Đưa Nghị quyết 02-NQ/TW vào cuộc sống: Hà Nội dồn lực phát triển văn hóa, giáo dục và bảo đảm an sinh xã hội

Thực hiện Nghị quyết số 02-NQ/TW của Bộ Chính trị, Nghị quyết số 158/NQ-CP của Chính phủ và Chương trình hành động số 12-CTr/TU của Thành ủy, UBND Thành phố Hà Nội khởi động Chương trình triển khai toàn diện nhằm mục tiêu phát triển Thủ đô thành đô thị "Văn hiến – Văn minh – Hiện đại – Hạnh phúc", hướng tới các mốc chiến lược của đất nước vào năm 2030 và 2045.

Để hiện thực hóa định hướng này, thành phố xác định danh mục các nhiệm vụ, đề án và công trình trọng điểm mang tính biểu tượng, phân công trách nhiệm cụ thể cho từng đơn vị và quy định lộ trình thực hiện phù hợp, đồng thời duy trì cơ chế cập nhật linh hoạt theo yêu cầu thực tiễn. Xuyên suốt quá trình tổ chức thực hiện, toàn hệ thống chính trị đề cao tinh thần đổi mới tư duy, hành động quyết liệt, mở rộng công khai minh bạch để nhân dân và doanh nghiệp tham gia giám sát, góp ý xây dựng hệ thống chính trị vững mạnh, đồng thời lấy sự hài lòng, tín nhiệm của người dân cùng hiệu quả công việc thực tế làm thước đo đánh giá cao nhất.

Hà Nội phấn đấu GRDP đạt khoảng 1.920 tỷ USD

Để tạo ra đà tăng trưởng bền vững, Hà Nội xác định rõ các mốc phát triển theo từng chặng đường cụ thể: Giai đoạn 2026 – 2030: Thành phố phấn đấu đạt tốc độ tăng trưởng GRDP bình quân trên 11%/năm, đưa quy mô kinh tế đạt trên 113 tỷ USD (GRDP bình quân đầu người tối thiểu 12.000 USD). Kinh tế số dự kiến đóng góp tối thiểu 40% GRDP, trong khi công nghiệp văn hóa chiếm khoảng 9%. Trọng tâm của giai đoạn này là tập trung giải quyết dứt điểm các “điểm nghẽn” kéo dài về úng ngập, ô nhiễm môi trường, ùn tắc giao thông và an toàn thực phẩm.

Giai đoạn 2031 – 2045: Hà Nội tiếp tục duy trì đà tăng trưởng hai chữ số. Dự kiến đến năm 2035, quy mô GRDP đạt khoảng 200 tỷ USD và chạm mốc 640 tỷ USD vào năm 2045 (với GRDP bình quân đầu người tối thiểu 42.000 USD). Nền kinh tế sẽ dựa chủ yếu vào tri thức và công nghệ, với tỷ trọng kinh tế số đạt 60% và công nghiệp văn hóa chiếm 15% GRDP.

Tầm nhìn 2046 – 2065: Hà Nội hướng tới mục tiêu trở thành thành phố có thu nhập thuộc nhóm cao trên thế giới, với quy mô GRDP đạt khoảng 1.920 tỷ USD và thu nhập bình quân đầu người tối thiểu 95.000 USD.

Bên cạnh các chỉ tiêu kinh tế, thành phố đặc biệt chú trọng nâng cao chất lượng cuộc sống người dân. Đến năm 2030, tỷ lệ thu gom, xử lý nước thải sinh hoạt đô thị đạt 70% và tiến tới 100% vào giai đoạn 2046 - 2065. Tuổi thọ trung bình của người dân dự kiến đạt 78 tuổi vào năm 2030 và nâng lên 82 tuổi vào giai đoạn 2046 – 2065, với chỉ số hạnh phúc luôn giữ ở mức tiệm cận tối đa.

Về chỉ tiêu văn hóa, xã hội và con người, tuổi thọ trung bình tính từ lúc sinh tăng dần qua các thời kỳ: đạt 78 tuổi trong giai đoạn 2026-2030 (với số năm sống khỏe đạt từ 68 năm trở lên), đạt 79 tuổi giai đoạn 2031-2035 (số năm sống khỏe từ 69 năm trở lên), 80 tuổi giai đoạn 2036-2045 (số năm sống khỏe từ 71 năm trở lên), và đạt 82 tuổi giai đoạn 2046-2065 (số năm sống khỏe từ 72 năm trở lên) do Sở Y tế chủ trì. Chỉ số phát triển con người (HDI) do Thống kê Hà Nội chủ trì phấn đấu đạt 0,88 trong giai đoạn 2026-2030 và tiến tới 0,95 giai đoạn 2046-2065. Chỉ số hạnh phúc của người dân do Viện Nghiên cứu phát triển kinh tế - xã hội Hà Nội chủ trì được duy trì ở mức tiệm cận tối đa, nâng từ 9/10 tiêu chí ở giai đoạn 2026-2030 lên 9,8/10 tiêu chí ở giai đoạn 2046-2065.

