Hà Nội áp dụng chính sách đãi ngộ với nghệ sĩ để phát triển sân khấu truyền thống

Hà Nội gìn giữ và nâng tầm nghệ thuật sân khấu truyền thống

Thực hiện Chương trình hành động số 08-CTr/TU ngày 17/3/2026 của Thành ủy Hà Nội và Kế hoạch số 128/KH-UBND ngày 30/3/2026 của UBND Thành phố về việc triển khai Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 07/01/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, UBND Thành phố Hà Nội đã phê duyệt định hướng bảo tồn và phát huy giá trị nghệ thuật sân khấu truyền thống, đặc thù, tiêu biểu của Thủ đô giai đoạn 2026 - 2030.

Mục đích hàng đầu của định hướng này là bảo tồn, gìn giữ và phát huy các giá trị đặc sắc của các loại hình nghệ thuật sân khấu truyền thống, đặc thù như cải lương, tuồng, chèo, múa rối, kịch nói, ca múa nhạc, xiếc, dân ca và nhạc cổ truyền. Việc bảo đảm tính kế thừa, liên tục của các di sản văn hóa phi vật thể này sẽ góp phần trực tiếp vào quá trình xây dựng một nền văn hóa Thủ đô tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.

Bên cạnh đó, chương trình hướng tới nâng cao đời sống tinh thần cho Nhân dân, đặc biệt là thế hệ trẻ, thông qua việc tăng cường giáo dục truyền thống lịch sử, văn hóa, đạo đức, lối sống, từ đó bồi dưỡng lòng yêu nước, niềm tự hào dân tộc và ý thức trách nhiệm đối với di sản. Thành phố cũng đặt quyết tâm tạo chuyển biến rõ nét trong nhận thức và hành động của các cấp, các ngành và toàn xã hội về vai trò của nghệ thuật sân khấu truyền thống trong đời sống đương đại, từng bước đưa loại hình nghệ thuật này trở thành nhu cầu hưởng thụ văn hóa thường xuyên của công chúng.

Đặc biệt, công tác bảo tồn sẽ được gắn kết chặt chẽ với việc phát triển công nghiệp văn hóa và du lịch Thủ đô, nhằm hình thành các sản phẩm văn hóa - du lịch đặc trưng, chất lượng cao, quảng bá hiệu quả hình ảnh một Hà Nội văn hiến, văn minh, hiện đại tới bạn bè trong nước và quốc tế. Cuối cùng, kế hoạch chú trọng thúc đẩy sáng tạo nghệ thuật trên nền tảng truyền thống, khuyến khích sự đổi mới về cả nội dung lẫn hình thức biểu diễn sao cho phù hợp với xu hướng phát triển và thị hiếu đương đại, nhưng vẫn kiên quyết giữ gìn trọn vẹn các giá trị cốt lõi vốn có.

Dàn dựng mới từ 140 đến 150 vở diễn, chương trình nghệ thuật sân khấu

Trong giai đoạn 2026 - 2030, thành phố Hà Nội xác định các chỉ tiêu định lượng rõ ràng cho cả khối nghệ thuật chuyên nghiệp lẫn phong trào quần chúng tại cơ sở.

Đối với nghệ thuật chuyên nghiệp, thành phố đặt mục tiêu phục dựng và dàn dựng mới từ 140 đến 150 vở diễn, chương trình nghệ thuật sân khấu. Tổng số buổi biểu diễn dự kiến đạt từ 14.500 đến 15.000 buổi nhằm phục vụ nhiệm vụ chính trị, Nhân dân, du khách và công tác đối ngoại, thu hút từ 2 đến 3 triệu lượt khán giả xem trực tiếp cũng như trực tuyến.

Xét theo từng loại hình nghệ thuật, các đơn vị Cải lương, Chèo, Múa rối, Kịch nói và Ca múa nhạc mỗi ngành sẽ phục dựng hoặc dàn dựng mới từ 25 đến 26 vở diễn, trong khi ngành Xiếc đảm nhận 20 vở.

Về chỉ tiêu buổi biểu diễn, nghệ thuật Múa rối chiếm số lượng lớn nhất với 10.000 buổi, Kịch nói thực hiện 1.250 buổi, các loại hình Cải lương, Chèo và Ca múa nhạc đạt 1.000 buổi mỗi loại hình, còn ngành Xiếc thực hiện 750 buổi.

