Nâng tầm văn hóa đọc trong thời đại số: Kết nối di sản tri thức với hành trình chuyển đổi số bền vững

Khi Phố Sách chuyển mình thành không gian văn hóa mở

Chương trình được mở đầu bằng hành trình trải nghiệm thực tế đầy sống động. Tại Phố Sách Hà Nội (phố 19/12, phường Cửa Nam), khán giả qua màn ảnh nhỏ được hòa mình vào không khí tri thức, chiêm ngưỡng các không gian trưng bày sách dành cho phụ nữ, gia đình, trẻ em và giáo dục đương đại. Đồng thời, MC và khách mời đã tương tác trực tiếp với đại diện gian hàng, mang lại cho người xem góc nhìn chân thực về trải nghiệm “sờ tận tay, thấy tận mắt” từng trang sách.

Tham dự trực tiếp tại chương trình, đồng chí Trịnh Ngọc Trâm, Phó Chủ tịch UBND phường Cửa Nam khẳng định sự chuyển mình mạnh mẽ của Phố Sách trong thời gian qua. Từ một không gian dành cho việc mua bán, Phố Sách Hà Nội đang từng bước chuyển mình thành một không gian văn hóa cộng đồng đa năng, nơi giao thoa giữa đọc sách, giao lưu, trải nghiệm nghệ thuật và công nghệ. Sự kết hợp giữa hạ tầng văn hóa xanh, sạch, thân thiện và các hoạt động trải nghiệm đa dạng đã tạo nên sức hút bền vững, biến nơi đây thành điểm đến văn hóa không thể thiếu của người dân Thủ đô cũng như du khách.

Từ góc độ của đơn vị làm nghề, bà Khúc Thị Hoa Phượng, Tổng Biên tập Nhà xuất bản Phụ nữ Việt Nam nhận định, độc giả thời đại số ngày nay có tư duy vô cùng chủ động. Họ không chỉ tìm kiếm các đầu sách “bán chạy” theo phong trào, mà quan tâm sâu sắc đến giá trị thực tế: Sách phù hợp với lứa tuổi nào? Giải quyết câu hỏi gì trong cuộc sống? Đọc cùng con ra sao? Không gian Phố Sách chính là nhịp cầu nối trực tiếp giữa người làm sách và độc giả, giúp các tác phẩm cất tiếng nói và thực sự đi vào đời sống của từng gia đình.

Đọc sâu trong thời đại số: Dùng công nghệ làm cầu nối tri thức

Trước sự bùng nổ của truyền thông xã hội và các dạng thông tin ngắn khiến sức chú ý của con người dễ bị phân tán, vấn đề đặt ra là: Làm sao để định nghĩa lại "văn hóa đọc trong thời đại số"?

Bà Khúc Thị Hoa Phượng cho rằng, chuyển đổi số trong lĩnh vực xuất bản không đơn thuần là hành động đưa những trang giấy lên màn hình điện tử. Đó là việc mở rộng phương thức tiếp cận, giúp độc giả dễ dàng phát hiện, lắng nghe, thảo luận và chia sẻ về tác phẩm. Tuy nhiên, công nghệ càng phát triển thì độc giả lại càng cần rèn luyện năng lực chọn lọc. Việc kiểm tra uy tín của tác giả, nhà xuất bản, phân biệt lời quảng cáo với giá trị thực của tác phẩm và giữ cho mình một khoảng tĩnh để đọc sâu là những kỹ năng thiết yếu. Công nghệ nên đóng vai trò dẫn dắt con người đến với sách, chứ không nên biến thói quen đọc thành việc lướt qua những mẩu thông tin rời rạc, thiếu nền tảng.

