Xây dựng "Ngày Văn hóa Việt Nam" trở thành sự kiện thường niên đặc trưng của Thủ đô

Văn hóa từ lâu đã được ví như mạch nguồn cuộn chảy, là bản sắc và là sức mạnh nội sinh hun đúc nên giá trị của dân tộc. Trong hành trình phát triển của đất nước, Ngày Văn hóa Việt Nam ra đời không chỉ để tôn vinh những giá trị truyền thống tốt đẹp, mà còn là điểm tựa tinh thần để khơi dậy khát vọng vươn lên, đưa văn hóa trở thành động lực phát triển kinh tế - xã hội vững chắc. Đối với Hà Nội, nơi lắng đọng nghìn năm văn hiến, việc truyền tải và lan tỏa tinh thần này mang một ý nghĩa đặc biệt quan trọng, giúp mỗi người dân thêm yêu, thêm tự hào và cùng chung tay gánh vác trách nhiệm giữ gìn văn hóa Thăng Long.

Văn hóa được khẳng định là sự nghiệp của toàn dân

Ban Tuyên giáo Thành uỷ Hà Nội vừa ban hành hướng dẫn Tuyên truyền "Ngày Văn hoá Việt Nam" trên địa bàn giai đoạn 2026- 2030. Theo đó, các nội dung tuyên truyền về Ngày Văn hóa Việt Nam được triển khai toàn diện trên sáu mảng chủ đề lớn, có sự gắn kết chặt chẽ giữa quan điểm chỉ đạo của Trung ương với đặc thù văn hóa Thăng Long - Hà Nội. Trước hết là nội dung tuyên truyền về các quan điểm, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước và thành phố Hà Nội về xây dựng, phát triển văn hóa, con người Việt Nam. Công tác tuyên truyền quán triệt sâu sắc tinh thần đưa văn hóa phát triển ngang tầm, đồng bộ với kinh tế, chính trị, xã hội, quốc phòng, an ninh và đối ngoại. Văn hóa được khẳng định là sự nghiệp của toàn dân do Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, Nhân dân là chủ thể sáng tạo và thụ hưởng.

Quán triệt đường lối, chính sách và "ba chuyển dịch lớn" về tư duy văn hóa

Trọng tâm tư tưởng của giai đoạn này là lan tỏa mạnh mẽ "ba chuyển dịch lớn" theo định hướng của lãnh đạo Đảng, Nhà nước: chuyển dịch từ tư duy coi văn hóa chỉ là một lĩnh vực phát triển sang xác lập văn hóa là nền tảng tinh thần, trụ cột và động lực tăng trưởng mới; chuyển dịch từ không gian văn hóa truyền thống sang phát triển song song trong không gian thực và không gian số; chuyển dịch từ tư duy bảo tồn thuần túy sang kết hợp chặt chẽ giữa bảo tồn và sáng tạo nhằm biến tài nguyên văn hóa thành tài sản trí tuệ và sức mạnh mềm quốc gia.

Gắn liền với đó, Hà Nội tập trung tuyên truyền việc cụ thể hóa các cơ chế, chính sách đặc thù từ Luật Thủ đô năm 2026, Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm và Chương trình số 08-CTr/TU, nhằm xây dựng hình ảnh Hà Nội theo định hướng "Văn hiến - Bản sắc - Sáng tạo - Hội nhập - Kết nối", trở thành trung tâm hội tụ và lan tỏa giá trị văn hóa của cả nước.

Chú trọng xây dựng chuẩn mực văn hóa ứng xử văn minh

Nội dung trọng tâm thứ hai hướng vào việc xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh và phát triển con người Hà Nội thanh lịch, văn minh. Tuyên truyền làm rõ vai trò của môi trường văn hóa trong việc bồi dưỡng nhân cách, đạo đức, ý thức chấp hành pháp luật và khát vọng cống hiến. Các phong trào thi đua được đẩy mạnh toàn diện, từ xây dựng gia đình, tổ dân phố, cơ quan, doanh nghiệp đạt chuẩn văn hóa đến việc thực hành nghiêm túc các Quy tắc ứng xử nơi công cộng và Quy tắc ứng xử của cán bộ, công chức, viên chức.

