Hà Nội thí điểm mô hình tiêu dùng số và bảo trợ thương mại điện tử

Thành phố Hà Nội vừa chính thức thông qua kế hoạch triển khai mô hình thí điểm tiêu dùng số kết hợp bảo trợ thương mại điện tử giai đoạn 2026-2028. Lãnh đạo UBND Thành phố đã giao nhiệm vụ cho các đơn vị liên quan nhằm hình thành phương thức quản trị tiêu dùng số hiện đại, thúc đẩy kinh tế số ngành Công Thương và nâng cao niềm tin của người dân. Dự án hướng đến việc tạo lập một môi trường kinh doanh trực tuyến an toàn, minh bạch, giúp các doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ kinh doanh, tiểu thương tại các chợ truyền thống cũng như các chủ thể OCOP và làng nghề yên tâm tham gia vào nền kinh tế số. Điểm đáng chú ý là chương trình này không tạo thêm nền tảng trực tuyến mới của Nhà nước mà tập trung xây dựng cơ chế điều phối, giám sát, cảnh báo rủi ro và lồng ghép, bổ sung cho các chương trình hỗ trợ sẵn có trên địa bàn.

Đối tượng triển khai trực tiếp gồm doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ kinh doanh, chủ thể OCOP, làng nghề, cơ sở sản xuất - kinh doanh, ban quản lý chợ, điểm bán, tuyến phố thương mại, doanh nghiệp nền tảng, logistics, thanh toán, truy xuất nguồn gốc và người tiêu dùng.

Từng bước phủ sóng toàn thành phố

Để bảo đảm tính khả thi, chương trình đặt ra các chỉ số rõ ràng trong thời gian triển khai. Đến năm 2028, Hà Nội phấn đấu chọn thí điểm tối thiểu 10 điểm bán, chợ hoặc cụm hộ kinh doanh với 500 chủ thể tham gia. Sẽ có khoảng 1.000 sản phẩm được công khai trên gian hàng số liên kết, trong đó 80% có mã truy xuất nguồn gốc hoặc định danh phù hợp. Toàn bộ chủ thể tham gia đều được hướng dẫn công khai đầy đủ thông tin bắt buộc. Hệ thống quản lý hướng tới tiếp nhận và xử lý đúng hạn phần lớn các phản ánh, kiến nghị của người dân, đồng thời tổ chức 20 khóa tập huấn cho người bán và duy trì một bảng điều khiển dữ liệu để vận hành đồng bộ. Thành phố cũng đặt mục tiêu mức độ hài lòng của người tham gia đạt tối thiểu 80%.

Lộ trình thực hiện được chia thành bốn giai đoạn. Từ cuối năm 2026 đến đầu năm 2027, các đơn vị chức năng tập trung thành lập nhóm điều phối, hoàn thiện tiêu chí, quy trình tiếp nhận phản ánh và chọn địa bàn thí điểm đợt đầu. Trong nửa đầu năm 2027, hệ thống sẽ chạy thử nghiệm chuyên trang liên kết, thiết lập kênh tiếp nhận phản ánh, vận hành bảng điều khiển dữ liệu và triển khai thực tế tại ít nhất 5 điểm bán. Hai quý cuối năm 2027 là thời gian đánh giá kết quả đợt 1, điều chỉnh quy trình và mở rộng địa bàn. Đến năm 2028, thành phố sẽ đánh giá toàn bộ tác động, chuẩn hóa tài liệu và tổng kết để đề xuất phương án duy trì hoặc tích hợp lâu dài vào chiến lược chuyển đổi số chung.

