Cụ thể hóa Luật Thủ đô 2026: Hà Nội ban hành nhiều chính sách mới, vượt trội hỗ trợ an sinh xã hội
Cụ thể hóa cơ chế, chính sách đặc thù trong Luật Thủ đô 2026, HĐND thành phố Hà Nội đã ban hành “Nghị quyết quy định chính sách hỗ trợ an sinh xã hội cho người dân Thủ đô” (thực hiện điểm a, b, c, đ, e khoản 1 Điều 17 Luật Thủ đô 2026), đảm bảo bền vững trong công tác chăm sóc sức khỏe người dân, an sinh xã hội Thủ đô Hà Nội trong giai đoạn phát triển mới.
1. Trong những năm qua, công tác bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe người dân trên địa bàn Thủ đô Hà Nội được triển khai trong bối cảnh đất nước tiếp tục đẩy mạnh công cuộc đổi mới, hội nhập quốc tế sâu rộng, yêu cầu phát triển nhanh, bền vững Thủ đô đặt ra ngày càng cao, đặc biệt là yêu cầu phát triển con người, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đảm bảo an sinh xã hội.
Dưới sự lãnh đạo của Trung ương, sự chỉ đạo trực tiếp, toàn diện của Thành ủy, HĐND, UBND Thành phố, cùng với sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, sự đồng thuận của người dân, lĩnh vực y tế Thủ đô đã đạt được nhiều kết quả quan trọng, góp phần giữ vững ổn định xã hội, nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân.
Hà Nội là trung tâm y tế lớn nhất cả nước, có tầm ảnh hưởng rộng và vai trò dẫn dắt hệ thống y tế quốc gia với hệ thống y tế cơ sở đa chức năng, chuyên khoa sâu, nhân lực chất lượng cao. Phát triển y tế Thủ đô tiên phong, dẫn dắt, tập trung giải quyết những vấn đề cốt lõi, tạo chuyển biến thực chất và bền vững trong chăm sóc sức khỏe người dân.
Trong giai đoạn hiện nay, đất nước bước vào kỷ nguyên vươn mình cùng với các mục tiêu chiến lược phát triển bền vững, công tác chăm sóc sức khỏe nhân dân được xác định là nhiệm vụ trọng tâm, xuyên suốt của cả hệ thống chính trị. Sức khỏe là vốn quý nhất của mỗi người và toàn xã hội; bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe là một phần hoàn thiện của mỗi người dân, mỗi gia đình và cộng đồng, là trách nhiệm của các cấp chính quyền, Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể và tất cả các ngành Y tế.
Tình trạng quá tải của hệ thống y tế cả nước nói chung và hệ thống y tế của Thủ đô Hà Nội nói riêng đã chạm ngưỡng báo động, đặc biệt tại các bệnh viện tuyến cuối. Việc chủ động khám sức khỏe định kỳ, tầm soát và phát hiện sớm các bệnh lý không lây nhiễm đóng vai trò quan trọng trong công tác bảo vệ sức khỏe cộng đồng hiện nay.
Thực tế cho thấy, nhiều bệnh lý nguy hiểm như ung thư, tiểu đường, tăng huyết áp hay các bệnh lý về tim mạch thường có đặc điểm chung là diễn tiến hết sức âm thầm, không gây triệu chứng nguy hiểm ở giai đoạn đầu. Điều này tạo ra người bệnh dễ ủ tâm lý chủ quan, dẫn đến việc bỏ lỡ “thời điểm vàng” để điều trị.
