên địa bàn Thành phố. Kế hoạch này được xây dựng nhằm bảo đảm việc thực hiện quyền tham gia của trẻ em đối với các vấn đề liên quan đến trẻ được triển khai một cách đầy đủ, thực chất, hiệu quả và an toàn.

Trẻ em là trung tâm của sự phát triển

Trước hết, nền tảng của hành trình này là tạo dựng một môi trường xã hội thật sự thuận lợi, an toàn và thân thiện. Ở đó, mọi rào cản về tâm lý hay nhận thức đều được dỡ bỏ để trẻ em được tôn trọng, lắng nghe và tự tin bày tỏ quan điểm đối với các vấn đề liên quan trực tiếp đến cuộc sống của mình. Sự tham gia ấy không mang tính hình thức, mà được hiện thực hóa qua từng chỉ tiêu cụ thể, trải rộng từ cấp chính quyền cho đến từng gia đình và nhà trường.

Ở tầm vóc vĩ mô, đến năm 2030, toàn bộ các chính sách, quy hoạch hay định hướng phát triển kinh tế - xã hội liên quan đến lứa tuổi thanh thiếu nhi đều bắt buộc phải trải qua quá trình tham vấn, lắng nghe ý kiến từ chính trẻ em hoặc các tổ chức đại diện cho tiếng nói của các em. Song song với đó, ở cấp cơ sở, mỗi xã hay phường đều nỗ lực vận hành tối thiểu một mô hình thực hiện quyền tham gia do chính trẻ em tự khởi xướng và làm chủ.

Hướng tới bản thân đối tượng trung tâm, chương trình phấn đấu trang bị kiến thức và kỹ năng thực hành quyền tham gia cho 90% trẻ em từ 6 tuổi trở lên. Đồng thời, 80% trẻ em sẽ được tạo điều kiện thuận lợi nhất để cất lên tiếng nói trong môi trường sống hằng ngày như gia đình, trường học và các cơ sở bảo trợ. Đáng chú ý, có ít nhất một nửa số trẻ em từ 11 tuổi trở lên sẽ trực tiếp rèn luyện bản lĩnh thông qua các mô hình tham gia thực tế.

Tuy nhiên, tiếng nói của trẻ em chỉ thực sự có giá trị khi được đáp lại bằng sự thấu hiểu từ phía người lớn. Chính vì vậy, 100% cán bộ làm công tác trẻ em, cán bộ Đoàn - Đội, giáo viên cùng 70% cha mẹ, người chăm sóc sẽ được bồi dưỡng sâu rộng về phương pháp đồng hành cùng trẻ. Quan trọng hơn cả, tối thiểu 70% các nguyện vọng, ý kiến của trẻ em gửi gắm qua các phiên họp, diễn đàn sẽ được cơ quan có thẩm quyền tiếp nhận, xem xét và phản hồi một cách nghiêm túc, minh bạch và kịp thời.

Hành động vì quyền tham gia của trẻ em

Để đưa những mục tiêu lý tưởng trên trở thành hiện thực sinh động, hàng loạt giải pháp mang tính đồng bộ và thiết thực đã được hoạch định. Trước hết, công tác nâng cao nhận thức và năng lực chuyên môn được xác định là bước đi tiên phong. Bằng cách đa dạng hóa các kênh tuyên truyền và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, các thông điệp về quyền trẻ em được lan tỏa tự nhiên, dễ tiếp cận hơn đến mọi tầng lớp nhân dân. Việc giáo dục không chỉ dừng lại ở lý thuyết mà được lồng ghép sống động vào các đợt sinh hoạt cao điểm như Tháng hành động vì trẻ em hay Tết Trung thu.

Trong tiến trình đó, bình đẳng là yếu tố luôn được nâng niu: các nhóm trẻ em yếu thế, trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt hay trẻ em vùng dân tộc thiểu số đều nhận được sự hỗ trợ sát sao để không ai bị bỏ lại phía sau. Không dừng lại ở việc tiếp nhận thông tin thụ động, chính trẻ em cũng được khuyến khích trở thành những "sứ giả truyền thông" tự tay sáng tạo các bức tranh, video clip hay bài viết thể hiện ước mơ của chính mình qua các sân chơi trải nghiệm đầy cảm hứng.

Tiếp nối bước đệm nhận thức, việc duy trì, mở rộng và nâng cao chất lượng các mô hình thực tiễn chính là mảnh đất đơm hoa cho tiếng nói của trẻ. Thành phố chú trọng đưa vào vận hành đa dạng các không gian sinh hoạt như: Phiên họp giả định Hội đồng nhân dân trẻ em, Diễn đàn trẻ em, Câu lạc bộ quyền trẻ em, các buổi Đối thoại học đường hay mô hình Nhóm gia đình đồng hành. Mỗi mô hình là một môi trường rèn luyện thực tế, nơi sự phối hợp giữa gia đình, nhà trường và chính quyền cơ sở giúp các em không chỉ bày tỏ ý kiến một cách an toàn mà còn học được trách nhiệm của một công dân tương lai.

Bên cạnh các hoạt động nội địa, việc mở rộng hợp tác quốc tế được xem là giải pháp tạo đà vươn xa. Việc đưa hình ảnh trẻ em Thủ đô tự tin tham gia các diễn đàn, hội nghị quốc tế không chỉ giúp các em giao lưu, học hỏi kinh nghiệm từ bạn bè thế giới mà còn ghi dấu ấn về một Thủ đô thân thiện, hiện đại. Thông qua các chương trình hợp tác này, thành phố cũng tranh thủ được nhiều nguồn lực hỗ trợ kỹ thuật và tri thức tiên tiến từ các tổ chức quốc tế.

Cuối cùng, để bảo đảm mọi hoạt động đi đúng hướng và đạt hiệu quả thực chất, công tác kiểm tra, giám sát và đánh giá được triển khai chặt chẽ. Việc áp dụng bộ chỉ số theo dõi khoa học giúp đo lường chính xác những chuyển biến trong thực tế, kịp thời phát hiện và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm đến lợi ích của trẻ em. Công tác thi đua, khen thưởng cũng được thực hiện thường xuyên nhằm tôn vinh những tập thể, cá nhân có nhiều đóng góp xuất sắc.

Sự kết hợp hài hòa giữa nguồn lực tài chính công khai, minh bạch cùng sự phân công trách nhiệm rõ ràng - từ vai trò chủ trì điều phối của ngành Y tế, sự lồng ghép chuyên môn của ngành Giáo dục, Văn hóa, Dân tộc, sự đồng hành của Mặt trận Tổ quốc, Đoàn Thanh niên, Hội Phụ nữ cho đến sự vào cuộc sát sao của chính quyền các xã, phường - chính là lời cam kết mạnh mẽ nhất. Tất cả cùng hướng tới mục tiêu chung: xây dựng một Hà Nội an toàn, lành mạnh, nơi mỗi trẻ em đều được lắng nghe, tôn trọng và chắp cánh trưởng thành./.

Phan Anh