Hà Nội khẳng định vị thế trong Mạng lưới “Thành phố học tập toàn cầu”

Tạo cơ hội học tập bình đẳng và phát triển văn hóa học tập toàn dân

Mục tiêu lớn nhất của định hướng này là biến học tập suốt đời trở thành nền tảng cốt lõi phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, tăng cường năng lực cạnh tranh và đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số. Trên tinh thần đó, mọi người dân Thủ đô, không phân biệt lứa tuổi, thành phần hay địa vị, đều được đảm bảo quyền tiếp cận cơ hội học tập bình đẳng, công bằng và chất lượng, đặc biệt là các nhóm đối tượng yếu thế như người cao tuổi, người khuyết tật, lao động phi chính thức và đồng bào dân tộc thiểu số.

Để lan tỏa mạnh mẽ văn hóa "Người Hà Nội học tập", nội dung xây dựng xã hội học tập được đưa thành chỉ tiêu bắt buộc trong kế hoạch hoạt động và phong trào thi đua của mọi cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp. Bên cạnh đó, thành phố tổ chức các chiến dịch truyền thông đa dạng, nổi bật là "Tuần lễ hưởng ứng học tập suốt đời" kết hợp với "Ngày hội sáng tạo" và "Ngày hội sách", ứng dụng nền tảng trực tuyến cùng mạng xã hội để tăng cường tương tác, lan tỏa mạnh mẽ vị thế Hà Nội là thành viên Mạng lưới "Thành phố học tập toàn cầu" của UNESCO.

Công tác thi đua, vinh danh cũng được chú trọng nhằm nhân rộng các mô hình học tập tiêu biểu từ Công dân, Gia đình, Dòng họ đến Cộng đồng và Đơn vị học tập, cùng các tấm gương tự học vượt khó hay chuyển đổi nghề nghiệp thành công nhờ giáo dục thường xuyên.

Song song với đó, thành phố tiếp tục duy trì, phát huy toàn diện kết quả giáo dục đại trà và mũi nhọn, từ công tác xóa mù chữ, phổ cập giáo dục, thành tích thi học sinh giỏi quốc gia, quốc tế, mô hình "Trường học hạnh phúc", đến đào tạo nghề gắn liền với nhu cầu thị trường lao động và dạy nghề cho lao động nông thôn.

Bên cạnh đó, thành phố tập trung hoàn thiện thể chế và cơ chế chính sách đặc thù. Chính quyền cấp xã và các cơ sở giáo dục, trung tâm học tập cộng đồng được trao quyền chủ động huy động nguồn lực xã hội hóa, ký hợp đồng thỉnh giảng với các chuyên gia, kỹ sư công nghệ, doanh nhân và nghệ nhân để trực tiếp tham gia giảng dạy kỹ năng ứng dụng, giáo dục STEM và hướng nghiệp cho người dân. Đồng thời, các chính sách hỗ trợ thỏa đáng dành cho người học thuộc đối tượng chính sách, phụ nữ và vùng kinh tế khó khăn cũng được đẩy mạnh thực hiện.

Đột phá chuyển đổi số và xây dựng hệ sinh thái học tập thông minh

Để thúc đẩy xây dựng xã hội học tập, thành phố tập trung hoàn thiện thể chế và chính sách đặc thù nhằm thu hút nguồn lực xã hội. Theo đó, chính quyền cấp xã cùng các cơ sở giáo dục, trung tâm học tập cộng đồng được chủ động huy động nguồn lực xã hội hóa và ký hợp đồng thỉnh giảng với các chuyên gia, kỹ sư, doanh nhân, nghệ nhân để trực tiếp giảng dạy kiến thức ứng dụng, giáo dục STEM và hướng nghiệp cho người dân. Đồng thời, thành phố triển khai các chính sách hỗ trợ thiết thực cho người học thuộc đối tượng chính sách, phụ nữ, người cao tuổi, người khuyết tật và đồng bào dân tộc thiểu số tại các khu vực khó khăn.