Tầm nhìn quy hoạch 100 năm và chiến lược phát triển đô thị bền vững

Thành phố Hà Nội đang tập trung đẩy mạnh công tác quy hoạch và phát triển đô thị với tầm nhìn dài hạn, hướng tới xây dựng một Thủ đô ổn định, hiện đại và bền vững. Trọng tâm hàng đầu là việc Sở Xây dựng phối hợp với các viện nghiên cứu khẩn trương hoàn thiện, phê duyệt Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm và ban hành Kế hoạch thực hiện ngay trong Quý III/2026. Mạng lưới quy hoạch này sẽ nhanh chóng được cụ thể hóa thông qua việc số hóa dữ liệu địa lý (GIS), xây dựng hệ thống thông tin minh bạch cho cộng đồng giám sát, đồng thời đầu tư xây dựng Cung Quy hoạch Thành phố trong giai đoạn 2026–2027 để công khai toàn bộ các đồ án.

Cấu trúc không gian Hà Nội được tái định hình theo mô hình chùm đô thị "đa tầng, đa lớp, đa cực, đa trung tâm". Trục cảnh quan sinh thái - văn hóa sông Hồng đóng vai trò chủ đạo, kết hợp với các tuyến sông Đuống, sông Đáy, sông Nhuệ, sông Tô Lịch, sông Cầu Bây và rừng đặc dụng Ba Vì tạo thành khung sinh thái nền tảng, vừa bảo tồn bản sắc đô thị sông Hồng, vừa phát triển nông thôn bền vững. Ngay trong Quý II/2026, Đề án phát triển hành lang sinh thái - văn hóa các tuyến sông sẽ được trình ban hành, cùng với Đề án quản lý, khai thác hiệu quả rừng đặc dụng Ba Vì hoàn thành trong năm 2026.

Về hạ tầng giao thông kết nối, Hà Nội tập trung phát triển hệ thống đồng bộ nhằm gắn kết vùng động lực và liên vùng. Năm 2026, thành phố ban hành Kế hoạch đầu tư đường sắt đô thị, phấn đấu hoàn thành khoảng 100 km vào năm 2030, song song với Kế hoạch phát triển đường sắt tốc độ cao kết nối vùng, cảng sông, sân bay và hạ tầng số. Dự án khai thác lưỡng dụng sân bay Gia Lâm, Hòa Lạc được đề xuất ngay trong năm 2026, còn dự án nghiên cứu quy hoạch sân bay quốc tế thứ hai tại phía Nam gắn với khu thương mại tự do và trung tâm logistics sẽ hoàn thành trước năm 2045.

Không gian đô thị được khai thác tối đa theo chiều sâu, chiều cao và tầng thấp. Đề án khai thác kinh tế không gian ngầm và tầm thấp gắn với ga Metro theo mô hình TOD được lập trong giai đoạn 2026–2027, hướng tới hoàn thiện Quy hoạch không gian ngầm vào năm 2027. Đề án khai thác không gian tầm cao và định hướng không gian vũ trụ tại Hòa Lạc cũng được triển khai trong giai đoạn 2026–2027. Đối với hạ tầng thích ứng biến đổi khí hậu, Đề án cải thiện cấp thoát nước, nâng cấp đê điều và xử lý úng ngập nội đô sẽ trình ban hành trước năm 2030.

Hà Nội hướng tới mô hình đô thị nén, đô thị thông minh, "đô thị 15 phút", tích hợp hạ tầng số, dữ liệu và năng lượng xanh trước năm 2045. Thành phố ưu tiên diện tích cây xanh, mặt nước, khuyến khích chuyển đổi giao thông xanh và kiểm soát xe cá nhân để giảm ùn tắc. Ngay trong năm 2026, quỹ đất chiến lược sẽ được phê duyệt quy hoạch nhằm thu hút trụ sở các tập đoàn đa quốc gia.

