Triển khai hệ thống khám, chữa bệnh từ xa kết nối từ Sở Y tế Hà Nội đến trạm y tế tuyến xã, phường

Nhờ đó, người dân tại các vùng xa trung tâm có thể tiếp cận các dịch vụ chẩn đoán, điều trị chất lượng cao ngay tại trạm y tế gần nhà, tiết kiệm chi phí và thời gian di chuyển... Đây được xem là bước đi kịp thời để thúc đẩy chuyển đổi số toàn diện và bảo đảm sự bình đẳng trong tiếp cận dịch vụ y tế của người dân Thủ đô.

Yêu cầu cấp thiết về mô hình Telehealth

Thủ đô Hà Nội đang trải qua quá trình phát triển mạnh mẽ về quy mô kinh tế - xã hội, dân số cũng như có những dịch chuyển đáng kể về mô hình bệnh tật. Với lượng dân cư thực tế sinh sống và làm việc lên tới khoảng 12 triệu người, áp lực chăm sóc sức khỏe ngày càng trở nên nặng nề. Các căn bệnh mạn tính và không lây nhiễm đang dần thay thế bệnh truyền nhiễm, đòi hỏi dịch vụ y tế phải không ngừng nâng cao chất lượng.

Tuy nhiên, thực tế hiện nay cho thấy sự chênh lệch lớn giữa các tầng y tế. Trong khi các cơ sở khám chữa bệnh chuyên sâu rơi vào tình trạng quá tải thường xuyên, thì tuyến y tế cơ sở tại 126 xã, phường lại gặp nhiều hạn chế về nhân lực, cơ sở vật chất, trang thiết bị chẩn đoán và danh mục thuốc. Nhận thức được nhu cầu cấp thiết đó, một định hướng chiến lược mới đã được thông qua nhằm xây dựng và đưa vào vận hành hệ thống y tế từ xa (Telehealth) ứng dụng công nghệ hiện đại trên toàn thành phố.

Mục đích chính của chủ trương này là rút ngắn khoảng cách về năng lực chuyên môn giữa các tuyến y tế, mang các chuyên gia y khoa hàng đầu đến tận tuyến cơ sở để phục vụ Nhân dân. Thông qua mạng lưới kết nối số hóa, người dân ở các vùng xa trung tâm có thể tiếp cận phác đồ điều trị tiên tiến, được chẩn đoán và tư vấn bởi các bác sĩ giỏi ngay tại trạm y tế gần nhà.

Điều này không chỉ giúp giảm hẳn thời gian, chi phí di chuyển cho bệnh nhân mắc các bệnh mạn tính mà còn tạo dựng lại niềm tin của Nhân dân đối với y tế cơ sở. Đồng thời, mạng lưới trực tuyến này sẽ kết nối liên thông dữ liệu chẩn đoán hình ảnh, xét nghiệm, hồ sơ bệnh án và đơn thuốc điện tử, tối ưu hóa việc khai thác nguồn lực y tế chất lượng cao dùng chung.

Để giải quyết vấn đề này, một định hướng toàn diện đã được thông qua nhằm xây dựng và đưa vào vận hành hệ thống y tế từ xa (Telehealth) phủ khắp địa bàn thành phố. Mục đích của giải pháp này là xóa bỏ rào cản về địa lý, đưa năng lực chuyên môn của các chuyên gia đầu ngành về tận trạm y tế và buồng bệnh cơ sở. Người dân ở các khu vực ngoại thành hay vùng khó khăn sẽ được thăm khám, chẩn đoán, lập phác đồ điều trị trực tiếp bởi các bác sĩ giỏi ngay tại trạm y tế gần nhà mà không phải vất vả di chuyển quãng đường dài chỉ để tái khám hay nhận thuốc định kỳ. Hệ thống cũng đóng vai trò là kênh chỉ đạo tuyến, hỗ trợ chuyên môn theo thời gian thực, đồng thời kết nối liên thông toàn bộ dữ liệu chẩn đoán hình ảnh, xét nghiệm và hồ sơ bệnh án điện tử.

Kết nối toàn diện từ Sở Y tế đến trạm y tế qua nền tảng công nghệ

Về mô hình tổ chức, mạng lưới y tế từ xa được xây dựng theo kiến trúc tập trung, thống nhất từ cấp quản lý đến từng cơ sở thực hành. Trung tâm điều hành y tế từ xa toàn ngành được đặt tại Sở Y tế Hà Nội với quy mô 02 điểm cầu chuyên dụng, vận hành trên nền tảng Telehealth dùng chung và hạ tầng thiết bị điều khiển hội nghị đa điểm (MCU) hiện đại. Cơ sở này đóng vai trò bộ chỉ huy trung tâm, chịu trách nhiệm quản lý, điều phối và giám sát thống nhất mọi phiên hội chẩn, khám chữa bệnh từ xa trên địa bàn thành phố.

Mạng lưới kết nối này sẽ bao phủ 100% các bệnh viện công lập trực thuộc (42 bệnh viện), các chi cục, trung tâm chuyên khoa, trung tâm bảo trợ xã hội và toàn bộ 126 trạm y tế có phòng khám đa khoa trên địa bàn. Đối với 7 bệnh viện đã được đầu tư thiết bị từ giai đoạn trước, thành phố sẽ thực hiện nâng cấp, tái đầu tư khi hết thời gian khấu hao theo quy định.

