Hà Nội “đi trước, làm trước” trong cải cách thủ tục hành chính đăng ký doanh nghiệp, tạo đà tăng trưởng 2 con số

Theo Sở Tài chính Hà Nội, hiện nay Hà Nội là thành phố có số lượng doanh nghiệp thành lập mới và thay đổi nội dung đăng ký lớn thứ hai cả nước, việc áp dụng quy định so với thời điểm trước đây gây quá tải cho cơ quan đăng ký kinh doanh về nhân sự, thời gian để kiểm tra đối chiếu tính hợp lệ của hồ sơ, trong đó bao gồm nội dung kê khai đầy đủ, chính xác, thống nhất trong các tài liệu trong hồ sơ.

Bên cạnh đó, phía cơ quan đăng ký kinh doanh có tình trạng quá tải khi phải ký trả quá nhiều loại giấy tờ kết quả giải quyết thủ tục hành chính (TTHC) trong khi công nghệ ký số hiện nay mất nhiều thời gian do phải thực hiện nhiều thao tác.

Trong lĩnh vực đăng ký doanh nghiệp, việc cắt giảm thành phần hồ sơ, kết quả giải quyết TTHC mang ý nghĩa quyết định trong việc đơn giản hóa TTHC. Thứ nhất, giảm rào cản gia nhập thị trường để doanh nghiệp nhanh chóng có tư cách pháp nhân, tiến hành hoạt động sản xuất, kinh doanh; khuyến khích, thúc đẩy hộ kinh doanh chuyển đổi sang mô hình doanh nghiệp để hưởng các chính sách ưu đãi.

Thứ hai, đẩy mạnh việc thực hiện chính quyền điện tử trên cơ sở khai thác dữ liệu số, giúp giảm bớt thời gian giải quyết hồ sơ cho phía cơ quan đăng ký kinh doanh, là cơ sở để rút ngắn thời gian giải quyết các TTHC thông qua hồ sơ điện tử. Thứ ba, giúp tăng tỷ lệ hồ sơ hành chính hợp lệ ngay từ lần nộp đầu tiên, giảm thiểu tình trạng hồ sơ bị trả lại nhiều lần do lỗi kê khai nội dung hồ sơ.

Thứ tư, thay đổi tư duy quản lý trên cơ sở nguyên tắc doanh nghiệp tự kê khai, tự chịu trách nhiệm, tự lưu giữ hồ sơ, chuyển từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm”, thay đổi hoàn toàn tư duy quản lý hành chính cũ sang tư duy phục vụ người dân, doanh nghiệp, giảm áp lực hành chính cho cả nhà nước và doanh nghiệp.

Thứ năm, giảm thời gian giải quyết hành chính của cơ quan đăng ký kinh doanh. Thứ sáu, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của Thủ đô, cải thiện Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) thông qua việc nâng cao Chỉ số “Gia nhập thị trường”, thu hút vốn đầu tư nước ngoài thông qua sự minh bạch, đơn giản hóa thủ tục hành chính, tạo động lực quan trọng đưa GRDP của Hà Nội đạt mức tăng trưởng hai con số trong giai đoạn tới.

Trên cơ sở thực tiễn và quy định tại khoản 2 Điều 8 Luật Thủ đô 2026, HĐND Thành phố Hà Nội ban hành Nghị quyết số 12/2026/NQ-HĐND là cần thiết, có ý nghĩa quan trọng và là “mũi tên trúng nhiều đích”.

Trong đó, Nghị quyết số 12/2026/NQ-HĐND quy định về việc điều chỉnh thủ tục hành chính lĩnh vực đăng ký doanh nghiệp trên địa bàn thành phố tạo bước đột phá trong thủ tục gia nhập thị trường, giảm tối đa thời gian và chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp thông qua việc rút ngắn thời gian giải quyết hồ sơ đăng ký thành lập doanh nghiệp còn 2 ngày làm việc; nâng cao chỉ số Năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) và Chỉ số Cải cách hành chính (PAR INDEX) của thành phố.

Đồng thời, giảm thời gian giải quyết hồ sơ giải thể doanh nghiệp, chấm dứt hoạt động của chi nhánh, văn phòng đại diện, địa điểm kinh doanh còn 4 ngày làm việc để rút ngắn thời gian rút lui khỏi thị trường của doanh nghiệp. Thông qua đơn giản hóa, cắt giảm thành phần hồ sơ, cắt giảm kết quả và rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục hành chính trong lĩnh vực đăng ký doanh nghiệp, Nghị quyết số 12/2026/NQ-HĐND sẽ giảm chi phí tuân thủ, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, thúc đẩy khởi nghiệp và thu hút đầu tư. Từ đó, tạo động lực mạnh mẽ nâng cao năng lực cạnh tranh của Thủ đô, tăng số lượng doanh nghiệp hoạt động hiệu quả, góp phần đưa tốc độ tăng trưởng GRDP của Hà Nội đạt mức hai con số trong giai đoạn tới.

