“Đường băng” để Hà Nội trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo của đất nước

1. Hà Nội là trung tâm lớn về khoa học, công nghệ, giáo dục, đào tạo, đổi mới sáng tạo và hội nhập quốc tế; đồng thời có mật độ cao các trường đại học, viện nghiên cứu, doanh nghiệp công nghệ, tổ chức trung gian, chuyên gia và nguồn nhân lực chất lượng cao.

Tuy nhiên, thực tiễn cũng đặt ra yêu cầu phải khắc phục tình trạng kết quả nghiên cứu chậm được thương mại hóa, doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo còn thiếu nguồn lực hoàn thiện sản phẩm, thị trường đổi mới sáng tạo chưa phát triển đồng bộ, quyền sở hữu trí tuệ chưa được khai thác tương xứng với tiềm năng, cơ chế sử dụng tài sản trí tuệ trong cơ sở công lập còn thiếu công cụ vận hành phù hợp.

Trước yêu cầu phát triển nhanh và bền vững, Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là đột phá chiến lược hàng đầu, là động lực then chốt để phát triển Thủ đô trong thời kỳ mới. Đồng thời, Nghị quyết số 86/NQ-CP ngày 5/4/2026 của Chính phủ ban hành Chiến lược quốc gia về khởi nghiệp sáng tạo đã xác định khởi nghiệp sáng tạo là chiến lược quốc gia dài hạn, là sự nghiệp của cả hệ thống chính trị, của toàn dân; khởi nghiệp dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là trụ cột, là cơ hội để bứt phá.

Chiến lược nhấn mạnh yêu cầu khơi dậy văn hóa đổi mới sáng tạo, tinh thần khởi nghiệp, dám nghĩ, dám làm, chấp nhận rủi ro, khoan dung với thất bại; đồng thời xây dựng hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo phát triển đồng bộ, toàn diện và bền vững, trong đó thể chế giữ vai trò tiên phong, kiến tạo và đột phá.

Xuất phát từ thực tiễn triển khai và kết quả đạt được của hoạt động phát triển khoa học và công nghệ của Hà Nội giai đoạn vừa qua, sự cần thiết triển khai thực hiện các chủ trương, định hướng, mục tiêu phát triển khoa học và công nghệ của Trung ương về xây dựng và phát triển Thủ đô thực sự xứng đáng là trung tâm đầu não chính trị - hành chính quốc gia, trái tim của cả nước; trung tâm lớn về kinh tế, văn hóa, giáo dục và đào tạo, khoa học và công nghệ và hội nhập quốc tế”..., đến năm 2030, Hà Nội phấn đấu kinh tế số chiếm 40% GRDP; tỷ lệ chi cho R&D đạt 2% GRDP, trong đó 60% từ xã hội.

Ngoài ra, đến năm 2030, Hà Nội đặt mục tiêu chi ngân sách cho khoa học và công nghệ đạt 3% tổng chi ngân sách; luôn dẫn đầu cả nước về đổi mới sáng tạo; số lượng đơn đăng ký sáng chế tăng trung bình 16 - 18%/năm và thu hút ít nhất 200 chuyên gia, nhà khoa học Việt Nam ở nước ngoài hợp tác cùng Thủ đô Hà Nội.

2. Trong bối cảnh đó, cụ thể hóa điểm b, điểm e, điểm g khoản 2 Điều 18 Luật Thủ đô 2026; cùng các Nghị quyết của Bộ Chính trị; HĐND thành phố Hà Nội đã ban hành Nghị quyết số 58/2026/NQ-HĐND quy định chính sách phát triển khởi nghiệp sáng tạo, đổi mới sáng tạo, bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ trên địa bàn thành phố Hà Nội.

Nghị quyết này có ý nghĩa quan trọng bởi hoàn thiện cơ chế, chính sách phù hợp với điều kiện cụ thể của thành phố Hà Nội, đồng thời xây dựng các chính sách đặc thù, vượt trội để thúc đẩy phát triển khởi nghiệp sáng tạo, đổi mới sáng tạo, bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ và thương mại hóa sản phẩm, kết quả nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ trên địa bàn thành phố.

Bên cạnh đó, Nghị quyết số 58/2026/NQ-HĐND sẽ hình thành hệ thống chính sách hỗ trợ có trọng tâm, trọng điểm, đúng đối tượng, đúng điều kiện, gắn với sản phẩm đầu ra và kết quả thực hiện; khuyến khích hợp tác giữa Nhà nước, doanh nghiệp, cơ sở giáo dục đại học, cơ sở giáo dục nghề nghiệp, tổ chức khoa học và công nghệ, tổ chức trung gian, chuyên gia, nhà đầu tư; hạn chế hỗ trợ dàn trải, trùng lặp hoặc mang tính bao cấp kéo dài.

Đồng thời chuyển mạnh từ hỗ trợ theo đầu vào sang hỗ trợ gắn với kết quả đầu ra và hiệu quả thực hiện, từ hỗ trợ đơn lẻ sang hỗ trợ theo chuỗi giá trị đổi mới sáng tạo; tạo điều kiện để cá nhân, nhóm cá nhân, hộ kinh doanh, doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo và tổ chức, doanh nghiệp có dự án đổi mới sáng tạo được tiếp cận tư vấn, cơ sở kỹ thuật, cơ sở ươm tạo, không gian làm việc, hạ tầng dùng chung, hoạt động huấn luyện, thử nghiệm, kiểm nghiệm, kiểm định, bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ, kết nối thị trường và thương mại hóa sản phẩm.

