Xã, phường của Hà Nội quyết tâm góp sức xây dựng Thủ đô văn hiến, văn minh, hiện đại

Di sản chỉ được bảo tồn bền vững khi tiếp tục hiện diện trong đời sống cộng đồng

Theo Phó Chủ tịch UBND xã Ba Vì Nguyễn Hữu Thịnh, việc Bộ Chính trị quyết định dành một ngày trong năm (24/11) là “Ngày Văn hóa Việt Nam” thể hiện sự quan tâm sâu sắc đối với vị trí, vai trò của văn hóa trong sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước.

Đây là dịp để mỗi cấp, mỗi ngành và mỗi người dân nhận thức rõ hơn trách nhiệm bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa dân tộc; để văn hóa được gìn giữ và thực hành trong đời sống hằng ngày, góp phần xây dựng Thủ đô Hà Nội văn hiến, văn minh, hiện đại.

“Xã Ba Vì là địa bàn miền núi của Thủ đô, nơi đồng bào các dân tộc Kinh, Mường và Dao cùng sinh sống, đoàn kết, gắn bó. Qua nhiều thế hệ, cộng đồng các dân tộc trên địa bàn đã tạo dựng và lưu giữ những giá trị văn hóa phong phú, thể hiện qua hệ thống di tích, lễ hội truyền thống, phong tục, tập quán, tiếng nói, trang phục, dân ca, dân vũ, cồng chiêng, nghi lễ và tri thức dân gian” - Phó Chủ tịch UBND xã Ba Vì Nguyễn Hữu Thịnh chia sẻ.

Bên cạnh đó, ông Nguyễn Hữu Thịnh nhấn mạnh, đối với Ba Vì, văn hóa góp phần củng cố khối đại đoàn kết, giáo dục truyền thống, xây dựng đời sống văn hóa ở cơ sở, quảng bá hình ảnh quê hương và tạo điều kiện phát triển du lịch, nâng cao đời sống Nhân dân.

Từ thực tiễn địa phương, xã Ba Vì nhận thức di sản chỉ được bảo tồn bền vững khi tiếp tục hiện diện trong đời sống cộng đồng. Chính quyền có trách nhiệm quản lý, hỗ trợ và tạo điều kiện; Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể tuyên truyền, vận động; Nhân dân là chủ thể trực tiếp thực hành, gìn giữ và trao truyền các giá trị văn hóa.

Thời gian qua, xã Ba Vì đã quan tâm xây dựng đời sống văn hóa ở cơ sở; vận động Nhân dân thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang và lễ hội; duy trì hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục, thể thao; phát huy vai trò của các thôn, nghệ nhân và người có uy tín trong bảo tồn văn hóa truyền thống.

Bên cạnh kết quả đạt được, ông Nguyễn Hữu Thịnh cũng thẳng thắn cho biết một số "điểm nghẽn" như nguồn lực cho hoạt động văn hóa tại địa phương còn hạn chế; việc truyền dạy một số giá trị truyền thống chưa thường xuyên; công tác sưu tầm, tư liệu hóa và thu hút thế hệ trẻ tham gia cần tiếp tục được quan tâm.

Để văn hóa được gìn giữ, thực hành và trao truyền trong đời sống hằng ngày

Hưởng ứng lời phát động của Thành phố Hà Nội về “Ngày Văn hóa Việt Nam tại Hà Nội năm 2026”, theo ông Nguyễn Hữu Thịnh, địa phương xác định thực hiện 4 nội dung trọng tâm.

“

Các xã, phường của Thành phố cần quan tâm bố trí nguồn lực, huy động các nguồn lực, khai thác hiệu quả các thiết chế văn hóa và các không gian công cộng để phục vụ Nhân dân, phát triển, hỗ trợ những tác phẩm, các sản phẩm văn hóa có giá trị đến với công chúng, Nhân dân, kịp thời biểu dương những tấm gương việc làm đẹp, các sáng kiến của cộng đồng, khuyến khích người dân tham gia xây dựng đời sống văn hóa và thực hiện ứng xử văn minh nơi công cộng.

Đồng chí Vũ Thu Hà - Phó Chủ tịch UBND Thành phố Hà Nội.

Trước hết, tuyên truyền để cán bộ, đảng viên và Nhân dân hiểu rõ ý nghĩa của “Ngày Văn hóa Việt Nam”, vai trò của văn hóa và trách nhiệm gìn giữ bản sắc quê hương. Nội dung tuyên truyền sẽ gắn với sinh hoạt thôn, hoạt động của Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể, trường học và câu lạc bộ; đồng thời duy trì các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục, thể thao để người dân trực tiếp tham gia và thụ hưởng.