Tại từng điểm cầu, cấu hình hạ tầng kỹ thuật được thiết kế chuẩn hóa để đảm bảo chất lượng truyền tải hình ảnh và dữ liệu y tế theo thời gian thực: Điểm cầu trung tâm Sở Y tế: Được trang bị bộ điều khiển hội nghị đa điểm MCU, bộ mã hóa/giải mã trung tâm, hệ thống camera quay quét chuyên dụng, micro đa hướng, cùng tối thiểu 02 màn hình hiển thị kích thước lớn từ 65 đến 86 inch. Điểm cầu này quản lý tập trung lịch hội chẩn, lưu trữ lịch sử các phiên tư vấn, điều phối hỗ trợ cấp cứu và giám sát vận hành toàn mạng lưới.

Điểm cầu các Bệnh viện: Đóng vai trò là trung tâm hỗ trợ chuyên môn, được trang bị phòng hội chẩn chuyên dụng với 02 màn hình chất lượng cao (một màn hình hiển thị tương tác trực tiếp, một màn hình hiển thị dữ liệu bệnh án, hình ảnh chẩn đoán y khoa PACS). Điểm cầu còn được bổ sung phòng tư vấn chuyên sâu trang bị màn hình tương tác 75 inch và các bộ thiết bị đo chỉ số sức khỏe kết nối trực tiếp.

Điểm cầu Trạm y tế cơ sở: Được thiết kế tối ưu, gọn nhẹ và dễ sử dụng với màn hình 50 - 55 inch, máy tính cấu hình cao, bộ thiết bị hội nghị tích hợp camera - micro - loa, đường truyền Internet tốc độ cao có kết nối dự phòng 4G/5G, bộ lưu điện UPS và các thiết bị kiểm tra sức khỏe đầu vào.

Nền tảng phần mềm dùng chung của hệ thống đóng vai trò cầu nối nghiệp vụ, cung cấp đầy đủ các phân hệ: quản lý lịch hẹn hội chẩn, tư vấn trực tuyến 1-1, trao đổi chuyên môn, quản lý chuyển tuyến điện tử và ký số biên bản hội chẩn. Nền tảng này không thay thế các phần mềm quản lý bệnh viện (HIS), phần mềm xét nghiệm (LIS) hay lưu trữ hình ảnh (PACS) hiện có tại các đơn vị, mà đóng vai trò tích hợp, chia sẻ dữ liệu thông qua các tiêu chuẩn kết nối y tế quốc tế như HL7, FHIR, DICOM và hệ thống mã hóa thuật ngữ lâm sàng ICD-10, SNOMED CT. Toàn bộ dữ liệu phát sinh sẽ được lưu trữ tập trung tại Trung tâm dữ liệu của thành phố, làm nền tảng để phát triển các ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và phân tích dữ liệu lớn (Big Data) trong quản lý sức khỏe cộng đồng.

Đảm bảo an toàn dữ liệu và tối ưu nguồn lực cho chuyển đổi số y tế Thủ đô

Yếu tố an toàn thông tin và bảo vệ dữ liệu cá nhân được quán triệt xuyên suốt theo nguyên tắc "An toàn ngay từ khâu thiết kế" (Security by Design). Hệ thống thiết lập mô hình phòng thủ nhiều lớp gồm tường lửa thế hệ mới, hệ thống phát hiện/ngăn chặn xâm nhập, tường lửa bảo vệ ứng dụng web, giám sát an toàn thông tin tập trung SOC/SIEM và xác thực đa yếu tố (SSO/MFA). Dữ liệu y tế được mã hóa toàn bộ trong cả quá trình truyền tải lẫn lưu trữ. Hệ thống cũng liên thông trực tiếp với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, ứng dụng định danh điện tử VNeID, ứng dụng Công dân Thủ đô số iHanoi và Hồ sơ sức khỏe điện tử.

Tổng nguồn vốn khái toán dành cho việc triển khai toàn bộ dự án này ước tính rơi vào khoảng 245,499 tỷ đồng, được huy động từ nguồn ngân sách địa phương và các nguồn kinh phí hợp pháp khác. Quá trình tổ chức triển khai sẽ thu hút sự phối hợp đồng bộ giữa nhiều cơ quan: ngành y tế chịu trách nhiệm chính về mặt chuyên môn và vận hành hạ tầng; cơ quan tài chính đảm bảo nguồn vốn; lực lượng công an hỗ trợ kết nối định danh qua ứng dụng dân cư và đảm bảo an ninh mạng; chính quyền các xã, phường chuẩn bị mặt bằng trạm y tế; còn các đơn vị công nghệ cam kết đồng hành kỹ thuật 24/7.

Khi đi vào hoạt động ổn định, dự án hứa hẹn mang lại những tác động tích cực to lớn. Tỷ lệ chuyển tuyến không cần thiết từ cơ sở lên tuyến trên dự kiến sẽ giảm đáng kể, giúp hạ nhiệt áp lực tại các bệnh viện lớn và tiết kiệm nguồn lực kinh tế xã hội. Quan trọng hơn cả, việc làm chủ công nghệ trong chăm sóc sức khỏe sẽ bảo đảm quyền lợi khám chữa bệnh bình đẳng, chất lượng cho mọi người dân Thủ đô, đánh dấu một bước tiến quan trọng trong tiến trình chuyển đổi số toàn diện của ngành y tế./.

Duy Minh