Hà Nội phấn đấu tất cả các xã, phường đều có mô hình hay, phát huy hệ thống thiết chế văn hóa

Chủ thể tham gia thi đua bao gồm hai nhóm chính. Về mặt tập thể, chương trình quy tụ sự tham gia của các sở, ban, ngành, Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể chính trị - xã hội, chính quyền địa phương cấp xã, phường, cùng các tổ dân phố, thôn, ban quản lý, câu lạc bộ và các đơn vị trực tiếp điều hành, khai thác điểm sinh hoạt văn hóa. Về mặt cá nhân, phong trào ghi nhận sự đóng góp của cán bộ, công chức, viên chức, những người hoạt động không chuyên trách ở cơ sở, hạt nhân phong trào, nghệ nhân, huấn luyện viên, cộng tác viên, cùng đông đảo người dân và cộng đồng doanh nghiệp có những đóng góp tích cực.

Chặng đường thực hiện được ấn định kéo dài từ quý IV năm 2026 cho đến hết năm 2030. Giai đoạn khởi đầu vào cuối năm 2026 tập trung vào công tác chuẩn bị, đánh giá thực trạng và đăng ký mô hình. Quá trình triển khai sẽ tiến hành đánh giá, tôn vinh định kỳ hằng năm vào tháng 12, đồng thời tổ chức mốc đánh giá giữa kỳ vào năm 2028 và tổng kết quy mô toàn thành phố vào năm 2030.

Đánh thức tiềm năng thiết chế văn hóa, thể thao

Mục tiêu của hoạt động này là tối ưu hóa công năng, mở rộng thời gian mở cửa và đa dạng hóa hình thức hoạt động tại các không gian văn hóa, thể thao. Qua đó, phong trào thu hút sự hưởng ứng rộng rãi của mọi lứa tuổi, góp phần nâng cao đời sống tinh thần, tạo thói quen rèn luyện sức khỏe cho Nhân dân, đồng thời gắn kết chặt chẽ với nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội của từng địa phương.

Để đo lường hiệu quả thực hiện, các hệ thống chỉ tiêu cụ thể đã được đề ra theo lộ trình rõ ràng, ngay trong quý IV năm 2026, toàn bộ các xã, phường tiến hành rà soát thực trạng cơ sở vật chất, nắm bắt nhu cầu thực tế của cư dân địa phương để đăng ký ít nhất một mô hình hoặc phương thức hoạt động phù hợp, kèm theo các chỉ số đo lường ban đầu.

Bước sang năm 2027, các địa phương chính thức đưa mô hình vào vận hành và theo dõi định kỳ. Phấn đấu đến cuối năm 2030, tất cả các xã, phường đều sở hữu tối thiểu một mô hình được công nhận đạt chất lượng hiệu quả trở lên, có kết quả rõ ràng, minh chứng thực tế và duy trì lâu dài.

Quá trình vận hành được theo dõi chặt chẽ dựa trên các số liệu thực tế như số buổi, số giờ hoạt động, số lượng câu lạc bộ duy trì, lượt người tham gia, hiệu suất khai thác không gian, trang thiết bị cũng như mức độ hài lòng của cộng đồng. Trong lĩnh vực thể thao, trọng tâm hướng vào việc gia tăng cơ hội tập luyện an toàn, thường xuyên và ứng dụng công nghệ trong quản lý.

Từ năm 2027 trở đi, những cách làm đạt kết quả tốt, có tính tiết kiệm và tính khả thi cao sẽ được chọn lọc hằng năm để phổ biến, nhân rộng trên toàn thành phố.

Chung tay kiến tạo không gian văn hóa sống động từ nền tảng nội lực và xã hội hóa

Để khơi dậy và phát huy mạnh mẽ sức sống của hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao cơ sở, các địa phương trên địa bàn thành phố tập trung triển khai đồng bộ sáu nhóm giải pháp trọng tâm.

Trước hết, công tác rà soát và đánh giá toàn diện hiện trạng quỹ đất, nhà đa năng, hệ thống sân tập, bể bơi, trang thiết bị cùng nguồn nhân lực và kinh phí được thực hiện nghiêm túc nhằm bóc tách, phân loại chính xác các điểm hoạt động hiệu quả hoặc kém hiệu quả để kịp thời chấn chỉnh tình trạng sử dụng sai mục đích, đồng thời công khai minh bạch lịch sinh hoạt và quy chế quản lý.

Song song với đó, phong trào khuyến khích các địa phương chủ động sáng tạo nên những mô hình đa dạng phù hợp với đặc thù thực tiễn như nhà văn hóa mở đa chức năng phục vụ học tập và kỹ năng số, điểm sinh hoạt liên thế hệ, không gian kết nối di sản và làng nghề truyền thống, tủ sách cộng đồng, sân chơi xanh thân thiện, điểm tập thể dục ngoài trời, mô hình chia sẻ cơ sở vật chất học đường ngoài giờ, các lớp phòng chống đuối nước cho trẻ em, câu lạc bộ tự quản, các môn thể thao dân tộc và trò chơi dân gian, hay các loại hình nghệ thuật truyền thống đặc sắc của Thủ đô như chèo, ca trù, múa rối kết hợp chuyển đổi số lịch hoạt động.

