Xây dựng môi trường không rào cản cho người khuyết tật Thủ đô giai đoạn 2026–2030

Đồng thời, các giải pháp đồng bộ về trợ giúp pháp lý, kỹ năng số, thể thao và du lịch tiếp cận sẽ tạo nền tảng vững chắc giúp người khuyết tật tự tin sống độc lập và vươn lên trong xã hội.

Đối tượng thực hiện Chương trình là người khuyết tật (ưu tiên người khuyết tật có hoàn cảnh khó khăn); hộ gia đình có người khuyết tật; các tổ chức của người khuyết tật; các cơ quan, tổ chức có liên quan trên địa bàn thành phố Hà Nội với mục tiêu là thực hiện hiệu quả Công ước của Liên hợp quốc về quyền của người khuyết tật, Luật Người khuyết tật và các chính sách của Đảng, Nhà nước. Thành phố hướng tới việc cải thiện toàn diện chất lượng cuộc sống, bảo đảm quyền và sự tham gia bình đẳng của người khuyết tật, đồng thời tạo dựng môi trường thuận lợi, không rào cản để mỗi cá nhân có thể phát huy tối đa khả năng, sống độc lập và hòa nhập trọn vẹn vào đời sống xã hội.

Bảo đảm 90% trẻ khuyết tật trong độ tuổi mầm non và phổ thông được tiếp cận giáo dục

Để cụ thể hóa mục tiêu lớn đó, hệ thống chỉ tiêu trọng tâm đến năm 2030 đã được hoạch định trên từng lĩnh vực. Trong lĩnh vực y tế và chăm sóc sức khỏe, hằng năm phấn đấu khoảng 90% người khuyết tật được tiếp cận các dịch vụ y tế phù hợp với nhu cầu. Công tác chẩn đoán và can thiệp sớm được đặc biệt chú trọng với chỉ tiêu trên 85% trẻ em từ sơ sinh đến 6 tuổi được sàng lọc, phát hiện sớm khuyết tật bẩm sinh hoặc các rối loạn phát triển. Bên cạnh đó, dự kiến khoảng 2.500 trẻ em và người khuyết tật sẽ được phẫu thuật chỉnh hình, phục hồi chức năng và cung cấp các dụng cụ trợ giúp phù hợp.

Về giáo dục và dạy nghề, định hướng đến năm 2030 bảo đảm 90% trẻ khuyết tật trong độ tuổi mầm non và phổ thông được tiếp cận giáo dục. Đồng thời, 80% người khuyết tật có nhu cầu và đủ điều kiện sẽ được hỗ trợ đào tạo nghề, tạo việc làm. Để bảo đảm sinh kế bền vững, 100% người khuyết tật có nhu cầu và đủ điều kiện sẽ được hướng dẫn, hỗ trợ vay vốn với lãi suất ưu đãi từ Ngân hàng Chính sách xã hội để tự tạo việc làm, khởi nghiệp hoặc phát triển sản xuất.

Vấn đề hạ tầng và giao thông tiếp cận ghi nhận những cam kết mạnh mẽ. 100% các công trình xây dựng mới phải bảo đảm điều kiện tiếp cận đối với người khuyết tật, trong khi 50% các công trình cũ hiện hữu (bao gồm trụ sở cơ quan nhà nước, nhà ga, bến xe, cơ sở y tế, cơ sở giáo dục, công trình văn hóa, thể thao và nhà chung cư) sẽ được cải tạo, nâng cấp các hạng mục tiếp cận. Trong lĩnh vực giao thông, phấn đấu đạt 50% người khuyết tật có nhu cầu tham gia giao thông được sử dụng phương tiện hoặc dịch vụ trợ giúp đạt quy chuẩn kỹ thuật tiếp cận. Đặc biệt, 100% người khuyết tật tham gia giao thông công cộng được miễn, giảm giá vé, riêng các tuyến vận tải đường bộ liên tỉnh hỗ trợ mức miễn, giảm tối thiểu là 60%.

Trợ giúp pháp lý và tiếp cận thông tin cũng là những mảng trụ cột quan trọng. Đến năm 2030, 80% người khuyết tật sẽ được tiếp cận và sử dụng các dịch vụ công nghệ thông tin và truyền thông. Ngoài ra, 100% người khuyết tật thuộc diện quy định được cung cấp dịch vụ trợ giúp pháp lý miễn phí khi có yêu cầu.

Đối với đời sống văn hóa, tinh thần và xã hội, chương trình đặt mục tiêu 70% xã, phường có Câu lạc bộ thể dục thể thao người khuyết tật có thể tiếp cận, thu hút 15% người khuyết tật tham gia tập luyện; 20% người khuyết tật được hỗ trợ tham gia các hoạt động văn hóa, nghệ thuật; 100% thư viện công cộng cấp thành phố tổ chức không gian đọc bảo đảm tiện ích tiếp cận. Song song đó, 100% phụ nữ khuyết tật được trợ giúp dưới các hình thức khác nhau và thành phố duy trì tổ chức hội do Đảng, Nhà nước giao nhiệm vụ hoạt động vì người khuyết tật để kết nối, tập hợp.

