Quy định về việc thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới và lễ hội

Ngày 21/9/2026, Thứ trưởng Bộ VHTT&DL Trịnh Thị Thủy đã ký ban hành Văn bản hợp nhất số 5/2026/VBHN-TT-BVHTTDL, quy định thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang và lễ hội. Văn bản cập nhật, hợp nhất Thông tư 04/2011/TT-BVHTTDL với các quy định bãi bỏ tại Thông tư 30/2018/TT-BVHTTDL và Thông tư 05/2019/TT-BVHTTDL.

Theo quy định, mọi tổ chức và cá nhân khi tiến hành các hoạt động liên quan đến đám cưới, lễ tang và lễ hội đều phải tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc nền tảng của pháp luật. Đó là bảo tồn các giá trị truyền thống phù hợp với thuần phong mỹ tục của dân tộc, loại bỏ hoàn toàn các hành vi mê tín dị đoan hoặc lợi dụng sự kiện để gây mất đoàn kết nội bộ trong gia đình, dòng họ cũng như cộng đồng dân cư.

Thông tư nghiêm cấm việc tổ chức các nghi lễ tuyệt đối không được gây cản trở trật tự, an toàn giao thông và an ninh công cộng. Nghiêm cấm mọi hình thức tổ chức hoặc tham gia đánh bạc. Đặc biệt, pháp luật cấm việc sử dụng thời gian làm việc hay tài sản, phương tiện công của cơ quan để tham dự sự kiện (ngoại trừ các đơn vị làm nhiệm vụ) cũng như cấm dùng công quỹ làm quà mừng cưới hoặc viếng đám tang.

Đối với việc cưới, mọi hoạt động đều phải tuân thủ đúng các quy định về hôn nhân, gia đình và đăng ký hộ tịch. Việc kết hôn chính thức được pháp luật công nhận khi hai bên nam nữ hoàn thành thủ tục đăng ký tại UBND xã, phường, thị trấn nơi cư trú của một trong hai người. Sau đó, chính quyền cấp xã chịu trách nhiệm tổ chức trao Giấy chứng nhận kết hôn nhằm ghi nhận sự hợp pháp của mối quan hệ.

Thông tư yêu cầu khi tổ chức lễ cưới tại gia đình hoặc các địa điểm thương mại, không gian sự kiện cần bảo đảm tính trang trọng, tiết kiệm, lành mạnh và phù hợp với hoàn cảnh kinh tế gia đình cũng như bản sắc văn hóa địa phương, tôn giáo. Các thủ tục nghi lễ truyền thống như chạm ngõ, ăn hỏi, rước dâu cần được thực hiện đơn giản, tránh phô trương, rườm rà hay nặng về đòi hỏi lễ vật.

Lễ cưới và tiệc cưới nên trang trí giản dị, trang phục của chú rể và cô dâu phải đẹp, lịch sự. Âm nhạc đám cưới chỉ được mở trong khoảng thời gian từ 06 giờ sáng đến 22 giờ đêm với mức độ âm thanh tuân thủ tiêu chuẩn tiếng ồn cho phép của Nhà nước.

Pháp luật khuyến khích áp dụng các hình thức văn minh như báo hỷ thay cho giấy mời, ưu tiên tổ chức tiệc trà hay tiệc ngọt, không dùng thuốc lá, khuyến khích các đoàn thể hỗ trợ tổ chức, cũng như các hành động có ý nghĩa như dâng hoa tại đài tưởng niệm, trồng cây lưu niệm hoặc mặc trang phục truyền thống dân tộc.

Đối với việc tang, các quy định pháp luật về y tế, vệ sinh môi trường và đăng ký hộ tịch luôn phải được ưu tiên hàng đầu. Trách nhiệm tổ chức lễ tang thuộc về gia đình người từ trần hoặc phối hợp cùng Ban lễ tang, trường hợp người qua đời không có thân nhân thì UBND cấp xã có trách nhiệm phối hợp với các đoàn thể lo liệu chu đáo. Lễ tang phải được tiến hành trang nghiêm, tiết kiệm, loại bỏ triệt để các hành vi mê tín dị đoan. Khâu quàn ướp thi hài phải đáp ứng chuẩn vệ sinh của Bộ Y tế.

Việc mặc tang phục và treo cờ tang được thực hiện theo tập quán hoặc tôn giáo nhưng cờ tang chỉ được treo tại điểm tổ chức lễ. Nhạc tang chỉ được phát trong khoảng từ 06 giờ sáng đến 22 giờ đêm với âm lượng đúng quy chuẩn, cho phép dùng nhạc tang của tôn giáo hay dân tộc thiểu số đối với các đối tượng tương ứng. Hành vi rải tiền Việt Nam hoặc tiền nước ngoài trên đường đưa tang bị nghiêm cấm hoàn toàn. Thi hài người chết phải được an táng tại nghĩa trang theo đúng quy hoạch.

Thông tư quy định trường hợp người từ trần là cán bộ, công chức, viên chức hay lực lượng vũ trang, quy trình tổ chức tang lễ còn phải tuân thủ thêm các quy định riêng của Chính phủ dành cho cán bộ công chức. Nhà nước khích lệ việc tổ chức các lễ cúng tuần, giỗ đầu, giỗ hết gọn nhẹ trong nội bộ gia đình; khuyến khích các hình thức hỏa táng, điện táng, hung táng một lần; xóa bỏ hoàn toàn các hủ tục lạc hậu như yểm bùa, trừ tà, khóc mướn hay rắc vàng mã trên đường đưa tang.

Bên cạnh đó, việc xây cất mộ cũng cần tuân thủ quy chuẩn của Bộ Xây dựng, hướng tới việc quy hoạch nghĩa trang thành các công trình văn hóa tưởng niệm./.

Việt Thương