Dưới góc nhìn kinh tế học y tế, việc khám sức khỏe định kỳ và khám sàng lọc không phải là một “gánh nặng” tài chính. Thứ nhất, việc khám sức khỏe định kỳ và khám sàng lọc giúp giảm thiểu chi phí điều trị dài hạn. Chi phí cho một lần khám sức khỏe định kỳ và khám sàng lọc thấp hơn nhiều lần so với việc điều trị các bệnh phức tạp như ung thư, tâm thần… ở giai đoạn sau. Thứ hai, Nghị quyết hỗ trợ công tác khám sức khỏe định kỳ và khám sàng lọc miễn phí trực tiếp giải quyết gánh nặng tài chính đặc biệt đối với các đối tượng khó khăn. Bệnh tật vốn là nguyên nhân dẫn đến nghèo đói và tái nghèo, đặc biệt đối với nhóm yếu thế trong xã hội.
Hiện nay, theo số liệu thống kê trên địa bàn thành phố có khoảng 8.898.093 người, trong đó có hơn 1,6 triệu đối tượng là người cao tuổi, người khuyết tật, người thuộc hộ nghèo, cận nghèo, người có công, người mắc bệnh mạn tính, người sống tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn, đặc biệt khó khăn, xã đảo, đặc khu và không thuộc quy định tại các điểm b, c và d khoản này.
Bên cạnh đó, trẻ em trong cơ sở giáo dục mầm non, học sinh trong các cơ sở giáo dục phổ thông có 2.271.225 người. Kinh phí chi trả cho hoạt động kiểm tra sức khỏe đầu năm học cho đối này theo quy định của pháp luật về công tác y tế trường học. Người lao động (có quan hệ lao động với người sử dụng lao động) có khoảng 2.866.278 người, có quy định bắt buộc khám sức khỏe định kỳ, người sử dụng lao động chi trả tiền khám sức khỏe theo quy định pháp luật về lao động, pháp luật về an toàn, vệ sinh lao động…
Xuất phát từ thực tiễn nêu trên, việc Thành phố Hà Nội tiếp tục có những chính sách đặc thù, đột phá, vượt trội, nhân văn trong lĩnh vực y tế được cụ thể hóa trong Luật Thủ đô 2026, trong đó, việc quy định chính sách hỗ trợ an sinh xã hội cho người dân Thủ đô phù hợp là đảm bảo cơ sở thực tiễn, cần thiết và đúng thẩm quyền.
2. Theo Sở Y tế Hà Nội, Nghị quyết quy định chính sách hỗ trợ an sinh xã hội cho người dân Thủ đô (thực hiện điểm a, b, c, đ, e khoản 1 Điều 17 Luật Thủ đô 2026) được HĐND thành phố ban hành (hiệu lực từ ngày 1/7/2026) có ý nghĩa và tác động tích cực.
Về kinh tế, Nghị quyết quy định chính sách hỗ trợ an sinh xã hội cho người dân Thủ đô phù hợp với khả năng cân đối ngân sách, giảm bớt một phần gánh nặng chi phí y tế cho người dân trên địa bàn Hà Nội khi được hỗ trợ khám sức khỏe định kỳ, khám sàng lọc; hỗ trợ chi phí điều trị tật khúc xạ của mắt cho người dân thường trú hoặc tạm trú từ 12 tháng trở lên, hiện đang sinh sống trên địa bàn Thành phố Hà Nội có độ tuổi từ đủ 18 tuổi đến đủ 35 tuổi và cận thị từ 3 đi ốp trở lên.
Đồng thời, Ngân sách nhà nước hỗ trợ 100% theo mức giá dịch vụ cấp cứu ngoại viện tương ứng ban hành tại Nghị quyết này; tỷ lệ đồng chi trả của người bệnh là 0% đối với các trường hợp: người bệnh tai nạn, thiên tai, thảm họa, dịch bệnh truyền nhiễm nhóm A; trẻ em dưới 6 tuổi (ngoài trường hợp người bệnh tai nạn, thiên tai, thảm họa, dịch bệnh truyền nhiễm nhóm A); bệnh nhân tâm thần lang thang (ngoài trường hợp người bệnh tai nạn, thiên tai, thảm họa, dịch bệnh truyền nhiễm nhóm A); Hộ nghèo, cận nghèo, người khuyết tật nặng, người cao tuổi cô đơn không nơi nương tựa.
