Quy hoạch không gian tầm thấp: Đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững của Thủ đô trong giai đoạn mới

1. Hà Nội thời gian qua đã, đang phải giải nhiều “bài toán lớn”, trong đó có tình trạng ùn tắc giao thông, thiếu không gian đỗ xe, quá tải hạ tầng kỹ thuật, ngập úng cục bộ tại khu vực nội đô...

Bên cạnh đó, quỹ đất phát triển trên mặt đất ngày càng hạn chế, chi phí giải phóng mặt bằng lớn, việc mở rộng hạ tầng theo phương thức truyền thống gặp nhiều khó khăn, dẫn đến cần khai thác hiệu quả hơn không gian ngầm, không gian tầm thấp và từng bước nghiên cứu tổ chức khai thác hợp lý không gian trên cao phục vụ phát triển đô thị.

Cùng với xu hướng phát triển đô thị thông minh và chuyển đổi số, nhu cầu nghiên cứu, thử nghiệm và từng bước hình thành hạ tầng phục vụ thiết bị bay không người lái, logistics đô thị, quan trắc môi trường, hạ tầng số và các dịch vụ công nghệ cao trong không gian tầm thấp tiếp tục gia tăng. Vì vậy, việc Hà Nội nghiên cứu cơ chế quản lý, khai thác phù hợp cho không gian tầm thấp và không gian trên cao là cần thiết trong thời kỳ mới.

Trong bối cảnh đó, Luật Thủ đô 2026 có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, đã thiết lập khuôn khổ pháp lý mới với nhiều cơ chế, chính sách đặc thù, phân quyền mạnh mẽ cho chính quyền Hà Nội trong quản lý đầu tư, phát triển đô thị.

Cụ thể hóa lợi thế này, HĐND Thành phố Hà Nội đã ban hành Nghị quyết số 63/2026/NQ-HĐND quy định về việc lập, thẩm định, phê duyệt, điều chỉnh Quy hoạch không gian tầm thấp trên địa bàn Thành phố (thực hiện điểm a khoản 3 Điều 11 Luật Thủ đô số 02/2026/QH16). Nghị quyết ra đời và có ý nghĩa quan trọng, đặc biệt để Hà Nội mở đường cho giao thông trên không, phục vụ phát triển kinh tế tầm thấp trong kỷ nguyên mới.

2. Thực tế cho thấy, việc Hà Nội xây dựng và ban hành Nghị quyết số 63/2026/NQ-HĐND về việc lập, thẩm định, phê duyệt, điều chỉnh quy hoạch không gian tầm thấp vừa cụ thể hóa một phần nội dung tại điểm a, khoản 3, điều 11 Luật Thủ đô 2026, cụ thể hóa (1 tầng không gian) trong mô hình không gian đa tầng – đa lớp trong Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm. Việc xây dựng, ban hành Nghị quyết số 63/2026/NQ-HĐND không chỉ bảo đảm tuân thủ quy định của Luật Thủ đô 2026 mà còn góp phần sớm đưa các cơ chế, chính sách đặc thù vào thực tiễn, đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh, bền vững của Thủ đô Hà Nội trong giai đoạn mới.

Bên cạnh đó, việc xây dựng và ban hành Nghị quyết số 63/2026/NQ-HĐND là cơ sở quản lý đô thị và khai thác tận dụng lợi thế không gian phục vụ phát triển kinh tế, hình thành động lực tăng trưởng mới cho Thủ đô; đồng thời đảm bảo sự đồng bộ trong quản lý không gian và vùng trời đô thị giữa các cấp chính quyền đô thị và các Cơ quan trung ương.

Nghị quyết số 63/2026/NQ-HĐND quy định về việc lập, thẩm định, phê duyệt, điều chỉnh Quy hoạch không gian tầm thấp trên địa bàn thành phố Hà Nội có tác động tích cực đối với Thủ đô trong thời gian tới. Trước hết, Nghị quyết này hình thành khung pháp lý quy định trình tự tổ chức lập, thẩm định, phê duyệt, điều chỉnh Quy hoạch không gian tầm thấp trên địa bàn thành phố Hà Nội; tạo tiền đề cấu trúc ban đầu của mô hình Không gian đô thị đa tầng- đa lớp, làm cơ sở đề xuất, xây dựng, ban hành các quy định về khai thác sử dụng và quản lý các hoạt động trong không gian tầm thấp.

Đặc biệt, Nghị quyết số 63/2026/NQ-HĐND của HĐND Thành phố Hà Nội có nhiều tác động tích cực. Đối với hệ thống pháp luật, Nghị quyết này kịp thời ban hành quy định quy phạm pháp luật cụ thể hóa Luật Thủ đô 2026 đối với loại hình quy hoạch mới; đảm bảo kết hợp hài hòa phát triển kinh tế xã hội Thủ đô gắn với các yêu cầu về bảo đảm an ninh quốc phòng.

Về kinh tế - xã hội, Nghị quyết số 63/2026/NQ-HĐND sẽ xây dựng quy định về không gian tầm thấp góp phần kiến tạo động lực tăng trưởng mới. Trong đó, hình thành mạng lưới giao thông hàng không đô thị, mở đường cho phương tiện bay không người lái tham gia chuỗi cung ứng logistics, cắt giảm chi phí và thời gian vận chuyển.

Đồng thời, Nghị quyết số 63/2026/NQ-HĐND sẽ tác động tạo lập thị trường xây dựng hạ tầng thông minh (bãi đáp, trạm sạc, trung tâm điều hành bay) thu hút nguồn lực, nguồn nhân lực rất lớn. Cùng đó, nâng cao hiệu quả sử dụng đất thông qua việc tích hợp hạ tầng tầm thấp vào các tổ hợp thương mại, chung cư cao tầng, các khu phức hợp, khu vực TOD (nhà ga, đề-pô đường sắt).

Về mặt xã hội và môi trường, Nghị quyết số 63/2026/NQ-HĐND có tác động tích cực khi tận dụng khai thác các hoạt động bằng phương tiện không người lái trong không gian tầm thấp, góp phần giảm tải áp lực ùn tắc cho hệ thống giao thông mặt đất. Bên cạnh đó, nâng cao hiệu quả, năng lực ứng phó y tế, cứu nạn cứu hộ bằng đường hàng không tại các khu vực đông dân cư; thúc đẩy chuyển đổi phương tiện sử dụng năng lượng điện, giảm lượng khí thải carbon, hướng tới “đô thị xanh”; đảm bảo hài hòa giữa phát triển kinh tế với kiểm soát tĩnh không, thiết lập hành lang bay, vùng cấm bay để bảo vệ tuyệt đối an ninh vùng trời.

Ngoài ra, Nghị quyết số 63/2026/NQ-HĐND với các quy định cụ thể cũng sẽ nhận diện rủi ro và giải pháp kiểm soát, đó là cần thiết lập vùng quản lý các hoạt động của các phương tiện bay, tránh xung đột cảnh quan, ảnh hưởng đến các khu vực bảo tồn, khu vực an ninh quốc phòng cần kiểm soát. Và với thế giới, Nghị quyết số 63/2026/NQ-HĐND của HĐND Thành phố Hà Nội góp phần đưa Việt Nam thành quốc gia trong nhóm tiếp cận sớm với việc khai thác tận dụng không gian và làm chủ bầu trời./.

Phạm Hoa