Đồng tình với quan điểm trên, đồng chíTrịnh Ngọc Trâm chia sẻ, Livestream hay các công cụ số chính là “lời mời” hiện đại. Việc phát sóng trực tiếp không nhằm thay thế trải nghiệm đọc truyền thống mà giúp đưa không khí của Phố Sách đến gần hơn với những người chưa có điều kiện ghé thăm. Từ không gian ảo, công nghệ sẽ thúc đẩy công chúng đến với không gian thực – nơi họ có thể chạm vào sách, đối thoại trực tiếp với các chuyên gia và tìm thấy những khoảng lặng tư duy giữa nhịp sống hối hả.

Để giúp thế hệ trẻ duy trì khả năng đọc sâu, hai khách mời đã gợi ý những phương pháp vô cùng thiết thực:

Phương pháp cá nhân: Bắt đầu bằng việc đặt ra một câu hỏi trước khi mở sách, tắt các thông báo thiết bị số trong 15 phút, đọc trọn vẹn một phần nội dung và ghi chép lại những đúc kết của riêng mình.

Định hướng từ không gian văn hóa: Xây dựng mô hình trải nghiệm "Tìm sách – Kiểm tra nguồn – Đọc sâu – Chia sẻ". Kết hợp những trải nghiệm công nghệ hiện đại ở bước đầu để tạo cảm hứng, sau đó dẫn dắt người đọc trở về với cốt lõi của việc đọc kỹ, suy nghĩ sâu và đối thoại văn minh.

Gợi ý tri thức: Những tựa sách tiêu biểu cho gia đình và giới trẻ

Một trong những phần thu hút nhất của chương trình chính là hoạt động giới thiệu các ấn phẩm đặc sắc, đáp ứng đa dạng nhu cầu của các tầng lớp độc giả. Tại chương trình, đồng chí Trịnh Ngọc Trâm đã mang đến cho khán giả những gợi ý sách mang tính giáo dục, lịch sử và giá trị nhân văn cao:

Truyện Kiều Hội Bản (NXB Thái Hà): Phiên bản đặc biệt tái hiện kiệt tác của Đại thi hào Nguyễn Du dựa trên ấn bản cổ “Kim Vân Kiều tân truyện”. Với số lượng giới hạn chỉ 260 bản được hoàn thiện thủ công cùng hơn 700 lời chú giải phong phú, đây là một di sản văn hóa quý báu giúp độc giả đương đại hiểu sâu hơn về ngôn ngữ và tầng nghĩa cổ của tác phẩm.

Khúc đồng dao của bé (NXB Đại học Sư phạm): Bộ sách tổng hợp và phổ nhạc các câu đồng dao quen thuộc, mang âm hưởng dân gian thuần khiết đến gần hơn với tuổi thơ.

Gieo hạt cùng vĩ nhân (Bộ 10 cuốn - NXB Hà Nội): Bộ sách truyền cảm hứng sống đẹp, giúp trẻ rèn luyện tư duy Nguyên nhân – Kết quả, tự định hướng tương lai và nuôi dưỡng những lý tưởng nhân văn ngay từ nhỏ.

Bên cạnh đó, các tựa sách mới từ Nhà xuất bản Phụ nữ Việt Nam cũng được giới thiệu. Mỗi tác phẩm đưa ra không chỉ để đọc mà còn để mở ra các cuộc thảo luận ý nghĩa giữa các thành viên trong gia đình. Người xem livestream cũng được hướng dẫn truy cập các mã QR chính thức để tra cứu thông tin ấn bản, tác giả và nhận các ưu đãi hấp dẫn đã được kiểm duyệt an toàn.

Chương trình livestream “Văn hóa đọc trong thời đại số” chính là minh chứng sinh động cho việc ứng dụng công nghệ để nâng tầm giá trị tri thức truyền thống. Bốn thông điệp cốt lõi được gửi gắm: Phố Sách là không gian văn hóa mở; Công nghệ là cầu nối chứ không thay thế trải nghiệm đọc; Lựa chọn sách cần dựa trên nguồn tin cậy; và Mỗi cuốn sách được đọc trọn vẹn đều góp phần kiến tạo một cộng đồng học tập suốt đời./.

Sơn Dương