Hà Nội định hình không gian phát triển mới với 81 đồ án quy hoạch trọng điểm

Thành phố Hà Nội vừa chính thức phát lệnh khởi động lộ trình tái thiết quy hoạch toàn diện với tầm nhìn 100 năm. Theo đó, thành phố tập trung dồn lực hoàn thành phê duyệt toàn bộ các đồ án ngay trong năm 2026, ưu tiên những khu vực động lực, cực tăng trưởng, trục phát triển chiến lược, không gian ngầm và mô hình đô thị gắn với giao thông công cộng (TOD). Song song đó, công tác lập quy hoạch xã và phân khu sẽ được kiểm soát chặt chẽ nhằm bảo đảm kết nối đồng bộ về hạ tầng và không gian liên vùng.

Định hình không gian phát triển mới

Thủ đô Hà Nội đang bước vào giai đoạn tái cấu trúc quy hoạch đô thị và nông thôn toàn diện nhằm tối ưu hóa nguồn lực phát triển và giải quyết triệt để các thách thức hạ tầng. Hệ thống quy hoạch trên địa bàn thành phố được chuẩn hóa thành 5 loại hình chính bao gồm quy hoạch đô thị, quy hoạch nông thôn, quy hoạch khu chức năng, quy hoạch chuyên ngành hạ tầng kỹ thuật và quy hoạch không gian ngầm.

Để đảm bảo tính đồng bộ, cấp độ quy hoạch cho từng loại được phân định rõ ràng. Quy hoạch đô thị triển khai qua 3 cấp độ từ Quy hoạch tổng thể Thủ đô, quy hoạch phân khu đến quy hoạch chi tiết. Quy hoạch nông thôn được cô đọng với 2 cấp độ là quy hoạch chung xã và quy hoạch chi tiết. Đối với quy hoạch chung xã, Hà Nội tiếp tục áp dụng Quyết định số 3908/QĐ-UBND, ngoại trừ 4 xã Thượng Phúc, Chương Dương, Phú Xuyên, Hòa Lạc do đã nằm trong ranh giới phát triển đô thị. Trong khi đó, quy hoạch khu chức năng duy trì 3 cấp độ phù hợp cho từng loại hình từ khu kinh tế, khu du lịch, khu công nghệ cao cho đến các khu đầu mối hạ tầng kỹ thuật.

Trên cơ sở đó, thành phố xác định tổng số 81 đồ án quy hoạch trọng điểm cần triển khai phê duyệt trong năm 2026. Danh mục này bao gồm 5 quy hoạch không gian ngầm và chuyên ngành hạ tầng kỹ thuật, 63 quy hoạch phân khu đô thị cùng 13 quy hoạch phân khu khu chức năng. Đáng chú ý, có 47 đồ án chiếm hơn 58% được triển khai trên cơ sở kế thừa và phát triển từ giai đoạn trước, trong khi 34 đồ án còn lại được lập mới hoàn toàn. Cấu trúc không gian mới được phân bổ đồng bộ theo hệ thống các cực phát triển.

Cực trung tâm giữ vai trò hạt nhân chỉ đạo, trong đó khu vực nội đô lịch sử (từ phân khu A1 đến B4) sẽ được tái cấu trúc theo mô hình nén - xanh, kết hợp khai thác không gian ngầm, giao thông TOD và bảo tồn di sản. Vùng ven theo tuyến đường Vành đai 4 đảm nhận vai trò dải đô thị hiện đại giảm tải dân số cho lõi trung tâm, bên cạnh sự xuất hiện của Đô thị Thể thao tầm cỡ quốc tế.

“

Cực Sông Hồng trở thành trục xương sống cảnh quan biểu tượng được triển khai qua các đồ án SH-1 đến SH-4 trải dài từ thượng lưu đến hạ lưu, trở thành trục xương sống cảnh quan, công viên sinh thái và trung tâm văn hóa - dịch vụ biểu tượng.

