Hà Nội: Khi văn hóa trở thành nguồn lực kiến tạo tương lai

Từ một ngày văn hóa đến một không gian lan tỏa giá trị

Trong dòng chảy của một đô thị có bề dày lịch sử, văn hóa không chỉ hiện diện trong di sản, lễ hội, nghệ thuật hay những thiết chế văn hóa, mà còn được tạo nên từ cách con người ứng xử, sáng tạo và gìn giữ những giá trị chung. Bởi vậy, Kế hoạch số 100-KH/TU xác định việc triển khai “Ngày Văn hóa Việt Nam” phải gắn với thực hiện các chủ trương, nghị quyết về phát triển văn hóa, con người; tạo chuyển biến từ nhận thức đến hành động trong cả hệ thống chính trị và trong đời sống xã hội.

Quan điểm xuyên suốt là lấy Nhân dân làm trung tâm, chủ thể, mục tiêu và động lực của phát triển văn hóa. Từ đó, hướng tới xây dựng người Hà Nội thanh lịch, văn minh, hiện đại; hình thành môi trường văn hóa lành mạnh, nhân văn, sáng tạo và kỷ cương trong gia đình, nhà trường, cơ quan, doanh nghiệp, cộng đồng và không gian mạng.

“Ngày Văn hóa Việt Nam” vì thế được đặt trong một không gian rộng mở hơn một sự kiện. Đây là điểm nhấn hằng năm để hội tụ, tôn vinh và lan tỏa những giá trị, thành tựu, mô hình, sản phẩm, không gian và sáng kiến văn hóa tiêu biểu; đồng thời tạo cơ hội kết nối các chủ thể sáng tạo, khơi dậy sự tham gia của cộng đồng và thúc đẩy những giá trị văn hóa đi vào đời sống.

Gìn giữ bản sắc Thăng Long - Hà Nội trong dòng chảy sáng tạo

Một trong những định hướng quan trọng của Kế hoạch là phát huy giá trị văn hóa Thăng Long - Hà Nội, gắn bảo tồn với phát huy và sáng tạo, đưa di sản vào đời sống đương đại. Văn hóa được nhìn nhận không chỉ là nền tảng tinh thần mà còn là nguồn lực nội sinh, sức mạnh mềm và động lực phát triển.

Tinh thần ấy đặt ra yêu cầu kết nối văn hóa với khoa học, công nghệ, chuyển đổi số, du lịch và công nghiệp văn hóa; từng bước hình thành hệ sinh thái văn hóa - sáng tạo, trong đó các giá trị văn hóa, tri thức và sức sáng tạo được chuyển hóa thành sản phẩm, dịch vụ, thương hiệu và nguồn lực phát triển.

“Ngày Văn hóa Việt Nam” cũng được xác định là dịp thúc đẩy xây dựng “Hà Nội - Thành phố sáng tạo”, khuyến khích những cách làm mới trong bảo tồn và phát huy di sản, sáng tạo sản phẩm văn hóa, phát triển không gian sáng tạo và ứng dụng công nghệ. Cùng với đó là xây dựng hệ sinh thái nội dung văn hóa số mang bản sắc Việt Nam và Thăng Long - Hà Nội, góp phần bảo vệ và phát huy bản sắc văn hóa trong môi trường số.

Đặc biệt, Kế hoạch nhấn mạnh vai trò của văn nghệ sĩ, trí thức, nghệ nhân, doanh nghiệp, thanh niên, cộng đồng và Nhân dân. Chính sự tham gia của các chủ thể này sẽ tạo nên sức sống cho văn hóa, giúp những giá trị được bảo tồn không dừng lại ở việc lưu giữ mà tiếp tục được sáng tạo, lan tỏa và phát triển trong đời sống hôm nay.

Định hình một dấu ấn văn hóa thường niên của Thủ đô

Theo Kế hoạch, ngày 24/11 và tháng 11 hằng năm sẽ là thời điểm tập trung các hoạt động “Ngày Văn hóa Việt Nam”. Các hoạt động được tổ chức theo hướng có trọng tâm, thiết thực, kết hợp tôn vinh giá trị, di sản và những người sáng tạo văn hóa với giáo dục truyền thống, tuyên truyền, quảng bá và tạo ra những sản phẩm, mô hình, không gian, sáng kiến có khả năng lan tỏa, nhân rộng.

Công tác tuyên truyền được đổi mới theo hướng xây dựng hệ thống thông điệp phù hợp từng giai đoạn, từng năm và từng nhóm đối tượng; phát huy báo chí, truyền thông số và các hình thức truyền thông đa phương tiện. Trọng tâm là lan tỏa những giá trị “Văn hiến - Bản sắc - Sáng tạo”, hướng tới “Văn hiến - Văn minh - Hiện đại - Hạnh phúc”; đồng thời chủ động nhận diện, đấu tranh với những quan điểm sai trái, thông tin độc hại, xuyên tạc về lịch sử, văn hóa, con người và Thủ đô.

Lộ trình thực hiện được xác định qua ba giai đoạn. Năm 2026 tập trung tạo nền tảng nhận thức, thống nhất cách làm và triển khai đồng bộ các hoạt động. Giai đoạn 2027-2028 đẩy mạnh lan tỏa giá trị, kết nối nguồn lực, đổi mới phương thức tổ chức và hình thành các chuỗi hoạt động gắn với bản sắc Thủ đô. Giai đoạn 2029-2030 tập trung nâng cao chất lượng, đánh giá, tôn vinh và nhân rộng các mô hình hiệu quả, từng bước định vị “Ngày Văn hóa Việt Nam” thành hoạt động chính trị - văn hóa thường niên mang dấu ấn Hà Nội.

Từ một ngày được dành để tôn vinh văn hóa, Hà Nội hướng tới xây dựng một không gian thường niên để văn hóa được nhận diện, thực hành, sáng tạo và lan tỏa. Đó cũng là quá trình kết nối di sản với đời sống đương đại, kết nối truyền thống với sáng tạo, kết nối nguồn lực nhà nước với sức sáng tạo của xã hội.

Qua đó, “Ngày Văn hóa Việt Nam” trên địa bàn Thủ đô không chỉ góp phần nâng cao nhận thức và trách nhiệm về văn hóa, mà còn hướng tới phát huy các giá trị văn hóa, xây dựng con người Hà Nội và tạo động lực cho phát triển công nghiệp văn hóa, kinh tế văn hóa, từng bước định hình một dấu ấn văn hóa riêng của Hà Nội trong hành trình xây dựng Thủ đô “Văn hiến - Văn minh - Hiện đại - Hạnh phúc”./.

Phúc Hải