Nghị quyết số 12/2026/NQ-HĐND của HĐND Thành phố Hà Nội còn chuyển đổi phương thức nhận kết quả giải quyết TTHC bằng văn bản điện tử/giấy sang phương thức cập nhật thông tin, tình trạng pháp lý của doanh nghiệp và của chi nhánh, văn phòng đại diện, địa điểm kinh doanh của doanh nghiệp trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về đăng ký doanh nghiệp và trên Cổng thông tin điện tử của Cục thuế - Bộ Tài chính; xây dựng chính quyền số phục vụ người dân và doanh nghiệp. Và hơn nữa, Nghị quyết số 12/2026/NQ-HĐND giảm bớt “rào cản giấy tờ” để khuyến khích tinh thần khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo, đặc biệt là hỗ trợ các hộ kinh doanh chuyển đổi lên mô hình doanh nghiệp thuận lợi hơn.

Nhiều điểm mới, quy định đặc thù, vượt trội để Hà Nội tăng trưởng 2 con số

Nghị quyết số 12/2026/NQ-HĐND của HĐND thành phố Hà Nội có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2026, là văn bản quy phạm pháp luật được ban hành trên cơ sở cơ chế đặc thù, vượt trội theo điểm a khoản 2 Điều 8 Luật Thủ đô số 02/2026/QH16 – quy định cho phép chính quyền thành phố được tự điều chỉnh trình tự, thủ tục, thành phần hồ sơ, kết quả và thời gian giải quyết TTHC đang quy định tại văn bản của cơ quan nhà nước trung ương, mà không cần chờ Quốc hội hay Chính phủ sửa luật, sửa Nghị định.

Đây chính là điểm khác biệt căn bản so với pháp luật hiện hành. Trong khi Luật Doanh nghiệp và Nghị định 168/2025/NĐ-CP của Chính phủ áp dụng thống nhất trên cả nước với thành phần hồ sơ, thời hạn giải quyết cố định, thì Hà Nội – với tư cách Thủ đô – được trao quyền điều chỉnh TTHC phù hợp với đặc thù quy mô doanh nghiệp đứng thứ hai cả nước về số doanh nghiệp thành lập mới, miễn là theo hướng đơn giản hóa, không được đặt thêm điều kiện, hồ sơ hay kéo dài thời gian.

Cụ thể hơn, Nghị quyết số 12/2026/NQ-HĐND vượt trội hơn hẳn khung pháp luật chung ở 3 điểm. Một là, cắt giảm thành phần hồ sơ mang tính hình thức, trùng lặp với dữ liệu đã số hóa (Điều lệ công ty, biên bản họp thành lập chi nhánh/văn phòng đại diện, biên bản họp về thay đổi vốn điều lệ, báo cáo tài chính gần nhất...) – áp dụng cho 10 thủ tục hành chính, chuyển hoàn toàn trách nhiệm lưu giữ, chịu trách nhiệm pháp lý về tài liệu này cho doanh nghiệp tự kê khai, tự chịu trách nhiệm.

Hai là, cắt giảm 7 loại biểu mẫu kết quả giải quyết (thông báo cơ quan thuế quản lý, giấy xác nhận tạm ngừng/tiếp tục kinh doanh, thông báo giải thể...) do các thông tin này đã được cập nhật thời gian thực, công khai trên Cổng thông tin quốc gia về đăng ký doanh nghiệp và Cổng thông tin điện tử của Cục Thuế – tận dụng tối đa hạ tầng dữ liệu số sẵn có thay vì buộc cơ quan đăng ký kinh doanh phải ký, phát hành văn bản giấy/điện tử riêng lẻ.

Ba là, rút ngắn thời gian giải quyết. Nhóm thủ tục thành lập doanh nghiệp, chi nhánh, văn phòng đại diện từ 3 ngày làm việc xuống còn 2 ngày (giảm 33%); nhóm thủ tục giải thể, chấm dứt hoạt động chi nhánh từ 5 ngày xuống còn 4 ngày (giảm 20%) so với quy định của Luật Doanh nghiệp và Nghị định 168/2025/NĐ-CP.

Về tư duy quản lý, Nghị quyết số 12/2026/NQ-HĐND thể hiện bước chuyển đổi mô hình từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm”, từ “quản lý dựa trên hồ sơ giấy” sang “quản lý dựa trên dữ liệu số” – phù hợp định hướng tại Nghị quyết 57-NQ/TW, Nghị quyết 68-NQ/TW và Nghị quyết 02-NQ/TW của Bộ Chính trị về xây dựng thể chế đột phá cho Thủ đô.

Đồng thời, Nghị quyết vẫn bảo đảm nguyên tắc không làm giảm hiệu lực quản lý nhà nước: doanh nghiệp vẫn có nghĩa vụ lập, lưu giữ, xuất trình tài liệu khi bị thanh tra, kiểm tra hậu kiểm; cơ quan đăng ký kinh doanh vẫn phải cập nhật đầy đủ, kịp thời thông tin trên hệ thống dù không còn phải phát hành văn bản giấy./.

Trung Kiên