Nhằm khắc phục tình trạng thiết chế bỏ trống hoặc hoạt động hình thức, phương thức tổ chức được đổi mới linh hoạt bằng cách mở rộng khung giờ hoạt động vào buổi tối và ngày nghỉ cuối tuần, duy trì thường xuyên các hội thi, giải đấu, lớp truyền dạy, đồng thời trao quyền cho cộng đồng trực tiếp tham gia đóng góp ý kiến, tự quản và giám sát chất lượng phục vụ.

Về nguồn lực, bên cạnh phần ngân sách nhà nước ưu tiên cho việc bảo trì thiết bị thiết yếu, chương trình đẩy mạnh xã hội hóa lành mạnh, huy động sự chung tay đóng góp của các tổ chức, doanh nghiệp và cá nhân trên tinh thần minh bạch, tuân thủ pháp luật về tài sản công và luôn đặt ưu tiên phục vụ cộng đồng lên hàng đầu.

Cùng với đó, công cuộc chuyển đổi số được đẩy mạnh thông qua việc xây dựng nền tảng số công khai lịch trình, quản lý đăng ký sử dụng, đo lường mức độ tương tác và khảo sát sự hài lòng của người dân, cũng như quảng bá rộng rãi các giá trị văn hóa bản địa trên môi trường mạng.

Cuối cùng, công tác tuyên truyền và nhân rộng điển hình tiên tiến được chú trọng thông qua các diễn đàn giao lưu, hội nghị chuyên đề và xây dựng kho tư liệu phong phú nhằm lan tỏa những cách làm hay, gắn kết chặt chẽ với các phong trào thi đua xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh và đời sống văn hóa cơ sở.

Lấy sự hài lòng của người dân làm thước đo trong đánh giá mô hình

Để đảm bảo tính khách quan và thực chất, việc đánh giá các mô hình được thực hiện dựa trên thang điểm 100 với 07 nhóm tiêu chí cụ thể: Nhóm 1, tính phù hợp và đúng quy định (15 điểm): Đánh giá việc bám sát chức năng, nhu cầu thực tế của địa phương, có kế hoạch rõ ràng và quy chế quản lý cụ thể; Nhóm 2, tính mới và sáng tạo (15 điểm): Xem xét giải pháp cải tiến nhằm giải quyết dứt điểm các vướng mắc thực tế tại địa bàn;

Nhóm 3, hiệu quả khai thác không gian và thiết chế (20 điểm): Đo lường thời gian mở cửa, số lượng câu lạc bộ duy trì, tần suất sử dụng thiết bị, lượt người tham gia và số giải đấu tổ chức. Tiêu chí này bắt buộc phải đạt tối thiểu 10/20 điểm; Nhóm 4, hiệu quả xã hội và tác động cộng đồng (20 điểm): Đánh giá sự chuyển biến trong đời sống tinh thần, thói quen rèn luyện sức khỏe, việc gìn giữ nếp sống văn minh và sự kết nối giữa các tầng lớp Nhân dân. Tiêu chí này cũng yêu cầu điểm tối thiểu là 10/20 điểm.

Nhóm 5, sự tham gia và mức độ hài lòng của người dân (10 điểm): Xem xét cơ chế tự quản, đồng tổ chức và kết quả khảo sát sự hài lòng từ người thụ hưởng; Nhóm 6, sguồn lực và tính bền vững (10 điểm): Đánh giá tính sẵn sàng về nhân lực, nguồn tài chính hợp pháp, phương án vận hành lâu dài, an toàn và tiết kiệm; Nhóm 7, khả năng nhân rộng (10 điểm): Xét theo tính rõ ràng của quy trình, chi phí hợp lý và khả năng áp dụng thành công sang các địa phương khác.

Về phân loại chất lượng, những mô hình đạt từ 85 đến 100 điểm cùng các điều kiện bắt buộc sẽ được công nhận là mô hình tiêu biểu, ưu tiên nhân rộng. Mô hình đạt từ 70 đến dưới 85 điểm xếp loại hiệu quả và được tính hoàn thành chỉ tiêu. Những mô hình đạt từ 50 đến dưới 70 điểm được tính là đạt yêu cầu nhưng cần tiếp tục hoàn thiện và chưa được tính hoàn thành chỉ tiêu. Các trường hợp đạt dưới 50 điểm hoặc không đáp ứng điểm sàn ở nhóm tiêu chí hiệu quả sẽ không được công nhận.

Quy trình đánh giá đòi hỏi các mô hình phải đi vào vận hành thực tế tối thiểu 3 tháng. Chính quyền cấp xã, phường tự chấm điểm, thu thập minh chứng và lập hồ sơ. Cơ quan chuyên quản lý văn hóa, thể thao cấp thành phố sẽ thẩm định, kiểm tra thực địa và đề xuất công nhận kết quả chính thức, làm cơ sở xét khen thưởng hằng năm và theo các chặng đường phát triển./.

Kim Thoa