Công tác tái cấu trúc đô thị được đẩy mạnh thông qua Chương trình Cải tạo chung cư cũ giai đoạn 2025–2030 (hoàn thành xóa bỏ nhà nguy hiểm cấp độ D) và Chương trình Phát triển nhà ở xã hội. Thành phố quyết liệt di dời các cơ sở ô nhiễm, trường đại học, bệnh viện ra khỏi nội thành, kiểm soát chặt chẽ quỹ đất sau di dời để ưu tiên an sinh, bảo tồn và phát triển không gian đổi mới sáng tạo. Trước năm 2030, các dự án bảo tồn, tái thiết khu phố cổ và phố cổ kiểu Pháp (thí điểm tại Trần Hưng Đạo, Lý Thường Kiệt, Hai Bà Trưng, Tràng Tiền, Hàng Khay, Tràng Thi) sẽ được thực hiện để phát triển du lịch và kinh tế đêm. Đồng thời, Hòa Lạc sẽ được tập trung đầu tư trở thành trung tâm công nghệ cao, đổi mới sáng tạo, giáo dục và y tế chất lượng cao.

Ưu tiên nguồn lực phát triển kết cấu hạ tầng giao thông liên

Về hạ tầng giao thông, thành phố dồn nguồn lực phát triển hệ thống đường sắt đô thị (mục tiêu hoàn thành 100 km vào năm 2030), nghiên cứu các tuyến đường sắt tốc độ cao kết nối vùng, chuẩn bị phương án khai thác lưỡng dụng sân bay Gia Lâm, Hòa Lạc và khảo sát xây dựng sân bay quốc tế thứ hai tại khu vực phía Nam. Công tác tái thiết đô thị được đẩy mạnh với lộ trình hoàn thành cải tạo các chung cư cũ nguy hiểm cấp độ D trước năm 2030, song song với việc di dời các cơ sở sản xuất gây ô nhiễm, các bệnh viện, trường đại học ra khỏi khu vực nội thành.

Thể chế đột phá, kinh tế tri thức và liên kết vùng

Sức mạnh phát triển của Thủ đô trong chặng đường mới được định hình dựa trên ba trụ cột chiến lược. Trước hết, về thể chế đột phá, Hà Nội tập trung cụ thể hóa Luật Thủ đô bằng hệ thống cơ chế đặc thù, đồng thời ứng dụng mô hình thử nghiệm có kiểm soát đối với các công nghệ và mô hình kinh tế mới. Song song với đó, thành phố triển khai cơ chế thu hồi giá trị gia tăng từ đất xung quanh các tuyến giao thông và ga Metro để tái đầu tư, đồng thời chuyển dịch mạnh mẽ sang chính quyền số vận hành dựa trên dữ liệu thời gian thực và trí tuệ nhân tạo.

Cùng với thể chế, động lực tăng trưởng mới của Thủ đô được thúc đẩy bằng việc lấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và nguồn nhân lực chất lượng cao làm trung tâm, trong đó Khu Công nghệ cao Hòa Lạc đóng vai trò là hạt nhân nghiên cứu và phát triển. Trên nền tảng đó, Hà Nội chú trọng phát triển các ngành công nghiệp mũi nhọn như bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, công nghệ sinh học, kết hợp với việc xây dựng các trung tâm tài chính, khu thương mại tự do và thúc đẩy mạnh mẽ kinh tế ban đêm.

Cuối cùng, ở vai trò dẫn dắt liên kết vùng, Hà Nội phát huy vị thế hạt nhân khi chủ trì phối hợp với các địa phương thông qua Quy chế hoạt động Vùng Thủ đô và Quỹ phát triển Vùng. Nhờ cơ chế hợp tác này, các tỉnh thành trong khu vực có thể xử lý dứt điểm những vấn đề tồn tại về liên kết hạ tầng hay ô nhiễm môi trường lưu vực sông và không khí, qua đó mở rộng hành lang kinh tế kết nối cho toàn khu vực phía Bắc.

Nguồn lực văn hóa và giá trị con người Hà Nội "thanh lịch, văn minh, trách nhiệm, nghĩa tình" được xác định là sức mạnh nội sinh quan trọng

Bên cạnh phát triển kinh tế, Hà Nội chú trọng phát triển văn hóa và con người Thủ đô toàn diện, lấy người dân làm trung tâm, gìn giữ và phát huy giá trị con người Hà Nội "thanh lịch, văn minh, trách nhiệm, nghĩa tình", ưu tiên đầu tư cho con người, môi trường sống an toàn, duy trì chỉ số HDI ở mức cao.