Về phát triển nhân lực, thành phố phấn đấu bồi dưỡng mới từ 150 đến 200 nghệ sĩ trẻ, bồi dưỡng chuyên sâu cho 300 đến 400 lượt nghệ sĩ, đạo diễn, diễn viên, nhạc công và kỹ thuật viên, bảo đảm 100% đơn vị nghệ thuật ứng dụng nền tảng số và có kế hoạch đào tạo lực lượng kế cận.

Đối với nghệ thuật không chuyên tại cấp phường, xã, 100% UBND cấp cơ sở sẽ xây dựng kế hoạch triển khai phù hợp với tình hình địa phương, rà soát danh mục di sản và duy trì hoạt động thường xuyên của 100% câu lạc bộ hiện có. Hằng năm, các phường, xã có loại hình nghệ thuật sân khấu truyền thống sẽ tổ chức hoặc phối hợp tổ chức từ 02 đến 04 chương trình biểu diễn, giao lưu, đồng thời tạo điều kiện cho các câu lạc bộ tiêu biểu tham gia liên hoan, hội diễn các cấp.

8 nhóm nội dung triển khai trọng tâm

Thành phố cũng đã vạch ra 8 nhóm nội dung thực hiện toàn diện và đồng bộ. Thứ nhất là công tác truyền thông, thành phố đẩy mạnh tuyên truyền thường xuyên trên các phương tiện thông tin đại chúng, hệ thống thông tin cơ sở, nền tảng số và mạng xã hội, kết hợp tổ chức các cuộc thi sáng tạo nội dung, tọa đàm, workshop trải nghiệm cho học sinh, sinh viên và sản xuất các sản phẩm truyền thông đối ngoại song ngữ. Thứ hai là xây dựng danh mục bảo tồn thông qua kiểm kê, chuẩn hóa tư liệu, lập danh mục ưu tiên phục dựng các tác phẩm kinh điển có nguy cơ mai một và hoàn thành cơ sở dữ liệu số tập trung trước năm 2028. Thứ ba là công tác phục dựng, dàn dựng, tập trung lựa chọn các vở diễn có giá trị cao về lịch sử và nghệ thuật để tái hiện lại. Thứ tư là quảng bá và xúc tiến du lịch, trong đó xây dựng từ 12 đến 15 sản phẩm du lịch văn hóa gắn với sân khấu truyền thống, phát triển các chương trình biểu diễn định kỳ kèm thuyết minh đa ngôn ngữ, tour trải nghiệm hậu trường để từng bước định hình sản phẩm kinh tế đêm.

Thứ năm là công tác đầu tư, ưu tiên xây dựng trung tâm dữ liệu số, nâng cấp hạ tầng các nhà hát đạt tiêu chuẩn quốc tế và tạo lập các không gian biểu diễn tại khu vực trung tâm, phố đi bộ, di tích lịch sử. Thứ sáu là phát triển nguồn nhân lực thông qua mô hình bồi dưỡng, truyền nghề trực tiếp từ các nghệ nhân cao tuổi, kết hợp với chính sách thu hút, đãi ngộ tài năng. Thứ bảy là tổ chức biểu diễn phục vụ công chúng, đưa nghệ thuật về các khu công nghiệp, vùng ngoại thành, tiếp tục triển khai Đề án Sân khấu học đường và phát sóng định kỳ hằng tháng trên truyền hình Hà Nội. Thứ tám là công tác thi đua khen thưởng hằng năm nhằm tôn vinh các tập thể, cá nhân có đóng góp xuất sắc.

Lộ trình thực hiện từng năm

Đối với các đơn vị nghệ thuật chuyên nghiệp, năm 2026 tập trung rà soát danh mục, dàn dựng khoảng 24 vở diễn và tổ chức 2.500 buổi biểu diễn. Năm 2027, thành phố nâng số lượng dàn dựng lên 30 vở, tổ chức liên hoan nghệ thuật sân khấu cấp thành phố và thực hiện từ 2.500 đến 2.600 buổi biểu diễn. Trong các năm 2028, 2029 và 2030, mỗi năm các nhà hát sẽ dàn dựng mới khoảng 32 vở diễn, nâng dần chỉ tiêu biểu diễn lên mốc 2.700 đến 2.750 buổi vào năm 2030, qua đó hoàn thiện hệ sinh thái bảo tồn nghệ thuật truyền thống của Thủ đô.