Giải pháp hạ tầng, hỗ trợ tiểu thương và tăng cường an toàn giao dịch

Để triển khai hiệu quả mô hình, thành phố tập trung hoàn thiện bộ tiêu chí đánh giá toàn diện dành cho các điểm bán, chủ thể, sản phẩm và đối tác công nghệ. Bộ tiêu chí này được thiết kế theo thang điểm rõ ràng, phân định cụ thể giữa tiêu chí bắt buộc và ưu tiên, đi kèm quy định về mức điểm tối thiểu để tham gia cũng như các cơ chế hỗ trợ, tạm dừng hoặc rút khỏi chương trình thí điểm.

Đồng thời, một quy chế phối hợp liên ngành sẽ được ban hành nhằm phân định minh bạch vai trò của Sở Công Thương, các sở, ngành liên quan, các đơn vị hạ tầng (nền tảng, vận chuyển, thanh toán, truy xuất) và chính quyền cơ sở, bảo đảm tuyệt đối không giao nhiệm vụ quá tầm hạn cho cấp xã, phường.

Công tác chuẩn hóa dữ liệu cũng được đẩy mạnh thông qua hệ thống phiếu khảo sát, biểu mẫu và danh mục thông tin thống nhất về hạ tầng, thanh toán, nhu cầu hỗ trợ của hộ kinh doanh, tiểu thương, cơ sở OCOP và làng nghề. Dựa trên dữ liệu thực tế thu thập được, thành phố sẽ phân loại các địa bàn thành 4 nhóm chính: nhóm sẵn sàng cao, nhóm sẵn sàng có điều kiện, nhóm cần hỗ trợ hạ tầng và nhóm chưa đủ điều kiện thí điểm ngay để có lộ trình can thiệp phù hợp.

Về mặt giải pháp công nghệ, Hà Nội hướng tới xây dựng module chuyên trang “Gian hàng số Thủ đô” kết nối trực tiếp với các sàn thương mại điện tử hiện hành, đồng thời trang bị hệ thống tiếp nhận khiếu nại, phản ánh theo mã định danh duy nhất. Hệ thống này cho phép phân loại chính xác các sự cố từ đổi trả, hàng nhái, thông tin sai sự thật cho đến rủi ro thanh toán và bảo mật dữ liệu. Bảng điều khiển quản trị trung tâm (dashboard) sẽ hiển thị bức tranh toàn cảnh theo nhiều cấp độ, tích hợp thêm công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) để tự động quét từ khóa rủi ro, gom nhóm các vụ việc trùng lặp và đề xuất đơn vị xử lý nhanh chóng.

Tại từng chợ và khu vực kinh doanh được lựa chọn, lực lượng chức năng sẽ rà soát thực trạng quầy hàng, trang bị mã QR thanh toán, QR tiếp nhận phản ánh, bố trí điểm hỗ trợ tiêu dùng số và công khai thông tin tiểu thương. Đáng chú ý, danh hiệu hay nhãn nhận diện dành cho gian hàng tham gia mô hình được xác định là sự xác nhận đáp ứng tiêu chí tại thời điểm kiểm tra, tuyệt đối không mang ý nghĩa thay thế cho chứng nhận chất lượng, giấy phép chuyên ngành hay bảo lãnh giao dịch cho người mua.

Bên cạnh việc nâng cấp hạ tầng, công tác tập huấn thực hành được xem là chìa khóa then chốt. Hộ kinh doanh và tiểu thương sẽ được hướng dẫn chi tiết từ cách vận hành gian hàng số, chụp ảnh đăng bán sản phẩm, livestream đúng quy định cho đến xử lý giao dịch và giải quyết khiếu nại của khách hàng.

Song song đó, các cơ quan chức năng sẽ tăng cường phối hợp kiểm tra, giám sát để ngăn chặn tình trạng hàng nhái, gian lận thương mại và xâm phạm dữ liệu cá nhân. Các nhãn nhận diện dành cho gian hàng tham gia mô hình được áp dụng như một thước đo đáp ứng tiêu chí tại thời điểm đánh giá, giúp người tiêu dùng nhận diện người bán uy tín, sản phẩm rõ nguồn gốc và giao dịch minh bạch./.