Hà Nội tổ chức lại không gian phát triển, khơi dậy nguồn lực văn hóa cho chặng đường mới

Đặt văn hóa trong tổ chức không gian phát triển Thủ đô

Điểm nổi bật trong Chương trình số 17-CTr/TU là quan điểm phát triển Hà Nội không tách rời tổng thể tổ chức không gian phát triển quốc gia, vùng đồng bằng sông Hồng và vùng Thủ đô. Hà Nội vừa phát huy những lợi thế riêng, vừa thực hiện vai trò hạt nhân, dẫn dắt và lan tỏa đối với vùng.

Theo đó, không gian phát triển Thủ đô được tổ chức theo hướng đa cực, đa tầng, liên kết, đồng bộ, hiện đại, xanh và thông minh. Không gian đô thị, nông thôn, công nghiệp, dịch vụ, văn hóa, sinh thái được đặt trong mối quan hệ hài hòa; đồng thời khai thác hiệu quả không gian ngầm, không gian tầm cao, không gian số và các không gian phát triển mới.

Trong cách tiếp cận này, văn hóa không chỉ được nhìn nhận ở phương diện bảo tồn mà còn được xác định là một nguồn lực phát triển. Chương trình đặt yêu cầu phát huy Hà Nội là trung tâm văn hóa lớn của cả nước; khai thác hiệu quả các giá trị văn hóa, lịch sử, di sản để tạo động lực phát triển; phát triển công nghiệp văn hóa thành ngành kinh tế chủ lực, định vị những sản phẩm đặc sắc trên các lĩnh vực thế mạnh của Thủ đô.

Cùng với đó, Hà Nội tăng cường liên kết phát triển văn hóa, xã hội, y tế, du lịch với các địa phương trong vùng; hình thành các tuyến, sản phẩm và không gian du lịch giữa các tỉnh, thành phố trong vùng và liên vùng. Việc khuyến khích xã hội hóa, huy động đa dạng nguồn lực cho phát triển văn hóa, phát huy vai trò cộng đồng trong giữ gìn, thực hành và trao quyền các giá trị di sản cũng được xác định trong Chương trình.

Như vậy, tổ chức lại không gian phát triển không chỉ là câu chuyện của hạ tầng, đô thị hay các hành lang kinh tế, mà còn gắn với việc tạo lập những không gian văn hóa, sinh thái và xã hội phù hợp, qua đó góp phần nâng cao chất lượng phát triển của Thủ đô.

Từ nguồn lực văn hóa đến động lực tăng trưởng mới

Chương trình số 17-CTr/TU xác định đổi mới mạnh mẽ mô hình phát triển, mô hình tăng trưởng, lấy tri thức, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số làm động lực trung tâm. Trong tổng thể đó, nguồn lực văn hóa và nguồn nhân lực chất lượng cao được xác định cùng với khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là những động lực quan trọng của mô hình phát triển mới.

Đến năm 2030, Hà Nội hướng tới xây dựng đô thị xanh, thông minh, hiện đại; hội tụ tinh hoa văn hóa, hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng; trở thành hạt nhân phát triển của vùng đồng bằng sông Hồng, có vai trò dẫn dắt về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, văn hóa, giáo dục, y tế, tài chính và dịch vụ chất lượng cao.

Tầm nhìn đến năm 2045, Hà Nội phát triển và vận hành theo phương thức của kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế dữ liệu, kinh tế tuần hoàn; trở thành một trong những trung tâm lớn của khu vực Đông Nam Á về kinh tế, văn hóa, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và dịch vụ chất lượng cao. Hà Nội thực sự là hạt nhân dẫn dắt vùng đồng bằng sông Hồng, một cực tăng trưởng quan trọng của quốc gia, có sức lan tỏa về kinh tế, khoa học, công nghệ, văn hóa và chất lượng nguồn nhân lực.

Để hiện thực hóa định hướng đó, thành phố tập trung phát triển kinh tế dịch vụ tri thức - sáng tạo - giá trị gia tăng cao; phát triển công nghiệp văn hóa và các ngành dịch vụ có giá trị gia tăng cao; xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, kết nối viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp, trung tâm đổi mới sáng tạo và các quỹ đầu tư.