Về mặt xã hội, Nghị quyết được ban hành căn cứ các chỉ đạo của Trung ương, thành phố, phù hợp với tình hình thực tế phát sinh góp phần an sinh xã hội, thể hiện sự nhân văn của Thành phố Hà Nội. Bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe Nhân dân là mục tiêu, là động lực, là nhiệm vụ chính trị hàng đầu, giữ vị trí ưu tiên trong các chiến lược, chính sách phát triển; là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị, của toàn xã hội và mọi người dân.
Hơn nữa, Nghị quyết sẽ giảm bớt khó khăn cho người bị thương nặng, hộ gia đình có người chết, mất tích do thiên tai, hỏa hoạn, tai nạn giao thông hoặc do các lý do bất khả kháng khác trong các vụ việc khẩn cấp, đặc biệt nghiêm trọng được xem xét hỗ trợ; người lao động bị tai nạn lao động xảy ra trên địa bàn thành phố Hà Nội... góp phần thực hiện tốt chính sách an sinh xã hội trên địa bàn…/.
Điểm mới, đặc thù, vượt trội của "Nghị quyết quy định chính sách hỗ trợ an sinh xã hội cho người dân Thủ đô" so với pháp luật hiện hành:
- Hỗ trợ chi phí điều trị tật khúc xạ của mắt (dịch vụ phẫu thuật điều trị tật khúc xạ bằng laser excimer (1 mắt)) khi thực hiện tại các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh của Nhà nước thuộc thành phố Hà Nội quản lý cho người dân thường trú hoặc tạm trú từ 12 tháng trở lên, hiện đang sinh sống trên địa bàn Hà Nội có độ tuổi từ đủ 18 tuổi đến đủ 35 tuổi và cận thị từ 3 đi ốp trở lên.
- Quy định các dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh từ xa, ứng dụng công nghệ số làm cơ sở xây dựng giá dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh từ xa, ứng dụng công nghệ số.
- Quy định giá dịch vụ cấp cứu ngoại viện và tỷ lệ đồng chi trả của người bệnh khi sử dụng dịch vụ cấp cứu ngoại viện để làm cơ sở thực hiện việc hỗ trợ thanh toán, theo đó, quy định giá dịch vụ cấp cứu ngoại viện theo mức lương cơ sở mới là 2.530.000 đồng/tháng.
Ngân sách nhà nước hỗ trợ 100% theo mức giá dịch vụ cấp cứu ngoại viện tương ứng ban hành tại Nghị quyết này; tỷ lệ đồng chi trả của người bệnh là 0% đối với các trường hợp: Trường hợp người bệnh tai nạn, thiên tai, thảm họa, dịch bệnh truyền nhiễm nhóm A; Trẻ em dưới 6 tuổi (ngoài trường hợp người bệnh tai nạn, thiên tai, thảm họa, dịch bệnh truyền nhiễm nhóm A); Bệnh nhân tâm thần lang thang (ngoài trường hợp người bệnh tai nạn, thiên tai, thảm họa, dịch bệnh truyền nhiễm nhóm A); Hộ nghèo, cận nghèo, người khuyết tật nặng, người cao tuổi cô đơn không nơi nương tựa.
- Quy định cơ chế hỗ trợ công tác khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí mỗi năm một lần cho người dân trên địa bàn thành phố Hà Nội cho người dân thường trú hoặc tạm trú từ 12 tháng trở lên, hiện đang sinh sống trên địa bàn Hà Nội chưa có các quy định hỗ trợ kinh phí khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí mỗi năm một lần.
- Quy định chính sách hỗ trợ thêm trong trợ giúp xã hội khẩn cấp tại cộng đồng; hỗ trợ đột xuất đối với người lao động bị tai nạn lao động xảy ra trên địa bàn thành phố Hà Nội; hỗ trợ tập trung người lang thang trên địa bàn thành phố.