Phát huy nguồn lực, vai trò của công nghiệp văn hóa gắn với phát triển kinh tế - xã hội
Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương làm việc với các cơ quan, đơn vị về phát huy nguồn lực văn hóa và trao đổi những kết quả đạt được, hạn chế, điểm nghẽn, đề xuất các giải pháp nâng cao đóng góp của văn hóa vào tăng trưởng kinh tế - xã hội trong giai đoạn mới.
Ngày 17/9, tại Hà Nội Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương Trịnh Văn Quyết chủ trì làm việc với các cơ quan, đơn vị về phát huy vai trò của văn hóa đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng kinh tế theo tinh thần Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng. Cùng dự buổi làm việc có các đồng chí Ủy viên Trung ương Đảng: Trần Thanh Lâm, Phó Trưởng ban Thường trực Ban Tuyên giáo Trung ương; Lê Quốc Minh, Tổng Biên tập Báo Nhân Dân, Phó Trưởng ban Tuyên giáo Trung ương, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam; Dương Trung Ý, Tổng Biên tập Tạp chí Cộng sản.
Theo báo cáo tại buổi làm việc, thời gian qua vai trò của văn hóa ngày càng được xác định rõ trong mô hình phát triển mới, không chỉ là nền tảng, mục tiêu mà còn là nguồn lực nội sinh quan trọng, động lực và trụ cột của phát triển nhanh, bền vững. Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị đặt mục tiêu đến năm 2030 các ngành công nghiệp văn hóa đóng góp khoảng 7% GDP, hình thành từ 5 - 10 thương hiệu Quốc gia về công nghiệp văn hóa.
Nhiều lĩnh vực như điện ảnh, nghệ thuật biểu diễn, trò chơi điện tử, quảng cáo, du lịch văn hóa, thủ công mỹ nghệ... đã từng bước hình thành thị trường, tạo doanh thu, việc làm và thu hút nguồn lực xã hội. Tuy nhiên, báo cáo cũng chỉ rõ việc lượng hóa đầy đủ, chính xác đóng góp của văn hóa đối với tăng trưởng kinh tế vẫn còn nhiều khó khăn, hệ thống thống kê, dữ liệu và phương pháp đo lường chưa đồng bộ, chưa phân định đầy đủ đóng góp trực tiếp, gián tiếp và tác động lan tỏa của văn hóa đối với phát triển kinh tế - xã hội.
Tại buổi làm việc, các đại biểu đã nghe 10 tham luận của các nhà quản lý, nhà khoa học đến từ các bộ, ngành trung ương như: Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch; Bộ Tài chính; các địa phương Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Ninh Bình, thành phố Huế,...
Báo cáo tại buổi làm việc, Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nguyễn Huy Dũng nhấn mạnh, mô hình phát triển văn hóa, con người toàn diện, hiện đại, sáng tạo, giàu bản sắc và nhân văn đã được xác định là một trong bảy thành phần của mô hình phát triển Việt Nam. Sắp tới Bộ sẽ làm việc với một số địa phương chủ lực như Hà Nội, Đà Nẵng, Huế, Quảng Ninh, Ninh Bình, TP. Hồ Chí Minh và các doanh nghiệp lớn để xác định những sản phẩm công nghiệp văn hóa trọng điểm ở quy mô quốc gia, có khả năng tạo doanh thu, thu hút khách quốc tế và hướng tới xuất khẩu.
Đóng góp ý kiến tại buổi làm việc, TS. Ngô Phương Lan – Chủ tịch Hiệp hội Xúc tiến phát triển điện ảnh Việt Nam cho rằng, để văn hóa thực sự đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng, cần chuyển mạnh tư duy từ tư duy đầu tư cho văn hóa sang tư duy khơi thông nguồn lực từ văn hóa. Bên cạnh đó cần thay đổi việc nhìn nhận văn hóa như một lĩnh vực thụ hưởng, sang nhìn nhận đúng hơn vai trò của công nghiệp văn hóa, đó là công nghiệp văn hóa tạo ra giá trị gia tăng, tạo ra việc làm, tạo ra nguồn thu và sức mạnh, sức cạnh tranh của quốc gia.
Tại buổi làm việc, ông Trần Hữu Thùy Giang - Phó Chủ tịch UBND TP Huế cho biết, TP Huế đang xây dựng Đề án phát triển công nghiệp văn hóa, đồng thời tiếp tục phát huy thế mạnh về di sản, Festival và các sản phẩm văn hóa đặc trưng để tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội. Cụ thể, Lễ hội Di sản và Âm nhạc Quốc tế Huế 2026 (Huế Wonderverse) vừa qua đã được tổ chức quy mô lớn và thu hút hơn 300.000 lượt người tham gia, trong đó Đêm Khai mạc “Di sản Thức giấc” đạt hơn 70.000 khán giả và Đêm nhạc “Di sản Hội nhập” đạt hơn 50.000 khán giả dự trực tiếp, sự kiện quy tụ gần 400 nghệ sĩ trong nước và quốc tế và 1.000 nhân sự đồng hành.