Đồng thời quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị di tích, lễ hội truyền thống. Xã Ba Vì tiếp tục rà soát, cập nhật thông tin về di tích, di sản; phát huy trách nhiệm của cộng đồng trong bảo vệ di tích, giữ gìn cảnh quan, vệ sinh môi trường và bảo đảm an toàn. Các lễ hội, hoạt động tín ngưỡng và sinh hoạt văn hóa cộng đồng được tổ chức văn minh, phù hợp với truyền thống tốt đẹp của địa phương và đúng quy định.

Đặc biệt, Phó Chủ tịch UBND xã Ba Vì Nguyễn Hữu Thịnh nhấn mạnh, địa phương sẽ gìn giữ, trao truyền những giá trị văn hóa đặc sắc của đồng bào Mường, Dao, trong đó có tiếng nói, trang phục, dân ca, dân vũ, cồng chiêng, Mo Mường, phong tục và tri thức dân gian. Địa phương sẽ phát huy vai trò của nghệ nhân, người cao tuổi, người có uy tín trong truyền dạy cho thế hệ trẻ; tổ chức hoạt động trải nghiệm để thanh thiếu niên tìm hiểu lịch sử, di tích và văn hóa quê hương. Cùng với đó, từng bước sưu tầm, lưu giữ và số hóa tư liệu di sản trên cơ sở tôn trọng cộng đồng chủ thể.

Nhiệm vụ trọng tâm cuối cùng của xã Ba Vì đó là gắn bảo tồn văn hóa với xây dựng đời sống văn minh, phát triển du lịch và sinh kế của người dân. Địa phương vận động Nhân dân phát huy phong tục, tập quán tốt đẹp, thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang và lễ hội; khai thác hợp lý cảnh quan, di sản, nghề truyền thống, sản phẩm địa phương và nét sinh hoạt cộng đồng để phát triển du lịch phù hợp, góp phần nâng cao đời sống Nhân dân và giữ gìn giá trị cốt lõi của di sản.

“Xã Ba Vì xin hưởng ứng lời phát động của UBND Thành phố bằng sự tham gia của cả hệ thống chính trị và Nhân dân. Chúng tôi sẽ cụ thể hóa các nội dung trên thành những hoạt động phù hợp với từng thôn, từng cộng đồng; để văn hóa được gìn giữ, thực hành và trao truyền trong đời sống hằng ngày.

Với tinh thần đó, xã Ba Vì cùng các xã, phường của Thủ đô quyết tâm đóng góp thiết thực vào sự nghiệp xây dựng Hà Nội văn hiến, văn minh, hiện đại” - Phó Chủ tịch UBND xã Ba Vì Nguyễn Hữu Thịnh nhấn mạnh thêm./.

Xã Ba Vì hoạt động theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp từ ngày 1/7/2025 trên cơ sở nhập toàn bộ diện tích tự nhiên và dân số của các xã Ba Vì, Khánh Thượng; phần lớn diện tích tự nhiên và dân số của xã Minh Quang (huyện Ba Vì cũ).

Địa phương này là vùng đất sinh sống của các đồng bào Mường, Dao, Tày,… với nhiều lễ hội truyền thống đặc sắc như lễ cấp sắc, lễ hội xuống đồng, lễ hội cồng chiêng, Tết nhảy, hát dân ca mang ý nghĩa sâu sắc trong đời sống tinh thần và văn hóa cộng đồng. Đặc biệt, xã đã thành lập nhiều câu lạc bộ cồng chiêng, thu hút đông đảo hội viên tham gia, nhằm bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa dân tộc Mường.

Ba Vì sở hữu nhiều di tích lịch sử và lễ hội truyền thống đặc sắc, thể hiện sâu sắc giá trị văn hóa tâm linh và truyền thống của vùng đất này. Trong đó, cụm di tích đền Thượng, đền Trung và đền Hạ nằm trên núi Ba Vì là các di tích đã được xếp hạng cấp Quốc gia, quần thể thờ Đức Thánh Tản Viên Sơn - vị thần quan trọng trong tín ngưỡng dân gian Việt Nam, thu hút đông đảo du khách và người dân địa phương đến chiêm bái.

Ngoài ra, đền Lác cũng là di tích lịch sử cấp Quốc gia với kiến trúc cổ kính và là nơi tổ chức các lễ hội truyền thống của cộng đồng dân cư. Lễ hội Tản Viên Sơn Thánh được tổ chức hàng năm vào tháng Giêng với các nghi thức rước nước từ sông Đà về làm lễ mộc dục tại đền Hạ, cùng các hoạt động văn hóa, thể thao dân gian như bóng chuyền, kéo co, bắn nỏ, đi cà kheo,… góp phần bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống, đồng thời tạo nên điểm đến hấp dẫn cho du khách.

Bài, ảnh: Trung Kiên