Cùng với đó, công tác nâng cao năng lực được triển khai rộng rãi: 70% cán bộ làm công tác trợ giúp người khuyết tật được tập huấn nâng cao năng lực; 50% gia đình có người khuyết tật được tập huấn kỹ năng chăm sóc, phục hồi chức năng; và 40% người khuyết tật được đào tạo các kỹ năng sống cơ bản.

Thúc đẩy người khuyết tật hòa nhập xã hội

Để hiện thực hóa các mục tiêu trên, hàng loạt nhiệm vụ và giải pháp chủ yếu đã được xác định đồng bộ. Trước hết, công tác truyền thông được xác định là chìa khóa mở đường, hướng tới việc thay đổi nhận thức cộng đồng từ tư duy y tế chăm sóc thuần túy sang tiếp cận xã hội và hòa nhập. Việc tuyên truyền chính sách pháp luật sẽ lồng ghép đa dạng thông qua ngữ ký hiệu, phụ đề, chữ nổi Braille và định dạng kỹ thuật số để người khuyết tật dễ dàng đón nhận. Cùng với đó là việc lan tỏa, nhân rộng các tấm gương, mô hình tiêu biểu trong toàn thành phố.

Trong mảng y tế, hệ thống giải pháp tập trung siết chặt việc giám định, xác định mức độ khuyết tật, thụ hưởng bảo hiểm y tế và phát triển mạnh phục hồi chức năng dựa vào cộng đồng. Các cơ sở y tế triển khai chương trình sàng lọc sớm cho trẻ nhỏ, hướng dẫn phục hồi chức năng tại nhà và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong theo dõi hồ sơ sức khỏe tại tuyến cơ sở.

Đối với giáo dục và đào tạo nghề, thành phố chú trọng việc phát triển học liệu giáo dục mầm non, phổ thông linh hoạt và nâng cao nghiệp vụ giáo dục hòa nhập cho đội ngũ giáo viên. Việc dạy nghề được tổ chức đa dạng về thời gian, địa điểm, liên kết chặt chẽ với cơ sở sản xuất kinh doanh và nguồn vốn vay tín dụng chính sách ưu đãi từ Ngân hàng Chính sách xã hội để giải quyết bài toán sinh kế triệt để.

Lĩnh vực hạ tầng xây dựng và giao thông tập trung siết chặt quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 10:2024/BXD ngay từ khâu thẩm định cấp phép xây dựng mới, đồng thời lập kế hoạch chi tiết để nâng cấp các công trình hiện hữu như bệnh viện, trường học, trụ sở, nhà chung cư. Hạ tầng giao thông công cộng từng bước được cải tạo phương tiện, bảo đảm các chính sách ưu đãi miễn giảm giá vé xe liên tỉnh tối thiểu 60% và vận tải công cộng thành phố được thực thi nghiêm túc.

Song hành với đó là các giải pháp đẩy mạnh chuyển đổi số, tối ưu hóa giao diện Cổng thông tin điện tử, dịch vụ công trực tuyến để người khuyết tật sử dụng thuận tiện. Dịch vụ trợ giúp pháp lý được cung cấp miễn phí đến tận tay người có nhu cầu thông qua sự phối hợp chặt chẽ giữa chính quyền cơ sở và Trung tâm Trợ giúp pháp lý nhà nước. Đời sống tinh thần cũng được nâng cao nhờ việc mở rộng hệ thống câu lạc bộ thể thao cơ sở, tạo không gian đọc sách tiếp cận tại thư viện và phát triển sản phẩm du lịch thân thiện.

Đặc biệt, nhu cầu của người khuyết tật còn được lồng ghép sâu sắc trong các phương án ứng phó thiên tai, phòng chống dịch bệnh và cứu hộ cứu nạn khẩn cấp. Các chính sách trợ giúp riêng cho phụ nữ khuyết tật, việc tài trợ các thiết bị trợ giúp như xe lăn, máy trợ thính, chân tay giả, cùng với hoạt động đào tạo kỹ năng sống cho người khuyết tật và kỹ năng chăm sóc cho người thân, sẽ tạo dựng nên một mạng lưới an sinh vững chắc. Tất cả những giải pháp đồng bộ đó, kết hợp với hệ thống quản lý dữ liệu số hóa và công tác kiểm tra giám sát thường xuyên, chính là nền tảng để người khuyết tật Thủ đô tự tin vươn lên, làm chủ cuộc sống và đóng góp tích cực cho sự phát triển của xã hội./.

Kim Thoa