Cải lương trong không gian nghệ thuật cộng đồng bên hồ Hoàn Kiếm
Tối 18/10, tại sân khấu Nhà Bát Giác bên hồ Hoàn Kiếm, chương trình “Âm nhạc cộng đồng” do Nhà hát Cải lương Hà Nội thực hiện mang đến một không gian nghệ thuật giàu màu sắc với các tiết mục tân cổ, ca cổ, hát xẩm và múa. Từ những giai điệu về quê hương, Hà Nội đến những câu chuyện lịch sử được kể bằng ngôn ngữ sân khấu, chương trình góp phần đưa những giá trị truyền thống đến gần hơn với công chúng trong không gian mở.
Từ giai điệu quê hương đến sắc màu văn hóa Hà Nội
Mở đầu chương trình là tân cổ “Việt Nam quê hương tôi” của nhạc sĩ Đỗ Nhuận, qua phần thể hiện của NSƯT Quang Thanh, Thiên Hương cùng các nghệ sĩ múa. Ca khúc vốn mang âm hưởng tươi sáng, giàu tình yêu quê hương, đất nước, khi kết hợp với vọng cổ của Hoàng Song Việt tạo nên sự chuyển tiếp giữa âm hưởng tân nhạc và chất trữ tình của sân khấu cải lương. Được sáng tác từ những năm đầu thời kỳ kháng chiến chống Mỹ cứu nước, “Việt Nam quê hương tôi” đến nay vẫn là ca khúc quen thuộc, gợi nhắc hình ảnh đất nước và con người Việt Nam.
Tiếp nối tiết mục mở đầu giàu tình yêu quê hương, tân cổ “Đêm bơ vơ” đưa chương trình đến với những cung bậc tình cảm riêng tư qua phần thể hiện của NSƯT Tuấn An. Sự đan xen giữa tân nhạc và vọng cổ tạo nên nét đặc trưng của tân cổ - hình thức kết hợp giữa ca khúc hiện đại với những câu ca vọng cổ, qua đó mở rộng khả năng biểu đạt cảm xúc của tác phẩm.
Không gian âm nhạc tiếp tục được mở rộng qua “Đoản khúc Lam Giang & Vọng cổ 5, 6” và “Thăng Long điểm hẹn”. Nếu những câu vọng cổ mang đậm âm hưởng phương Nam tạo nên sắc thái trữ tình, sâu lắng, thì ca cổ “Thăng Long điểm hẹn” lại đưa người nghe trở về với vùng đất Thăng Long - Hà Nội. Đặc biệt, tiết mục hát xẩm “Hà Thành 36 phố phường” của NSND Hoàng Anh Tú với phần thể hiện của nghệ sĩ Minh Đức, Xuân Hùng và Kiều Hương tiếp tục đưa chất liệu truyền thống đến gần hơn với đời sống đương đại. Qua âm hưởng xẩm, hình ảnh Hà Nội hiện lên từ những con phố, nếp sống và ký ức đô thị - một Hà Nội vừa quen thuộc vừa giàu bản sắc văn hóa.
Từ những giai điệu về Thủ đô ngàn năm văn hiến, chương trình chuyển sang sắc thái giàu chất trữ tình qua liên khúc “Về Thủ đô giữa mùa thu độc lập” và ca khúc “Hà Nội 12 mùa hoa”. Nếu liên khúc mang không khí tươi vui, rộn ràng của Hà Nội trong những ngày lịch sử của dân tộc, thì “Hà Nội 12 mùa hoa” của Giáng Son lại gợi nên một thành phố được cảm nhận qua từng mùa, từng loài hoa và từng ký ức thân thuộc. Hình ảnh hoa đào, hoa ban, hoa sữa, loa kèn… lần lượt hiện lên, góp phần tạo nên một bức tranh Hà Nội giàu chất thơ.
Cải lương kể câu chuyện lịch sử và đất nước
Tiếp nối những giai điệu trữ tình về Hà Nội, chương trình mở ra một không gian khác với trích đoạn “Mỵ Châu - Trọng Thủy” qua phần thể hiện của NSƯT Tuấn An và nghệ sĩ Thiên Hương. Câu chuyện tình yêu gắn với cảnh mất nước vốn quen thuộc trong ký ức lịch sử nay được chuyển tải bằng ngôn ngữ cải lương, nơi diễn xuất, lời ca và âm nhạc cùng góp phần khắc họa nhân vật, dẫn dắt cảm xúc người xem. Thông qua hình thức biểu diễn trực tiếp, những câu chuyện lịch sử không chỉ được nhắc lại mà còn hiện lên bằng ngôn ngữ sân khấu, tạo cơ hội để khán giả tiếp cận quá khứ qua cảm xúc và sự thể hiện của nghệ sĩ.
Ở chiều không gian khác, chương trình trở lại với âm hưởng quê hương qua ca cổ “Địa linh nhân kiệt”, “Quê hương ba miền” và ca khúc “Tinh hoa Việt Nam”. Một trong những điểm nhấn của chương trình là ca khúc “Chuyến đò quê hương” do nghệ sĩ Thiên Hương thể hiện. Với hình ảnh con đò, dòng sông, lũy tre, mái đình và ký ức tuổi thơ, tác phẩm mang màu sắc dân ca trữ tình, gợi nhắc tình cảm gắn bó với quê hương và cội nguồn.
Khép lại chương trình là tân cổ “Hào khí Việt Nam” qua phần thể hiện của NSƯT Quang Thanh, NSƯT Tuấn An cùng các nghệ sĩ múa. Từ tình yêu quê hương, ký ức lịch sử đến niềm tự hào dân tộc, tiết mục tạo nên điểm kết thúc giàu khí thế, khép lại hành trình nghệ thuật được xây dựng từ nhiều lớp chất liệu văn hóa.
Khi nghệ thuật truyền thống bước vào đời sống
Không bó hẹp trong một hình thức biểu diễn, chương trình “Âm nhạc cộng đồng” tuần này kết hợp tân nhạc, vọng cổ, cải lương, xẩm và múa, tạo nên một không gian nghệ thuật đa dạng và nhiều màu sắc. Các chất liệu truyền thống được thể hiện qua nhiều cung bậc, từ trữ tình, sâu lắng đến hào hùng, rộn ràng, góp phần mở rộng cách tiếp cận nghệ thuật của công chúng.
Đưa nghệ thuật lên sân khấu mở tại Nhà Bát Giác cũng tạo nên một cách tiếp cận gần gũi hơn với công chúng. Giữa dòng người dạo chơi bên hồ Hoàn Kiếm, nghệ thuật truyền thống không còn giới hạn trong không gian nhà hát mà hiện diện ngay trong đời sống thường nhật. Người dân và du khách có thể dừng chân thưởng thức một tiết mục cải lương, lắng nghe một câu vọng cổ hay bắt gặp những giai điệu quen thuộc về Hà Nội.
Từ những câu chuyện lịch sử đến những ký ức về quê hương, chương trình không chỉ mang đến một không gian nghệ thuật đặc sắc mà còn mở ra cơ hội để các giá trị nghệ thuật truyền thống tiếp tục được hiện diện, được lắng nghe và kết nối với công chúng hôm nay. Hoạt động biểu diễn nghệ thuật trong không gian mở cũng góp phần cụ thể hóa tinh thần Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, Chương trình hành động số 08-Ctr/TU của Ban Thường vụ Thành ủy về việc thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị, trong đó việc bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa dân tộc gắn với đời sống đương đại là một định hướng quan trọng./.