Bác sĩ chỉ ra nguyên nhân khiến trào ngược dạ dày mãi không dứt
Những cơn ợ chua, nóng rát hay đầy bụng không chỉ gây khó chịu mà còn ảnh hưởng đến sinh hoạt và chất lượng cuộc sống. Theo bác sĩ, để kiểm soát tình trạng trào ngược dạ dày - thực quản hiệu quả, cần đánh giá toàn diện các yếu tố liên quan.
Trào ngược dạ dày - thực quản (GERD) là bệnh lý tiêu hóa phổ biến trên thế giới. Theo một nghiên cứu sử dụng dữ liệu Gánh nặng bệnh tật toàn cầu 2021, số người mắc bệnh này trên toàn cầu đã tăng từ khoảng 450,8 triệu ca năm 1990 lên 825,6 triệu ca năm 2021, tương đương mức tăng 83,2%. Tổ chức Tiêu hóa Thế giới (WGO) cũng nhận định trào ngược dạ dày - thực quản hiện phổ biến trên toàn cầu và tỷ lệ mắc gia tăng ở các quốc gia đang phát triển.
Tại Việt Nam, qua thực tế thăm khám, BSCKI Nguyễn Bách Hội, chuyên khoa Tiêu hóa, Bệnh viện Ung Bướu Hưng Việt, nhận thấy người bệnh trào ngược dạ dày - thực quản trong độ tuổi 35-65 chiếm tỷ lệ đáng kể. Người bệnh thường đến khám với các biểu hiện như đắng miệng, vướng hoặc nghẹn ở cổ, ho kéo dài, nóng rát vùng ngực, đầy bụng, chướng bụng và khó tiêu. “Những biểu hiện này dễ bị bỏ qua hoặc nhầm với các vấn đề sức khỏe khác. Tôi gặp không ít trường hợp đến khám sau một thời gian dài tự mua thuốc điều trị nhưng không cải thiện, hoặc cứ hết rồi lại tái diễn. Với bệnh này, điều quan trọng là cần xác định đúng nguyên nhân để có hướng điều trị phù hợp”, bác sĩ Hội chia sẻ.
Cần được nhìn nhận từ nhiều yếu tố
Theo bác sĩ, trào ngược dạ dày - thực quản không đơn thuần là câu chuyện “dư acid”. Bình thường, tại vị trí nối giữa thực quản và dạ dày có cơ thắt thực quản dưới, có thể hình dung như một “chiếc van”, cùng với các cấu trúc và cơ chế khác tạo thành hàng rào chống trào ngược. Bộ phận này giúp hạn chế các chất trong dạ dày đi ngược lên thực quản. Khi hàng rào chống trào ngược hoạt động không hiệu quả, dịch dạ dày, trong đó có acid, có thể trào lên thực quản, gây kích ứng hoặc tổn thương niêm mạc và tạo ra các triệu chứng khó chịu.
Tuy nhiên, đó mới chỉ là một phần của câu chuyện. Theo bác sĩ, ở những người có triệu chứng kéo dài hoặc thường xuyên tái phát, cần nhìn rộng hơn vào cách dạ dày và toàn bộ hệ tiêu hóa đang hoạt động. Dạ dày không chỉ tiếp nhận thức ăn mà còn có nhiệm vụ nghiền, trộn và điều tiết tốc độ đưa thức ăn xuống ruột. Khi niêm mạc và tế bào dạ dày bị suy yếu, quá trình này bị ảnh hưởng, người bệnh có thể đồng thời gặp đầy bụng, chướng bụng và khó tiêu. Ở một số trường hợp, tình trạng thức ăn lưu lại trong dạ dày lâu hơn có thể làm tăng áp lực trong dạ dày và góp phần thúc đẩy hiện tượng trào ngược.
Bên cạnh hoạt động của dạ dày, hệ vi sinh đường tiêu hóa và các enzyme tiêu hóa cũng tham gia vào quá trình xử lý và hấp thu thức ăn. Hệ vi sinh có vai trò trong chuyển hóa các chất dinh dưỡng, tương tác với niêm mạc và hệ miễn dịch; trong khi enzyme tiêu hóa giúp phân giải protein, chất béo, carbohydrate thành những thành phần cơ thể có thể hấp thu. Khi quá trình tiêu hóa bị rối loạn, người bệnh có thể gặp các biểu hiện như nhanh no, đầy bụng, khó tiêu. “Những vấn đề này không phải nguyên nhân trực tiếp của trào ngược dạ dày - thực quản, nhưng cần được xem xét khi đánh giá tình trạng tiêu hóa ở người có triệu chứng kéo dài”, bác sĩ Hội nhấn mạnh.
Từ thực tế thăm khám, bác sĩ Hội cho rằng trào ngược dạ dày - thực quản có thể liên quan đến nhiều yếu tố và biểu hiện ở mỗi người không hoàn toàn giống nhau. Bên cạnh hoạt động của hàng rào chống trào ngược, bác sĩ cần xem xét các yếu tố như cân nặng, thói quen ăn uống, thời điểm xuất hiện triệu chứng, các bệnh lý tiêu hóa đi kèm và tiền sử sử dụng thuốc. Vì vậy, việc điều trị không nên chỉ dựa trên một triệu chứng riêng lẻ hay áp dụng một cách tiếp cận giống nhau cho tất cả người bệnh, mà cần xác định đúng nguyên nhân gốc rễ, để phục hồi đúng cách với sự theo sát của bác sĩ chuyên khoa tiêu hoá.
“Điều trị trào ngược cần dựa trên nguyên nhân, mức độ bệnh và đặc điểm của từng người. Có người nổi bật với triệu chứng nóng rát, ợ chua; có người lại kèm đầy bụng, khó tiêu hoặc các biểu hiện ngoài thực quản. Việc đánh giá đầy đủ là cơ sở để cá thể hoá điều trị, theo dõi đáp ứng và điều chỉnh khi cần thiết”, bác sĩ Hội nhấn mạnh.
BSCKI Nguyễn Bách Hội hiện công tác tại Khoa Tiêu hóa, Bệnh viện Ung Bướu Hưng Việt. Bác sĩ tốt nghiệp Đại học Y Hà Nội và có hơn 15 năm kinh nghiệm thăm khám và điều trị các bệnh lý thuộc chuyên khoa Tiêu hoá. Trong thực hành khám, chữa bệnh, bác sĩ chú trọng đánh giá triệu chứng, tiền sử, thói quen sinh hoạt và dinh dưỡng của từng người bệnh, từ đó cá thể hoá hướng điều trị, tập trung phục hồi gốc rễ và cải thiện sức khỏe tiêu hóa lâu dài.