Đặc biệt, thành phố xác định phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số toàn diện là yếu tố quyết định đẩy nhanh tốc độ tăng trưởng hai con số trong giai đoạn tới. Cùng với phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, Hà Nội có chính sách thu hút chuyên gia, nhà khoa học, nhân lực chất lượng cao trong nước và quốc tế; tăng cường liên kết giữa các trường đại học, viện nghiên cứu, doanh nghiệp của Hà Nội với các địa phương trong vùng.

Xây dựng không gian sống hài hòa, phát triển bền vững

Tổ chức không gian phát triển Thủ đô theo Chương trình số 17-CTr/TU gắn chặt với yêu cầu phát triển hài hòa giữa đô thị và nông thôn, giữa các khu vực của thành phố; giữa phát triển kinh tế với văn hóa, xã hội, bảo vệ môi trường, thích ứng biến đổi khí hậu, quốc phòng và an ninh.

Thành phố hoàn thiện hệ thống đô thị theo mô hình đa cực, đa trung tâm; phát triển các đô thị xanh, thông minh, thích ứng biến đổi khí hậu; nâng cao chất lượng không gian công cộng, giao thông công cộng và hạ tầng xã hội. Đồng thời, tăng cường kết nối các đô thị Hà Nội với các đô thị của vùng đồng bằng sông Hồng, phối hợp xây dựng không gian đô thị - công nghiệp - dịch vụ liên kết.

Một yêu cầu trực tiếp gắn với chất lượng sống đô thị là tập trung giải quyết 5 vấn đề tồn tại kéo dài gồm ùn tắc giao thông, trật tự, kỷ cương và vệ sinh đô thị; ô nhiễm môi trường nước, không khí; tình trạng ngập úng ở khu vực nội đô và ven đô; an toàn thực phẩm. Đây cũng là những nội dung có tác động trực tiếp đến môi trường sống và chất lượng sống của người dân Thủ đô.

Cùng với phát triển đô thị, thành phố tăng cường quản lý tài nguyên, bảo vệ môi trường, thích ứng với biến đổi khí hậu, bảo tồn thiên nhiên và đa dạng sinh học; phối hợp với các địa phương trong vùng kiểm soát ô nhiễm, nhất là ô nhiễm nguồn nước, không khí và chất thải. Chương trình cũng đặt yêu cầu thúc đẩy chuyển đổi xanh, phát triển năng lượng sạch, kinh tế tuần hoàn và giảm phát thải.

Phát triển văn hóa, giáo dục, y tế và an sinh xã hội tiếp tục được đặt trong tổng thể tổ chức không gian phát triển. Hà Nội hướng tới trở thành trung tâm giáo dục - đào tạo, y tế chuyên sâu và dịch vụ xã hội chất lượng cao của vùng; phát triển hệ thống an sinh xã hội toàn diện, đa tầng, hiện đại, chủ động, thích ứng, bao trùm liên vùng, bảo đảm người dân được tiếp cận các dịch vụ cơ bản như giáo dục, y tế, nhà ở, nước sạch và thông tin với chất lượng cao.

Thực hiện Chương trình số 17-CTr/TU cũng đặt ra yêu cầu tiếp tục xây dựng, chỉnh đốn Đảng và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh; hoàn thiện mô hình, bộ máy chính quyền 2 cấp; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền; nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ; tăng cường kiểm tra, giám sát và phòng, chống tham nhũng, lãng phí, quan liêu, tiêu cực.

Với định hướng đó, tổ chức lại không gian phát triển Thủ đô được đặt trong một tổng thể thống nhất giữa kinh tế, văn hóa, xã hội, môi trường, khoa học - công nghệ và xây dựng hệ thống chính trị. Các nhiệm vụ, chương trình, dự án triển khai thực hiện Nghị quyết số 27-NQ/TW sẽ tiếp tục được cụ thể hóa theo Chương trình của Thành ủy, góp phần tạo dựng không gian phát triển mới cho Hà Nội theo hướng hiện đại, xanh, thông minh, giàu bản sắc và có sức lan tỏa đối với vùng đồng bằng sông Hồng và cả nước./.

Phúc Hải