Song song với việc hoàn thiện thể chế, thành phố đẩy mạnh số hóa và tối ưu hóa năng lực hệ thống cơ sở học tập dựa trên bộ chỉ số KPI chi tiết gắn liền với tiêu chí chuyển đổi số và các trụ cột của UNESCO.

Về hạ tầng và công nghệ số, Hà Nội phấn đấu đến năm 2026 hoàn thành Hệ sinh thái Giáo dục Thông minh Thủ đô (HSE), xây dựng nền tảng "Học tập Cá nhân hóa" dựa trên AI tích hợp hồ sơ số suốt đời, gia sư AI 24/7, hệ thống dự báo sớm, đồng thời bảo đảm 100% trung tâm học tập cộng đồng có đường truyền Internet tốc độ cao cùng thiết bị học trực tuyến, 100% cơ sở giáo dục thường xuyên, trung tâm ngoại ngữ, tin học và bồi dưỡng kỹ năng quản lý trên môi trường số.

Về sự tham gia của công dân, thành phố đặt mục tiêu thu hút 50-60% người trong độ tuổi lao động tham gia ít nhất một hoạt động học tập mỗi năm, 95% trẻ em và thanh thiếu niên được tiếp cận giáo dục kỹ năng số, an toàn mạng, cùng việc nâng tỷ lệ người cao tuổi có tài khoản sử dụng dịch vụ công trực tuyến lên trên 60% vào năm 2030.

Về chất lượng và hiệu quả đào tạo, ít nhất 30% lực lượng lao động sẽ được đào tạo nâng cao kỹ năng số, 100% cơ sở giáo dục đạt chuẩn mô hình "Trường học số", tỷ lệ hài lòng của người dân đạt trên 80%, đồng thời các chỉ tiêu về công dân, gia đình, dòng họ, cộng đồng và đơn vị học tập đều phấn đấu vượt mức đề ra trong Nghị quyết 23-NQ/TU.

Để cụ thể hóa các mục tiêu trên, các trung tâm học tập cộng đồng được đầu tư hạ tầng công nghệ thông tin để chuyển đổi thành các "Điểm học tập thông minh" có thư viện điện tử và Internet miễn phí. Thành phố chủ động biên soạn hệ thống học liệu đa dạng trên các lĩnh vực đời sống, tiến hành số hóa di sản văn hóa Thăng Long - Hà Nội thành định dạng 3D để người dân trải nghiệm thực tế ảo, đồng thời đổi mới phương pháp dạy học và kiểm tra đánh giá các chương trình học tập không chính quy theo hướng phát huy tính chủ động, tự học của người dân.

Bên cạnh đó, không gian học tập được mở rộng thông qua mô hình thư viện thân thiện, tủ sách thông minh tại các không gian công cộng, nhà văn hóa và khu công nghiệp. Hệ thống giáo dục trực tuyến dùng chung được triển khai toàn diện qua Nền tảng học tập số (Hanoi Education Platform), kho học liệu mở và chuyên trang "Giáo dục Thủ đô", đảm bảo 100% bài giảng cốt lõi được số hóa để công dân truy cập miễn phí qua iHanoi, đồng thời khuyến khích các trường đại học, cao đẳng mở chương trình học tập cho cộng đồng.

Cuối cùng, công tác xóa mù chữ và đào tạo từ xa được đẩy mạnh thông qua lộ trình phổ cập kỹ năng số, nhận diện tin giả, sử dụng dịch vụ công cho các nhóm đối tượng yếu thế, chú trọng tổ chức các lớp học đa thế hệ để người trẻ hỗ trợ người cao tuổi, kết hợp tăng cường hạ tầng công nghệ thông tin phục vụ học tập trực tuyến cho toàn dân.

Phát triển phong trào khuyến học và đẩy mạnh hợp tác quốc tế

Thành phố đẩy mạnh các hoạt động khuyến học, khuyến tài gắn liền với việc hình thành mẫu hình công dân Thủ đô thời kỳ mới "xanh - số - hội nhập" và xây dựng hình ảnh người Hà Nội thanh lịch, văn minh. Công tác khuyến học được củng cố toàn diện tại các khu dân cư, cơ quan, doanh nghiệp, trường học và lực lượng vũ trang, tạo nên phong trào học học tập suốt đời sâu rộng.