Trong thời gian tới, TP Huế tiếp tục chú trọng tổ chức chuỗi các sự kiện văn hóa, nghệ thuật gắn với thương hiệu Thành phố Festival, đồng thời nghiên cứu phát triển các sản phẩm mới gắn với di sản và du lịch. Dự kiến trong tháng 10/2026, TP Huế sẽ khai trương tuyến đường sắt hơi nước Huế - Đà Nẵng, mở thêm một sản phẩm trải nghiệm gắn với di sản, cảnh quan và du lịch đường sắt.
Phó Chủ tịch UBND TP Huế Trần Hữu Thùy Giang thông tin một số khó khăn trong quá trình phát triển công nghiệp văn hóa tại địa phương. Trong đó, việc định giá giá trị di sản để làm cơ sở thu hút doanh nghiệp, nhà đầu tư còn khó khăn, cơ chế về đất đai phục vụ phát triển công nghiệp văn hóa chưa rõ ràng, chưa đủ sức hấp dẫn để huy động nguồn lực xã hội. Bên cạnh đó, việc lượng hóa giá trị gia tăng mà văn hóa tạo ra hiện chưa có hệ thống tiêu chí thống kê cụ thể, gây khó khăn trong đánh giá đầy đủ hiệu quả kinh tế của các hoạt động văn hóa.
Từ đó, TP Huế đề nghị Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch sớm nghiên cứu, ban hành các định mức, đơn giá liên quan đến triển khai công nghiệp văn hóa, tạo cơ sở để các địa phương tổ chức thực hiện và huy động nguồn lực đầu tư. Phát huy lợi thế riêng có về hệ thống di sản Cố đô, di sản văn hóa phi vật thể, lễ hội và Festival Huế, TP Huế đang từng bước gắn bảo tồn, phát huy giá trị di sản với phát triển du lịch, dịch vụ và công nghiệp văn hóa.
Phát biểu chỉ đạo tại buổi làm việc, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương Trịnh Văn Quyết yêu cầu đổi mới cách tiếp cận về vai trò của văn hóa trong phát triển kinh tế - xã hội. Theo đó, cần chuyển mạnh từ cách nhìn văn hóa chủ yếu là nền tảng tinh thần sang xác định văn hóa là nguồn lực nội sinh, động lực tăng trưởng mới, nghiên cứu và lượng hóa giá trị gia tăng mà văn hóa tạo ra cho nền kinh tế và xã hội.
Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, thành phố Huế, thành phố Quảng Ninh, Ninh Bình và các địa phương có thế mạnh phải đi đầu, làm mẫu, sơ kết mô hình để nhân rộng: bảo tồn để phát huy, phát huy để có nguồn lực bảo tồn; tăng trưởng từ văn hóa phải đầu tư trở lại cho văn hóa và cho con người.
Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương Trịnh Văn Quyết ghi nhận những vấn đề TP Huế đặt ra cũng phù hợp với các điểm nghẽn được nêu trong báo cáo của Ban Tuyên giáo Trung ương, nhất là yêu cầu hoàn thiện cơ chế, chính sách, xây dựng hệ thống thống kê, dữ liệu và phương pháp đo lường thống nhất. Đồng thời tháo gỡ vướng mắc trong huy động nguồn lực xã hội, đầu tư, quản lý, khai thác và phát huy các nguồn lực, tài sản, giá trị văn hóa.
Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương Trịnh Văn Quyết nhấn mạnh vai trò của chuyển đổi số, dữ liệu, đổi mới sáng tạo, tài sản trí tuệ và bản quyền trong phát triển công nghiệp văn hóa, đẩy mạnh số hóa di sản, phát triển nội dung số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo, xây dựng các mô hình kinh doanh dựa trên tài sản trí tuệ, đồng thời từng bước đưa các sản phẩm văn hóa Việt Nam ra thị trường quốc tế, góp phần quảng bá hình ảnh đất nước, thúc đẩy du lịch và mở rộng thị trường. Đồng thời nhấn mạnh, mục tiêu tăng trưởng hai con số trong giai đoạn mới cần dựa nhiều hơn vào trí tuệ, sự sáng tạo và chất lượng con người, trong đó văn hóa giữ vai trò quan trọng trong việc tạo dựng nguồn lực và động lực cho phát triển.