Đặc biệt, công tác tuyên truyền chú trọng xây dựng chuẩn mực văn hóa ứng xử văn minh, trách nhiệm trên không gian mạng và trong môi trường số. Hình ảnh con người Hà Nội trong thời kỳ mới được tập trung bồi đắp với các giá trị tiêu biểu: yêu nước, nhân ái, nghĩa tình, trung thực, kỷ cương, sáng tạo, thanh lịch, văn minh và hội nhập. Song song với đó là nhiệm vụ giáo dục truyền thống lịch sử, văn hóa Thăng Long - Hà Nội cho thế hệ trẻ qua các hoạt động trải nghiệm di sản, giúp hình thành lớp công dân Thủ đô giàu bản lĩnh và tâm huyết xây dựng Hà Nội hạnh phúc.

Bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa, phát triển công nghiệp văn hóa và chuyển đổi số

Nội dung thứ ba tập trung vào bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa, phát triển công nghiệp văn hóa và chuyển đổi số. Tuyên truyền khẳng định giá trị to lớn của hệ thống di sản vật thể, phi vật thể, di sản tư liệu, các di tích quốc gia đặc biệt và bảo vật quốc gia của Thăng Long - Hà Nội. Điểm cốt lõi là tuyên truyền mục tiêu phát triển công nghiệp văn hóa trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, kết nối văn hóa với giáo dục, du lịch, thương mại và khoa học công nghệ.

Các lĩnh vực có thế mạnh của Thủ đô như nghệ thuật biểu diễn, thiết kế sáng tạo, thủ công mỹ nghệ, ẩm thực, làng nghề truyền thống và phố đi bộ được ưu tiên quảng bá. Bên cạnh đó, công tác tuyên truyền đẩy mạnh việc ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo, số hóa dữ liệu di sản, bảo tàng, thư viện, phát triển nền tảng văn hóa trực tuyến và hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo, góp phần định vị thương hiệu Hà Nội là Thành phố sáng tạo của UNESCO.

Nội dung thứ tư đi sâu vào việc làm rõ ý nghĩa lịch sử, chính trị, văn hóa của Ngày Văn hóa Việt Nam và các hoạt động hưởng ứng. Tuyên truyền khẳng định giá trị trường tồn của tư tưởng "Văn hóa phải soi đường cho quốc dân đi" từ Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất ngày 24/11/1946 do Chủ tịch Hồ Chí Minh chủ trì. Ý nghĩa của ngày lễ được lan tỏa nhằm tôn vinh các giá trị tốt đẹp của dân tộc, biến Ngày Văn hóa Việt Nam thành đợt sinh hoạt chính trị - văn hóa sâu rộng.

Nội dung truyền thông cập nhật đầy đủ các chương trình, triển lãm, diễn đàn, lễ hội, các quy định về việc người lao động được nghỉ làm việc hưởng nguyên lương, cùng các chính sách miễn, giảm phí tham quan cơ sở văn hóa công lập, bảo đảm mọi tầng lớp Nhân dân, nhất là công nhân, học sinh, sinh viên và các đối tượng yếu thế, đều được thụ hưởng trực tiếp các giá trị văn hóa.

Bảo vệ bản sắc văn hoá và quyền sở hữu trí tuệ

Nội dung thứ năm nhấn mạnh nhiệm vụ bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng và đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trên lĩnh vực văn hóa. Tuyên truyền giúp nâng cao bản lĩnh văn hóa, sức đề kháng của người dân trước các sản phẩm văn hóa độc hại, thông tin xấu độc và các biểu hiện lệch chuẩn trên môi trường số. Nội dung tuyên truyền chủ động phản bác các luận điệu xuyên tạc lịch sử, phủ nhận thành tựu phát triển văn hóa hoặc chia rẽ khối đại đoàn kết dân tộc; đồng thời đề cao nhiệm vụ xác lập chủ quyền văn hóa Việt Nam trên không gian mạng, bảo vệ bản sắc văn hóa dân tộc và quyền sở hữu trí tuệ.