Hơn nữa, Nghị quyết số 58/2026/NQ-HĐND góp phần tạo lập thị trường ban đầu và cơ hội ứng dụng thực tiễn cho sản phẩm, dịch vụ đổi mới sáng tạo thông qua cơ chế đặt hàng, giao nhiệm vụ, mua sắm hoặc sử dụng thử sản phẩm, dịch vụ đáp ứng yêu cầu phục vụ quản lý nhà nước, cung cấp dịch vụ công, phát triển kinh tế - xã hội hoặc giải quyết các vấn đề thực tiễn của Hà Nội; qua đó giúp sản phẩm đổi mới sáng tạo có cơ hội được kiểm chứng, hoàn thiện, mở rộng ứng dụng và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Đặc biệt, Nghị quyết số 58/2026/NQ-HĐND khi đi vào thực tiễn sẽ tạo lập môi trường thuận lợi, đồng bộ và có tính đột phá cho các chủ thể đổi mới sáng tạo phát triển; góp phần xây dựng Hà Nội trở thành trung tâm khởi nghiệp sáng tạo, đổi mới sáng tạo và khai thác tài sản trí tuệ hàng đầu cả nước, có sức lan tỏa trong khu vực.

3. Không khó để nhận thấy, Nghị quyết số 58/2026/NQ-HĐND của HĐND thành phố Hà Nội có những chính sách, quy định đặc thù và vượt trội so với pháp luật hiện hành. Trước tiên, Nghị quyết này mở rộng đối tượng được hỗ trợ đến cá nhân, nhóm cá nhân, hộ kinh doanh và doanh nghiệp có dự án khởi nghiệp sáng tạo; hỗ trợ tư vấn chuyên gia, sử dụng cơ sở kỹ thuật, cơ sở ươm tạo, không gian làm việc, hạ tầng dùng chung, tham gia huấn luyện, kết nối, trình diễn, giới thiệu sản phẩm.

Đồng thời đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo trong đăng ký, xác lập quyền sở hữu trí tuệ, đăng ký chất lượng sản phẩm, dịch vụ và hỗ trợ doanh nghiệp một người sử dụng chữ ký số, hóa đơn điện tử, phần mềm kế toán, nền tảng quản trị doanh nghiệp trong giai đoạn đầu hoạt động.

Song song đó, Nghị quyết hỗ trợ tổ chức, doanh nghiệp sử dụng hạ tầng nghiên cứu, thử nghiệm, kiểm nghiệm, kiểm định, hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng số, cơ sở dữ liệu, nền tảng số kèm quy định cơ chế đặt hàng, giao nhiệm vụ, mua sắm hoặc sử dụng thử sản phẩm, dịch vụ đổi mới sáng tạo phục vụ quản lý nhà nước, cung cấp dịch vụ công, phát triển kinh tế - xã hội hoặc giải quyết các vấn đề thực tiễn của Hà Nội. Đây là điểm mới quan trọng, giúp Nhà nước đóng vai trò kiến tạo thị trường và tạo đầu ra cho đổi mới sáng tạo.

Đáng chú ý, Nghị quyết số 58/2026/NQ-HĐND không chỉ hỗ trợ đăng ký bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ trong nước và nước ngoài, mà còn hỗ trợ quản trị, khai thác, phòng chống xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ; ứng dụng công nghệ, nền tảng số, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn để nhận diện, giám sát, cảnh báo nguy cơ xâm phạm, truy xuất nguồn gốc, xác thực sản phẩm; đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng suất, chất lượng, thử nghiệm, chứng nhận và tiếp cận tiêu chuẩn quốc tế.

Đồng thời, Nghị quyết số 58/2026/NQ-HĐND quy định việc sử dụng hạ tầng, cơ sở vật chất, tài sản công để hỗ trợ hoạt động khởi nghiệp sáng tạo, đổi mới sáng tạo; quy định điều kiện công nhận Trung tâm đổi mới sáng tạo, Trung tâm đổi mới sáng tạo cấp Thành phố. Hỗ trợ chương trình, cuộc thi, giải thưởng, hoạt động kết nối, trình diễn, giới thiệu ý tưởng, sản phẩm, dịch vụ, công nghệ, giải pháp gắn với bài toán đổi mới sáng tạo của Hà Nội.

Nghị quyết số 58/2026/NQ-HĐND còn có chính sách đặc thù khi quy định cơ chế để cơ sở giáo dục đại học công lập, cơ sở giáo dục nghề nghiệp công lập, tổ chức khoa học và công nghệ công lập thuộc thành phố được thành lập, tham gia thành lập, quản lý, điều hành và góp vốn vào doanh nghiệp để thương mại hóa kết quả nghiên cứu. Quy định cụ thể về tài sản góp vốn, xác định giá trị tài sản góp vốn, đề án thành lập hoặc tham gia doanh nghiệp, thẩm quyền quyết định, quyền và nghĩa vụ của viên chức, quản lý phần vốn góp, xử lý rủi ro, thoái vốn và hỗ trợ chi phí tư vấn, lập hồ sơ, chuyển giao quyền sở hữu trí tuệ, thành lập doanh nghiệp, xác định giá tài sản góp vốn.

Cùng với các chính sách nêu trên, Nghị quyết số 58/2026/NQ-HĐND thiết lập cơ chế tiếp nhận, thẩm định, đánh giá hồ sơ; kiểm tra, giám sát và đánh giá hiệu quả sau hỗ trợ. Cách tiếp cận này chuyển trọng tâm từ hỗ trợ dàn trải sang hỗ trợ có điều kiện, có sản phẩm đầu ra, có hậu kiểm, bảo đảm công khai, minh bạch và nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách nhà nước./.

Phạm Hoa