Các cực phụ cận đảm nhận từng chức năng chuyên biệt: Cực phía Bắc tập trung phát triển logistics và thương mại tự do gắn với Sân bay Nội Bài; Cực phía Đông định hình trung tâm thương mại và cảng cạn; Cực phía Nam hướng đến công nghiệp đa phương thức gắn với Sân bay thứ 2 và không gian du lịch sinh thái Vân Đình - Đại Nghĩa; Cực phía Tây Nam ưu tiên giáo dục, y tế; Cực phía Tây lấy Khu công nghệ cao Hòa Lạc làm hạt nhân đổi mới sáng tạo; và Cực phía Tây Bắc phát triển chuỗi đô thị du lịch sinh thái Tản Viên - Sông Đà. Thành phố ưu tiên hoàn thành trước 22 quy hoạch phân khu đô thị trọng điểm cùng hệ thống quy hoạch ngầm và hạ tầng kỹ thuật để sớm phục vụ đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư.

Nâng cấp công cụ quản lý 4D và triển khai toàn diện 10 nhóm nhiệm vụ trọng tâm

Bên cạnh việc hoàn thiện các đồ án quy hoạch, Hà Nội chủ động cải tiến công cụ quản lý phát triển đô thị thông qua việc xây dựng mô hình 4D. Hệ thống này được tích hợp trên nền tảng số hóa dữ liệu GIS các cấp, kết nối đồng bộ không gian ngầm, hạ tầng kỹ thuật khung, không gian tầm thấp và tầm cao gắn liền với phân kỳ đầu tư. Đồng thời, thành phố nghiên cứu lập chương trình phát triển đô thị trên toàn bộ địa giới hành chính để xác định chỉ tiêu và danh mục đầu tư ưu tiên, kết hợp ban hành Quy chế quản lý kiến trúc toàn đô thị và quy chế riêng cho các khu vực cần kiểm soát đặc biệt.

Trọng tâm triển khai thực địa được cụ thể hóa qua 10 nhóm nhiệm vụ phát triển ngành theo Quyết định số 2512/QĐ-UBND. Trong lĩnh vực môi trường và hạ tầng, thành phố tập trung xử lý ô nhiễm nguồn nước, không khí, hồi sinh các dòng sông và xóa bỏ ngập úng bằng hệ thống hồ điều hòa, bể ngầm trữ nước mưa kết hợp tách xử lý nước thải. Về trật tự đô thị và giao thông, Hà Nội quyết tâm giải quyết dứt điểm các điểm ùn tắc kéo dài vào năm 2030 thông qua việc phân tán lưu thông, đẩy nhanh tiến độ đường sắt đô thị, cầu vượt sông và tái thiết các ô phố cũ.

Trong lĩnh vực kinh tế và đời sống, công tác an toàn thực phẩm được bảo đảm bằng các vùng sản xuất tập trung và dữ liệu truy xuất nguồn gốc số; mô hình tăng trưởng kinh tế chuyển đổi mạnh mẽ dựa trên khoa học công nghệ, công nghiệp văn hóa và dịch vụ chất lượng cao.

Mặt khác, công nghệ và chuyển đổi số được xác định là động lực then chốt. Thành phố xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo lấy Khu công nghệ cao Hòa Lạc làm trung tâm, vận hành các phòng thí nghiệm trọng điểm theo mô hình liên kết ba bên giữa Nhà nước, Nhà trường và Nhà đầu tư. Hạ tầng số và nền tảng trí tuệ nhân tạo dùng chung được đầu tư đồng bộ để phục vụ mục tiêu xây dựng thành phố thông minh. Sự phát triển này đi đôi với quá trình tái cấu trúc đô thị đa trung tâm, ưu tiên mô hình TOD kết hợp giao thông công cộng và không gian ngầm.

Để vận hành bộ máy hiệu quả, Hà Nội áp dụng cơ chế đặc thù thu hút nhân lực chất lượng cao và chuyên gia đầu ngành làm tổng công trình sư, xây dựng mô hình quản trị thông minh dựa trên dữ liệu thời gian thực và đẩy mạnh phân cấp, điều phối liên vùng. Tất cả các giải pháp trên hướng tới mục tiêu thiết lập một cấu trúc không gian đô thị đa tầng, đa lớp, phát triển không gian lập thể nhằm tối ưu hóa nguồn lực đất đai và mở ra không gian kinh tế tầm thấp trên nền tảng số./.

Phan Anh