Đối với cấp phường, xã, năm 2026 tập trung rà soát, thống kê và củng cố các câu lạc bộ hiện có. Năm 2027 chú trọng tập huấn lực lượng hạt nhân văn nghệ. Năm 2028 đẩy mạnh số hóa tư liệu và tổ chức các hội diễn cấp cơ sở. Năm 2029 tiến hành đánh giá và nhân rộng các mô hình bảo tồn hiệu quả. Đến năm 2030, các địa phương sẽ tổng kết giai đoạn, hoàn thiện cơ sở dữ liệu cấp xã để kết nối vào hệ thống dữ liệu chung của thành phố.

Giải pháp thực hiện theo từng loại hình nghệ thuật

Nhà hát Cải lương Hà Nội tập trung sưu tầm, nghiên cứu và phục dựng các vở diễn lịch sử tiêu biểu như Luận Anh hùng, Sen trắng Đông A, Kẻ sỹ Thăng Long, Mệnh Đế Vương, Nợ non sông, duy trì từ 150 đến 200 buổi diễn mỗi năm tại các không gian nghệ thuật cộng đồng.

Nhà hát Chèo Hà Nội đẩy mạnh phục dựng các vở chèo cổ và trích đoạn kinh điển như Kim Nham, Tống Trân Cúc Hoa, Nàng Sita, Lý Công Uẩn dời đô, kết hợp biểu diễn phục vụ công chúng tại Rạp Đại Nam và số 15 Nguyễn Đình Chiểu.

Nhà hát Múa rối Thăng Long chú trọng bảo tồn các trò diễn dân gian như Múa rồng, Chăn trâu thổi sáo, Đánh bắt cá cùng các vở diễn lịch sử, thiếu nhi như Thánh Gióng, Dế mèn phiêu lưu ký, Cây tre trăm đốt, duy trì từ 1.700 đến 2.000 buổi diễn mỗi năm.

Nhà hát Kịch Hà Nội tiến hành phục dựng các tác phẩm kinh điển như Thầy khóa làng tôi, Mùa hoa sữa, Cát bụi, Tình sử ngàn năm, tổ chức từ 200 đến 250 buổi diễn mỗi năm phục vụ các đối tượng khán giả đa dạng.

Nhà hát Ca múa nhạc Thăng Long tập trung khai thác các làn điệu xẩm, ca trù, múa cổ và hòa tấu nhạc cụ dân tộc như sáo trúc, đàn đáy, đàn tranh, tổ chức từ 150 đến 200 buổi diễn mỗi năm.

Nhà hát Nghệ thuật Xiếc và Tạp kỹ Hà Nội nâng cao chất lượng các tiết mục Cầu bật, Xiếc làng tôi, Dế mèn phiêu lưu ký, bảo đảm biểu diễn từ 120 đến 150 buổi mỗi năm.

Đối với khối không chuyên, thành phố tập trung hỗ trợ kinh phí, địa điểm tập luyện cho các phường rối nước lâu đời như Đào Thục, Tế Tiêu, Chàng Sơn, Thạch Xá cùng các câu lạc bộ Chèo, Tuồng, Cải lương tại các vùng nông thôn.

Áp dụng chính sách đãi ngộ đặc thù với nghệ sĩ

Bên cạnh công tác chuyên môn, thành phố thực hiện đồng bộ các giải pháp cơ chế, chính sách, chuyển đổi số và phối hợp liên ngành. Thành phố triển khai hiệu quả cơ chế đặt hàng tác phẩm, áp dụng chính sách đãi ngộ đặc thù đối với nghệ sĩ, nghệ nhân và người lao động nghệ thuật theo quy định hiện hành. Trong chuyển đổi số, thành phố tiến hành số hóa toàn bộ kịch bản, trích đoạn, tư liệu hình ảnh, đồng thời xây dựng các kênh truyền thông chuyên biệt trên nền tảng trực tuyến để tiếp cận giới trẻ. Sự phối hợp liên ngành giữa văn hóa, giáo dục, đối ngoại và báo chí cũng được tăng cường nhằm lan tỏa các giá trị nghệ thuật truyền thống. Toàn bộ kinh phí thực hiện kế hoạch được bảo đảm từ nguồn ngân sách nhà nước theo phân cấp hiện hành, kết hợp với các nguồn thu hợp pháp và nguồn lực xã hội hóa từ các doanh nghiệp, tổ chức./.

Kim Thoa