“Những lớp phù sa”: Dòng chảy văn hóa Bắc Bộ trên sân khấu múa đương đại
Sáng 3/10, tại Nhà hát thực hành Trường Cao đẳng Nghệ thuật Hà Nội, Hội Nghệ sĩ Múa Hà Nội tổ chức tọa đàm “Ngôn ngữ múa dân gian đương đại qua tác phẩm múa "Những lớp phù sa”.
“Những lớp phù sa” là chương trình biểu diễn nghệ thuật đương đại kết hợp đa phương tiện, do Trường Cao đẳng Nghệ thuật Hà Nội và Công ty TNHH Sáng tạo nghệ thuật CNA sản xuất. Chương trình do Tiến sĩ Vũ Tiến Dũng và NSƯT Cao Ngọc Ánh chủ nhiệm, NSƯT Cao Ngọc Ánh chỉ đạo nghệ thuật; NSND Trần Ly Ly đảm nhiệm kịch bản và tổng đạo diễn. Phần biên đạo múa do NSND Trần Ly Ly và Hà Nhi thực hiện, âm nhạc do Đặng Tiến Đạt (Đạt Kim) đạo diễn. Chương trình có sự tham gia của Vũ đoàn HT và Ban nhạc Tứ Quý Band.
Ý tưởng về “Những lớp phù sa” được NSƯT Cao Ngọc Ánh khởi xướng từ hình tượng dòng sông Hồng và những lớp phù sa văn hóa. Trong quá trình phát triển tác phẩm, ý tưởng ấy được NSND Trần Ly Ly cùng ê-kíp sáng tạo tiếp tục chuyển hóa thành ngôn ngữ sân khấu.
“Những lớp phù sa” bắt đầu từ hình ảnh một giọt nước theo dòng sông Hồng đi qua đất, làng và con người. Từ hành trình ấy, tác phẩm mở ra câu chuyện về sự hình thành và bồi đắp của đời sống văn hóa. Cấu trúc tác phẩm được triển khai qua các lớp nội dung: Giọt nước - Làng - Chợ - Yêu - Hội.
Trên sân khấu, hình ảnh làng quê, bến nước, cây đa, con đò, phiên chợ và những cuộc gặp gỡ được chuyển hóa thành chất liệu của múa. Làng nghề cũng là một mạch nội dung quan trọng với những chất liệu như gốm, lụa, mây tre đan, sơn mài. Đằng sau mỗi sản phẩm là câu chuyện về vùng đất, kỹ nghệ và những người thợ đã gìn giữ nghề qua nhiều thế hệ.
Tác phẩm không đi theo hướng phục dựng một không gian Bắc Bộ xưa mà tìm cách nhìn lại những chất liệu quen thuộc bằng ngôn ngữ sân khấu đương đại. Chuyển động hình thể, âm nhạc, ánh sáng, hình ảnh và công nghệ được tổ chức trong cùng một mạch kể, đưa câu chuyện về đất, nước và con người đến gần hơn với khán giả hôm nay.
Đảm nhận vai trò Tổng đạo diễn, NSND Trần Ly Ly tổ chức các chất liệu dân gian trong cấu trúc trình diễn đương đại, tạo sự kết nối giữa múa, âm nhạc, hình ảnh và công nghệ. Sự hợp tác giữa các nghệ sĩ được thể hiện từ việc lựa chọn chất liệu, xây dựng mạch kể đến cách đưa những hình ảnh văn hóa Bắc Bộ lên sân khấu bằng một hình thức mới.
Phát biểu trong chương trình biểu diễn, NSND Nguyễn Ngọc Anh - Chủ tịch Hội Nghệ sĩ Múa Hà Nội ghi nhận quá trình lao động của đội ngũ nghệ sĩ, biên đạo, nhạc sĩ, diễn viên cùng những người thực hiện phía sau sân khấu để hoàn thành một tác phẩm mang đậm những bản sắc văn hóa dân gian Bắc Bộ xưa.
Qua phần trình diễn, “Những lớp phù sa” đặt câu chuyện về văn hóa Bắc Bộ trong một cách kể mới. Dòng sông Hồng trở thành hình tượng xuyên suốt, từ đó mở ra những câu chuyện về làng quê, làng nghề, phong tục, âm nhạc và ký ức cộng đồng.
Tác phẩm cũng cho thấy hướng tiếp cận của ê-kíp đối với chất liệu truyền thống là tìm kiếm khả năng tiếp tục sáng tạo từ những giá trị đã được trao truyền. Với ngôn ngữ múa dân gian đương đại, những lớp văn hóa ấy được đưa trở lại sân khấu bằng một diện mạo mới, gần với cảm quan nghệ thuật của đời sống hôm nay./.