Chuyện ít biết về loại mỹ phẩm làm đẹp bí truyền từ cung nữ triều Nguyễn

Phấn nụ là một loại mỹ phẩm xuất phát từ cung đình Huế, được các ngự y nghiên cứu bào chế dành riêng cho các hoàng hậu và cung tần mỹ nữ triều Nguyễn. Để làm ra phấn nụ cần trải qua những công đoạn chặt chẽ từ nguyên liệu đến quá trình sản xuất, cụ thể phấn nụ với nguyên liệu chính là cao lanh kết hợp với thảo dược và phải mất từ 10 ngày trở lên mới hoàn thiện một viên phấn nụ.

Năm 1945, phấn nụ đã bước ra khỏi hoàng cung đến với dân gian và hiện nay quy trình, bí quyết bào chế làm ra loại phấn nụ này vẫn đang được lưu truyền trong một số gia đình tại Huế, trong số đó có thương hiệu phấn nụ Nhất chi Mai của bà Phan Thị Tố Như (68 tuổi, trú TP Huế) đang được duy trì với phương pháp thủ công truyền thống xưa. “Trước đây, khi mới 16 tuổi thì tôi được Mệ Hai (cung nữ trong Hoàng cung triều Nguyễn) truyền lại bí quyết, kỹ thuật làm phấn thủ công và từ đó duy trì nghề, phát triển thành công ra thương hiệu Phấn nụ Nhất chi Mai ngày nay” - bà Phan Thị Tố Như (Chủ thương hiệu phấn nụ Nhất chi Mai) cho biết.

Phấn nụ Nhất Chi Mai khác biệt so với tất cả các loại phấn nụ khác ở đặc tính rất sạch và mịn nhờ công đoạn lọc bằng nước máy và pha chế bằng nước cất. Sản phẩm được tổng hợp từ các loại thảo dược thiên nhiên, không sử dụng hóa chất và mùi hương hóa học mà chỉ có mùi đặc trưng từ hoa mộc lan, một thứ hương thơm thoang thoảng, nhẹ nhàng và quyến rũ. “Khác với trước đây, hiện nay một số nguyên liệu đã được thay đổi, điều chỉnh để phù hợp với công dụng, chẳng hạn như cao lanh vẫn là thành phần chính nhưng kết hợp với các loại thảo dược như các loại nha đam, rau má, hoa cúc, cỏ mực... để ra hương thơm nhẹ nhàng, quyến rũ khác nhau, ngày xưa dùng nước mưa để lọc phấn thì ngày nay sử dụng nước tinh khiết” - Chủ thương hiệu phấn nụ Nhất chi Mai chia sẻ.

Đặc biệt, một viên phấn nụ phải trải qua các công đoạn khắt khe và phức tạp là nung cao lanh, nghiền, lọc, tạo hình rồi phơi nắng... không có một quy chuẩn cụ thể nào để làm ra phấn nụ mà cần đến kinh nghiệm tích lũy qua nhiều năm là đòi hỏi sự cảm nhận như nhận diện được cao lanh, độ đạt của bột, lực tay khi tạo hình, biết lựa thời điểm nắng để phơi... “Đối với tôi, do có kinh nghiệm tích luỹ nhiều năm nên chỉ cần nhìn vào viên phấn là biết nó đã đạt hay chưa” - bà Phan Thị Tố Như nói.

Chứng kiến rất nhiều thay đổi từ thị trường với mỹ phẩm công nghiệp ngày càng đa dạng, quy trình sản xuất nhanh và đáp ứng tốt nhu cầu, thị hiếu của người tiêu dùng nhưng bà Phan Thị Tố Như vẫn chọn phương pháp làm phấn nụ thủ công truyền thống bởi: “Tôi muốn giữ cách làm truyền thống để duy trì nếp nghề của ông bà tổ tiên, tôi rất biết ơn phấn nụ vì nghề này đã nuôi sống gia đình tôi lâu nay” – bà Phan Thị Tố Như chia sẻ.

Trải qua mấy chục năm thăng trầm, ngày nay thương hiệu phấn nụ Nhất Chi Mai không chỉ được bào chế đảm bảo chất lượng như xưa mà còn có mẫu mã bao bì đẹp, mang đậm dấu ấn văn hóa Huế. Sản phẩm không chỉ được người dân Huế tin dùng mà còn có nhiều người trong nước và quốc tế yêu thích xem như một loại mỹ phẩm quý, một món quà đặc trưng của xứ Huế.

Ngọc Quỳnh