Đổi mới sinh hoạt chi bộ – Từ nền nếp tổ chức đến sức sống văn hóa ở cơ sở
Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội vừa ban hành Kế hoạch số 94-KH/TU, ngày 10/8/2026 về đổi mới, nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ trong toàn Đảng bộ Thành phố giai đoạn 2026-2030, trọng tâm là chi bộ thôn, tổ dân phố trong điều kiện thực hiện chính quyền địa phương 02 cấp và đẩy mạnh chuyển đổi số. Kế hoạch đặt yêu cầu nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ theo hướng thực chất, dân chủ, gắn với nhiệm vụ chính trị và những vấn đề từ thực tiễn cơ sở, qua đó phát huy vai trò hạt nhân chính trị của chi bộ trong đời sống cộng đồng.
Từ yêu cầu đổi mới phương thức lãnh đạo
Sinh hoạt chi bộ là hình thức lãnh đạo cơ bản của chi bộ, đồng thời là môi trường trực tiếp để giáo dục, quản lý và rèn luyện đảng viên. Vì vậy, chất lượng sinh hoạt không chỉ phản ánh năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của tổ chức đảng mà còn tác động trực tiếp đến hiệu quả lãnh đạo thực hiện nhiệm vụ chính trị ở cơ sở.
Thời gian qua, các cấp ủy, tổ chức đảng trong Đảng bộ Thành phố đã quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo đổi mới, nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ. Nền nếp sinh hoạt từng bước được củng cố; tính lãnh đạo, tính giáo dục, tính chiến đấu tiếp tục được phát huy. Tuy nhiên, chất lượng sinh hoạt giữa các loại hình chi bộ chưa đồng đều. Ở một số nơi, nội dung sinh hoạt còn dàn trải, chưa bám sát nhiệm vụ chính trị và những vấn đề thực tiễn; chất lượng nghị quyết, việc tổ chức thực hiện, kiểm tra, giám sát và đánh giá kết quả còn hạn chế.
Đặc biệt, trong bối cảnh Thành phố thực hiện chính quyền địa phương 02 cấp, sắp xếp thôn, tổ dân phố và đẩy mạnh chuyển đổi số trong công tác xây dựng Đảng, nhiều chi bộ có quy mô lớn hơn, phạm vi lãnh đạo rộng hơn, yêu cầu phối hợp và tổ chức thực hiện nhiệm vụ cao hơn. Điều đó đặt ra yêu cầu phải tiếp tục đổi mới nội dung, phương thức sinh hoạt, nâng cao năng lực lãnh đạo, điều hành, quản trị và tổ chức thực hiện của chi bộ.
Theo Kế hoạch số 94-KH/TU, đến năm 2030, Thành phố hướng tới tạo chuyển biến rõ nét, thực chất và bền vững về chất lượng sinh hoạt chi bộ trong toàn Đảng bộ; phát huy đầy đủ tính lãnh đạo, tính giáo dục, tính chiến đấu; xây dựng chi bộ thực sự là hạt nhân chính trị ở cơ sở.
Để mỗi kỳ sinh hoạt thực sự gắn với đời sống cơ sở
Một trong những yêu cầu nổi bật của Kế hoạch là đổi mới thực chất nội dung và phương thức sinh hoạt chi bộ. Theo đó, sinh hoạt phải lấy lãnh đạo thực hiện nhiệm vụ chính trị làm trung tâm, tập trung đánh giá kết quả thực hiện nghị quyết, phân tích những vấn đề trọng tâm, khó khăn, vướng mắc và nhiệm vụ mới phát sinh để thảo luận, thống nhất chủ trương, giải pháp lãnh đạo.
Đối với chi bộ thôn, tổ dân phố, yêu cầu này càng có ý nghĩa trực tiếp. Sinh hoạt chi bộ phải bám sát nhiệm vụ chính trị của địa bàn dân cư, tập trung lãnh đạo giải quyết những vấn đề phát sinh từ cơ sở, những vấn đề liên quan trực tiếp đến đời sống Nhân dân; qua đó phát huy vai trò hạt nhân chính trị của chi bộ trong xây dựng khu dân cư đoàn kết, văn minh, an toàn và phát triển.
Đáng chú ý, với những chi bộ có đông đảng viên hoặc địa bàn quản lý rộng sau sắp xếp thôn, tổ dân phố, Kế hoạch yêu cầu tổ chức sinh hoạt phù hợp với Điều lệ Đảng và các quy định, hướng dẫn của Trung ương, Thành ủy; đồng thời phát huy vai trò của tổ đảng trong nắm tình hình, quản lý, giáo dục, hướng dẫn và giúp đỡ đảng viên, tổng hợp ý kiến, hỗ trợ tổ chức thực hiện nghị quyết của chi bộ. Hoạt động của tổ đảng phải đúng chức năng, nhiệm vụ, không ban hành nghị quyết hoặc kết luận thay chi bộ, không làm thay chế độ sinh hoạt, chức năng, nhiệm vụ và thẩm quyền quyết định của chi bộ.
Điểm cốt lõi là gắn sinh hoạt với hành động. Kế hoạch xác định việc thực hiện nghị quyết phải được phân công cụ thể, thường xuyên kiểm tra, đôn đốc, kiểm điểm tiến độ và kịp thời điều chỉnh những nhiệm vụ chậm tiến độ hoặc phát sinh từ thực tiễn. Kết quả thực hiện nghị quyết, kết quả hoàn thành nhiệm vụ của đảng viên và sự chuyển biến của địa bàn dân cư được xác định là những thước đo quan trọng đối với chất lượng sinh hoạt chi bộ.