Bên cạnh đó cũng tuyên truyền, biểu dương các điển hình tiên tiến, mô hình hay và cách làm sáng tạo. Công tác truyền thông tập trung phát hiện, tôn vinh các tập thể, cá nhân, văn nghệ sĩ, trí thức, nghệ nhân, doanh nhân có đóng góp xuất sắc trong việc sáng tạo, giữ gìn và phát triển văn hóa Thủ đô. Những câu chuyện đẹp, việc làm ý nghĩa, các sáng kiến phát triển văn hóa đọc, xây dựng không gian sáng tạo từ cơ sở được lan tỏa rộng rãi, lấy cái đẹp dẹp cái xấu, tạo sức lan tỏa tích cực và tinh thần cống hiến vì một Hà Nội phát triển bền vững.

Ưu tiên hình thức tuyên truyền công nghệ mới (video ngắn, podcast, mã QR, triển lãm số)

Hình thức tuyên truyền được triển khai đa dạng, linh hoạt, kết hợp giữa truyền thống và hiện đại. Báo chí, xuất bản, hệ thống thông tin cơ sở và các nền tảng truyền thông số, mạng xã hội được huy động tối đa. Các công nghệ mới như sản phẩm đa phương tiện, video ngắn, podcast, mã QR và triển lãm số được đưa vào áp dụng nhằm gia tăng mức độ tiếp cận, đặc biệt là đối với giới trẻ.

Ngoài ra, việc tuyên truyền còn thông qua các hoạt động sinh hoạt chính trị, các chương trình nghệ thuật, liên hoan, hội sách, trải nghiệm di sản và tuyên truyền trực quan tại các không gian công cộng, tuyến phố trung tâm. Đợt cao điểm tuyên truyền hằng năm sẽ diễn ra trong tháng 11 (từ ngày 15/11 đến 30/11), gắn với Ngày Di sản văn hóa Việt Nam và Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc.

Lộ trình triển khai Ngày Văn hóa Việt Nam

Lộ trình triển khai tuyên truyền Ngày Văn hóa Việt Nam theo từng giai đoạn: Năm 2026 tập trung tạo nền tảng nhận thức, thống nhất tư duy, định hướng triển khai và giới thiệu các mô hình văn hóa tiêu biểu. Giai đoạn 2027 - 2028 đẩy mạnh đổi mới, kết nối các nguồn lực, lan tỏa các giá trị văn hóa và chuỗi hoạt động sáng tạo. Giai đoạn 2029 - 2030 nâng cao chất lượng, định vị bản sắc và thương hiệu văn hóa Hà Nội, đưa Ngày Văn hóa Việt Nam trở thành sự kiện thường niên mang dấu ấn đặc trưng của Thủ đô.

Để thực hiện hiệu quả những nội dung trên, các cơ quan, đơn vị, chính quyền địa phương, tổ chức chính trị - xã hội, cùng hệ thống báo chí Thủ đô chủ động phối hợp tổ chức các chuỗi sự kiện, quản lý tốt môi trường văn hóa và nắm bắt dư luận. Việc đánh giá kết quả hằng năm sẽ tập trung vào hiệu quả thực chất, sức lan tỏa và sự tham gia tích cực của Nhân dân. Khẩu hiệu chủ đạo xuyên suốt của Hà Nội trong cả giai đoạn là: "Phát huy giá trị văn hóa Việt Nam, lan tỏa bản sắc Thăng Long - Hà Nội; xây dựng Thủ đô Văn hiến - Văn minh - Hiện đại - Hạnh phúc"./.

Kim Thoa