Về bảo tồn di sản và phát triển văn hóa, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch sẽ trình phê duyệt Đề án bảo tồn giá trị di tích trước năm 2027, hoàn thành trùng tu các di tích cấp quốc gia đặc biệt trước Quý IV/2028. Đồng thời, thành phố tập trung phát triển các không gian sáng tạo quanh hồ Hoàn Kiếm, hồ Tây từ Quý IV/2026 nhằm thu hút 5 triệu lượt khách/năm trong giai đoạn 2026–2030, gắn liền với việc xây dựng các quy hoạch du lịch trọng điểm tại Ba Vì, Hương Sơn, Sóc Sơn và xử lý ô nhiễm môi trường sông hồ. Trước năm 2030, Hà Nội triển khai xây dựng các nhà hát biểu tượng như Ngọc Trai, Thăng Long, ban hành Đề án phát triển công nghiệp văn hóa thành ngành kinh tế chủ lực, tạo dựng các sự kiện tầm cỡ quốc tế và lập hồ sơ trình UNESCO công nhận thêm các di sản thế giới.

Về hạ tầng văn hóa, thể thao và xã hội, thành phố triển khai Tổ hợp công trình văn hóa, thể thao quốc tế, thúc đẩy Chương trình "Hà Nội - Thành phố toàn cầu về sáng tạo văn hóa", khuyến khích xã hội hóa bảo tàng tư nhân và thư viện số. Trong lĩnh vực giáo dục, Sở Giáo dục và Đào tạo phổ cập giáo dục STEM/STEAM từ Quý IV/2026, ban hành Đề án đào tạo nhân lực chất lượng cao, đồng thời xây dựng 07 trường phổ thông chất lượng cao trước năm 2030. Thành phố cũng đẩy mạnh xây dựng các đô thị đại học tập trung tại Hòa Lạc, Xuân Mai, Sơn Tây và khu vực phía Tây (đáp ứng 25.000 sinh viên/năm), phối hợp di dời các trường đại học ra khỏi nội đô trước năm 2030 và phấn đấu đến năm 2035 có 2 cơ sở đại học thuộc nhóm 100 thế giới.

Đối với y tế và an sinh xã hội, Sở Y tế đẩy mạnh chuyển đổi số toàn diện giai đoạn 2026–2030, trình phê duyệt kế hoạch phát triển 05 bệnh viện ngang tầm quốc tế trong Quý IV/2026 và phát triển các bệnh viện chuyên sâu, kỹ thuật cao. Trước năm 2030, Hà Nội hoàn thành nâng cấp, xây mới các bệnh viện đa khoa và chuyên khoa như Ung bướu cơ sở 2, Thận cơ sở 2, Nhi giai đoạn II, Lão khoa, hướng tới xây dựng các tổ hợp y tế hiện đại trước năm 2050. Ngoài ra, thành phố chú trọng phát triển "kinh tế bạc", chăm sóc người cao tuổi và đối tượng yếu thế, áp dụng chính sách dân tộc, tôn giáo bình đẳng, đồng thời ban hành bộ chỉ số chất lượng sống và Chương trình an sinh xã hội bao trùm với mục tiêu Thủ đô không còn hộ nghèo theo chuẩn mới vào năm 2035.

Đi đôi với phát triển kinh tế - xã hội, nhiệm vụ giữ vững quốc phòng - an ninh, bảo đảm an toàn thông tin, an ninh mạng và trật tự đô thị được duy trì ở mức cao nhất. Công tác đối ngoại được đẩy mạnh nhằm nâng cao vị thế Thủ đô, thu hút nguồn lực trí thức, đầu tư từ cộng đồng quốc tế và kiều bào.

Thành phố đặt ra yêu cầu phải bám sát đầy đủ các quan điểm chỉ đạo, mục tiêu, chỉ tiêu, nhiệm vụ trọng tâm và đột phá chiến lược của Nghị quyết số 02-NQ/TW, Nghị quyết số 158/NQ-CP và Chương trình hành động số 12-CTr/TU; vận dụng linh hoạt, phù hợp với điều kiện thực tiễn, khả năng tổ chức thực hiện và yêu cầu phát triển của Thủ đô. Tất cả các nhiệm vụ đặt ra được quản lý và vận hành theo nguyên tắc "06 rõ" (rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ trách nhiệm, rõ sản phẩm, rõ thẩm quyền) và "01 xuyên suốt" (một việc một đầu mối xuyên suốt). Lấy sự hài lòng của người dân, doanh nghiệp làm thước đo hiệu quả công việc, Hà Nội quyết tâm xây dựng bộ máy hành chính liêm chính, kiến tạo và phục vụ, mở ra chương mới phát triển phồn vinh cho Thủ đô./.

Kim Thoa