Tuân thủ nghiêm quy định pháp luật khi đưa phim Việt Nam ra quốc tế

Trong những năm qua, điện ảnh Việt Nam đã có những bước tiến đáng kể, ngày càng khẳng định vị thế và sự hiện diện mạnh mẽ tại các liên hoan phim, giải thưởng cùng sự kiện điện ảnh quốc tế. Những tác phẩm Việt Nam được ra mắt và tôn vinh trên trường quốc tế không chỉ minh chứng cho tài năng, tư duy sáng tạo của đội ngũ làm phim nội địa mà còn đóng góp thiết thực vào việc quảng bá văn hóa, đất nước và con người Việt Nam, đồng thời mở ra nhiều cơ hội hợp tác quốc tế tiềm năng. Cục Điện ảnh ghi nhận và đánh giá rất cao nỗ lực chủ động của các cơ sở sản xuất, phát hành phim và các cá nhân trong việc đưa điện ảnh nước nhà vươn tầm thế giới.

Tuy nhiên, bên cạnh những tín hiệu tích cực, công tác quản lý nhà nước cũng ghi nhận một số tồn tại đáng quan ngại. Nhất là tình trạng một số tổ chức, cá nhân gửi bản phim hoặc cấp quyền truy cập tác phẩm cho ban tổ chức các sự kiện điện ảnh nước ngoài khi chưa hoàn tất thủ tục pháp lý, cụ thể là chưa được cấp Giấy phép phân loại phim hoặc Quyết định phát sóng. Nhiều trường hợp chỉ gửi hồ sơ đề nghị thẩm định khi đã sát thời điểm công chiếu, gây áp lực lớn và đặt cơ quan quản lý vào thế bị động, dẫn đến nguy cơ vi phạm pháp luật và làm ảnh hưởng đến khả năng hỗ trợ kịp thời đối với các tác phẩm có chất lượng.

Để khắc phục thực trạng này, Công văn số 2064/ĐA-PBP ngày 12 /10/2026 của Cục Điện ảnh do Cục trưởng Đặng Trần Cường ký đã nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tuân thủ Khoản 1 Điều 40 Luật Điện ảnh số 05/2022/QH15. Theo quy định, tất cả các phim tham gia liên hoan phim, giải thưởng hay tuần phim ở cả trong và ngoài nước bắt buộc phải có Giấy phép phân loại phim hoặc Quyết định phát sóng trước khi gửi tham dự.

Trước hết, các nhà làm phim cần quán triệt nguyên tắc tuân thủ điều kiện pháp lý. Bản phim gửi đi nước ngoài phải hoàn toàn đồng nhất với bản phim đã được cấp phép. Trong trường hợp có sự thay đổi về nội dung, đơn vị sản xuất phải chủ động làm thủ tục đề nghị cấp lại Giấy phép phân loại phim theo Điều 28 Luật Điện ảnh. Đáng lưu ý, việc được cơ quan thẩm định cấp phép sau thời điểm đã gửi phim cho đối tác quốc tế không giúp miễn trừ trách nhiệm pháp lý đối với hành vi vi phạm trước đó.

Bên cạnh đó, việc chủ động xây dựng kế hoạch và quản lý thời gian là yếu tố then chốt. Căn cứ theo thời hạn của từng sự kiện, các đơn vị cần chủ động chuẩn bị hồ sơ và nộp đề nghị cấp phép từ sớm. Cần lưu ý rằng, theo Điều 27 Luật Điện ảnh, thời hạn giải quyết chỉ bắt đầu tính từ khi cơ quan có thẩm quyền nhận đủ hồ sơ hợp lệ, hoặc tính lại khi nhận được bản phim đã điều chỉnh hoàn chỉnh. Thời hạn do ban tổ chức sự kiện quốc tế đưa ra không thể là lý do để rút ngắn quy trình hay bỏ qua các tiêu chuẩn pháp lý bắt buộc.

Một khía cạnh khác được Cục Điện ảnh đặc biệt lưu ý là sự trung thực trong việc lựa chọn sự kiện và công bố giải thưởng. Các tổ chức, cá nhân cần tìm hiểu kỹ về tư cách pháp lý, quy mô, thành phần ban giám khảo và uy tín chuyên môn của sự kiện trước khi tham gia, tránh các sự kiện mang tính thương mại hóa hoặc trao giải tràn lan. Khi công bố thành tích, cần truyền thông chính xác tên gọi và bản chất của hạng mục (như giải chuyên đề, giấy chứng nhận hoặc giải do đơn vị đồng hành trao), không đánh tráo khái niệm để mạo nhận là giải thưởng chính. Việc công bố thiếu chính xác không chỉ làm giảm uy tín của chính nghệ sĩ mà còn gây ảnh hưởng tiêu cực đến hình ảnh chung của điện ảnh Việt Nam.

Trên hết, việc đưa phim ra quốc tế không dừng lại ở nghĩa vụ chấp hành pháp luật mà còn thể hiện trách nhiệm nghề nghiệp và tinh thần dân tộc. Cục Điện ảnh khẳng định tôn trọng quyền tự do sáng tạo và quyền phản ánh đời sống đa chiều trong khuôn khổ pháp luật. Tuy nhiên, các nhà làm phim cần đặt lợi ích quốc gia, dân tộc và uy tín ngành lên trên hết; không chạy theo danh hiệu bằng những tác phẩm truyền tải góc nhìn lệch lạc, thiếu toàn diện về con người và xã hội Việt Nam.

Đối với các cơ quan báo chí, truyền thông, Cục Điện ảnh đề nghị phối hợp phản ánh khách quan, chân thực về các giải thưởng quốc tế. Cần đặc biệt cẩn trọng trước các tác phẩm núp bóng danh xưng "sáng tạo" hay "góc nhìn mới" nhưng lại chứa đựng thông điệp mang tính vận động, tuyên truyền chính trị từ các chủ thể bên ngoài. Đối với các trường hợp cố tình vi phạm, Cục Điện ảnh sẽ phối hợp cùng các cơ quan chức năng kiểm tra và xử lý nghiêm theo quy định. Đồng thời, Cục cam kết luôn sẵn sàng đồng hành, hỗ trợ tối đa cho các tác phẩm có hồ sơ pháp lý minh bạch, chất lượng nghệ thuật cao và thể hiện rõ trách nhiệm xã hội, góp phần xây dựng nền điện ảnh Việt Nam phát triển chuyên nghiệp, hội nhập và giàu bản sắc./.

Việt Thương