Cận cảnh lăng mộ vị vua thứ 6 triều Nguyễn trị vì 130 ngày
Trị vì được 130 ngày thì mất, vị vua thứ 6 triều Nguyễn có lăng mộ nằm giữa rừng thông khá khiêm tốn nhưng vẫn đảm bảo tính uy nghiêm về khu lăng mộ của một bậc hoàng đế.
Theo tư liệu lịch sử, vua Hiệp Hòa (1847 - 1883) là con thứ 29 của vua Thiệu Trị tên là Nguyễn Phúc Hồng Dật và lên ngôi ở tuổi 37 với niên hiệu Hiệp Hòa - vị vua thứ sáu của nhà Nguyễn. Năm 1865 Nguyễn Phúc Hồng Dật được phong Văn Lãng Công và năm 1879 được phong là Lãng Quốc Công.
Vua Hiệp Hòa lên ngôi 30/7/1883 và mất ngày 29/11/1883 (trị vì 130 ngày) và khi mất không được triều đình xây dựng lăng mộ quy mô. Ban đầu, thi hài vua Hiệp Hòa được chôn ở một vị trí khác, sau đó con cháu cải táng và đưa về vị trí hiện tại với mộ phần rộng chừng 30m² với mái che bằng ngói, 2 bậc thang bước lên và ở giữa là tấm bia xi măng nhỏ đề tên tuổi nhà vua bằng chữ Quốc ngữ. Năm 1891, dưới thời Thành Thái vua Hiệp Hòa được truy phong là Văn Lãng Quận Vương...
Lăng mộ vua Hiệp Hòa bao gồm các hạng mục chính như tẩm lăng, bi đình, sân bi đình, đường trung đạo, trụ biểu, bình phong, hiển long và ẩn long cùng các hình tượng linh vật trang trí thể hiện tính uy nghi của một khu lăng mộ hoàng đế.
Ghi nhận của PV cho thấy, từ biển chỉ dẫn đi vào lăng vua Hiệp Hòa là một lối mòn giữa rừng thông chưa được đầu tư kiên cố. Khi bước vào lăng vua Hiệp Hòa sẽ gặp 2 trụ biểu to cao, lư hương bằng đá rồi đến bia đá trong bi đình, từ cổng vòm vào sẽ gặp bình phong và phía sau là mộ phần vua Hiệp Hòa được xây 4 tầng hình chữ nhật nhỏ dần từ dưới lên. Xung quanh lăng được bao bọc bởi tường thành cao khoảng 2m. Khác với các khu lăng mộ uy nghi, đồ sộ của các vị vua triều Nguyễn như Gia Long, Minh Mạng, Thiệu Trị, Tự Đức thì nơi vua Hiệp Hòa yên nghỉ khá khiêm tốn giữa khu rừng thông trên đồi Tam Thai thuộc phường An Tây, TP Huế (cũ).
Năm 2016, lăng vua Hiệp Hòa được công nhận là di tích lịch sử cấp tỉnh Thừa Thiên Huế (nay TP Huế). Tại lăng, mặt sau văn bia còn có thơ của vua Tự Đức “Em ta được mười bốn, Ham học thật ít người, Ngoại trừ Kiến Thụy Công, Nay chỉ còn Văn Lăng”.
Trong số 13 lăng mộ vua Nguyễn – triều đại phong kiến cuối cùng của nước ta hiện ở Huế có 11 lăng mộ, còn lại 2 lăng vua Hàm Nghi và vua Bảo Đại đang ở Pháp. 11 lăng vua gồm lăng Gia Long, lăng Minh Mạng, lăng Thiệu Trị, lăng Tự Đức, lăng Dục Đức – Thành Thái – Duy Tân, lăng Kiến Phúc (nằm trong lăng Tự Đức), lăng Hiệp Hòa, lăng Đồng Khánh và lăng Khải Định.