Nhằm tạo nguồn lực thực chất, các cơ quan, doanh nghiệp được khuyến khích thành lập "Quỹ học tập suốt đời" để hỗ trợ chi phí và tạo điều kiện thuận lợi cho người lao động nâng cao trình độ hoặc chuyển đổi nghề nghiệp. Bên cạnh đó, thành phố tập trung lồng ghép các tiêu chí công nhận mô hình học tập (Công dân, Gia đình, Dòng họ, Đơn vị học tập) với danh hiệu "Gia đình văn hóa", "Khu dân cư văn hóa" nhằm thực hiện hiệu quả các mục tiêu về giáo dục toàn diện, hiện đại và hội nhập.

Nguyên tắc "không để ai bị bỏ lại phía sau" tiếp tục được bảo đảm thông qua chính sách ưu tiên hỗ trợ người cao tuổi, người khuyết tật, phụ nữ khó khăn và đồng bào dân tộc thiểu số tiếp cận với giáo dục kỹ năng số cùng kỹ năng nghề nghiệp, đồng thời phát huy tối đa công năng của hệ thống nhà văn hóa, trung tâm học tập cộng đồng và các thiết chế văn hóa cơ sở để phục vụ nhu cầu học tập thường xuyên của Nhân dân.

Song song với các giải pháp trong nước, Hà Nội chủ động mở rộng kết nối quốc tế nhằm nâng cao vị thế ngoại giao giáo dục và tranh thủ nguồn lực toàn cầu. Thủ đô dự kiến đề xuất với UNESCO đăng cai các hội nghị khu vực và quốc tế về học tập suốt đời và chuyển đổi số giáo dục, đồng thời tích cực tổ chức các đoàn công tác, hội thảo chia sẻ kinh nghiệm vận hành với các thành phố tiêu biểu thuộc Mạng lưới "Thành phố học tập toàn cầu".

Thành phố cũng đẩy mạnh hợp tác triển khai các công nghệ đào tạo mở và từ xa trên nền tảng số; tích cực vận động đội ngũ trí thức kiều bào Việt Nam ở nước ngoài cùng các tổ chức, doanh nghiệp trong và ngoài nước tham gia đóng góp tri thức, nguồn lực chuyên môn, mở ra nhiều cơ hội hợp tác quốc tế để phục vụ cho sự phát triển bền vững của xã hội học tập tại Thủ đô.

Huy động sức mạnh tổng hợp của toàn bộ hệ thống chính trị

Việc triển khai các mục tiêu trên đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ và trách nhiệm của toàn bộ hệ thống chính trị. Sở Giáo dục và Đào tạo đóng vai trò cơ quan thường trực, chủ trì phối hợp với các sở, ngành, địa phương để quản lý, theo dõi tiến độ số hóa và đánh giá công nhận các mô hình học tập. Các ngành Tài chính, Nội vụ, Văn hóa, Khoa học Công nghệ cùng lực lượng Công an, Quân đội chủ động bảo đảm kinh phí, nhân lực nhà giáo, phát triển hạ tầng công nghệ và tổ chức các lớp học phù hợp với từng nhóm đối tượng đặc thù.

Đồng thời, MTTQ Việt Nam, các tổ chức đoàn thể, chính quyền cấp xã cùng các trường đại học, cao đẳng trên địa bàn tích cực vận động Nhân dân, xây dựng không gian học tập mở và nâng cấp cơ sở vật chất tại cơ sở. Sự đồng hành, tư vấn chuyên môn từ Văn phòng đại diện UNESCO tại Hà Nội chính là cầu nối quan trọng giúp Thủ đô thực hiện hiệu quả các cam kết và lan tỏa mạnh mẽ văn hóa học tập suốt đời./.

Phan Anh