Từ góc nhìn đời sống cộng đồng, đây cũng là yêu cầu để hoạt động của chi bộ ngày càng gần dân, sát dân, phản ánh đúng những vấn đề mà cộng đồng dân cư quan tâm và góp phần tạo sự chuyển biến cụ thể trong đời sống ở cơ sở.
Phát huy dân chủ, trí tuệ và trách nhiệm của đảng viên
Đổi mới sinh hoạt chi bộ trước hết là đổi mới cách thức để mỗi đảng viên tham gia vào quá trình lãnh đạo của chi bộ. Kế hoạch yêu cầu phương thức điều hành phải phát huy dân chủ, đề cao trách nhiệm của đảng viên, khuyến khích trao đổi, phản biện, hiến kế; bí thư chi bộ phải điều hành thảo luận đúng trọng tâm, gợi mở những vấn đề cần xin ý kiến và kết luận rõ những nội dung đã được chi bộ thống nhất.
Cùng với đó là yêu cầu nâng cao chất lượng đội ngũ bí thư chi bộ, chi ủy viên và tổ trưởng tổ đảng. Đây là những người trực tiếp chuẩn bị, tổ chức, điều hành và theo dõi việc thực hiện nghị quyết của chi bộ. Thành phố đặt yêu cầu xây dựng đội ngũ này có bản lĩnh chính trị vững vàng, phẩm chất đạo đức tốt, uy tín, tinh thần trách nhiệm và năng lực lãnh đạo, quản trị, tổ chức thực hiện.
Đặc biệt, Kế hoạch nhấn mạnh việc phát huy vai trò tiên phong, gương mẫu của đảng viên; thực hiện nghiêm tự phê bình và phê bình; chủ động nghiên cứu tài liệu, tích cực tham gia thảo luận, phản biện, hiến kế và thực hiện nghiêm nhiệm vụ được chi bộ phân công.
Trong không gian văn hóa cộng đồng ở thôn, tổ dân phố, chất lượng của những cuộc sinh hoạt chi bộ vì thế không chỉ nằm ở nội dung được đưa ra bàn bạc mà còn ở tinh thần trách nhiệm, sự thẳng thắn, dân chủ và khả năng biến những thống nhất trong chi bộ thành hành động cụ thể. Chi bộ thực sự phát huy vai trò hạt nhân chính trị khi nghị quyết được tổ chức thực hiện hiệu quả và những vấn đề của cộng đồng được quan tâm, giải quyết kịp thời trong phạm vi lãnh đạo của mình.
Chuyển đổi số để nâng cao chất lượng, không thay thế vai trò của con người
Một điểm mới đáng chú ý trong Kế hoạch số 94-KH/TU là yêu cầu đẩy mạnh chuyển đổi số trong tổ chức và quản trị sinh hoạt chi bộ. Thành phố định hướng khai thác hiệu quả “Sổ tay đảng viên điện tử”, cơ sở dữ liệu đảng viên và các nền tảng số dùng chung trong chuẩn bị tài liệu, tổ chức sinh hoạt, quản lý đảng viên, theo dõi thực hiện nghị quyết, trao đổi thông tin và hỗ trợ điều hành.
Cùng với đó, từng bước số hóa hồ sơ, nghị quyết, kết luận, biên bản sinh hoạt và các biểu mẫu nghiệp vụ; xây dựng, cập nhật cơ sở dữ liệu phục vụ quản lý, khai thác và sử dụng thống nhất trong toàn Đảng bộ Thành phố.
Kế hoạch cũng đặt ra yêu cầu nghiên cứu, ứng dụng phù hợp các công nghệ số và trí tuệ nhân tạo để hỗ trợ bí thư chi bộ trong chuẩn bị nội dung, tổng hợp tài liệu, xây dựng chương trình sinh hoạt, dự thảo nghị quyết hoặc kết luận, theo dõi thực hiện nghị quyết và đánh giá kết quả.
Tuy nhiên, chuyển đổi số được xác định là công cụ hỗ trợ, không thay thế vai trò lãnh đạo của cấp ủy, thẩm quyền quyết định của chi bộ và trách nhiệm của đảng viên. Việc ứng dụng công nghệ phải bảo đảm tuân thủ các quy định của Đảng, pháp luật của Nhà nước, yêu cầu về bảo vệ bí mật Nhà nước, an toàn thông tin và an ninh mạng.
Kế hoạch đặt mục tiêu đến năm 2030, 100% chi bộ duy trì nền nếp sinh hoạt định kỳ đúng quy định; 100% chi bộ tổ chức sinh hoạt chuyên đề ít nhất một lần trong quý; trên 90% số kỳ sinh hoạt được đánh giá đạt chất lượng khá trở lên; phấn đấu 85% trở lên số chi bộ đã triển khai mô hình đạt tiêu chí “Chi bộ bốn tốt”. Đồng thời, phấn đấu đến năm 2030, 100% chi bộ có đủ điều kiện thực hiện số hóa nghị quyết, biên bản, hồ sơ sinh hoạt theo lộ trình chuyển đổi số của Thành phố.
Đổi mới sinh hoạt chi bộ, vì vậy, không đơn thuần là đổi mới một chế độ sinh hoạt của tổ chức đảng. Đó là quá trình nâng cao năng lực lãnh đạo, quản trị và tổ chức thực hiện từ cơ sở; làm cho sinh hoạt chi bộ thực chất hơn, dân chủ hơn, sát nhiệm vụ chính trị và đời sống Nhân dân hơn. Khi chi bộ thực sự là hạt nhân chính trị, mỗi nghị quyết được chuyển hóa thành hành động, mỗi đảng viên phát huy vai trò tiên phong, gương mẫu và mỗi vấn đề của cộng đồng được quan tâm giải quyết, sức sống của tổ chức đảng cũng được thể hiện cụ thể trong đời sống văn hóa, xã hội ở cơ sở./.