“Nâng cấp” quy định thử nghiệm có kiểm soát, Hà Nội gương mẫu thực hiện quyết sách của Trung ương

Năm 2025, HĐND Thành phố Hà Nội khóa XVI đã ban hành Nghị quyết số 29/2025/NQ-HĐND triển khai thi hành Luật Thủ đô 2024. Đây là lần đầu tiên Hà Nội ban hành một Nghị quyết về thử nghiệm có kiểm soát, bước đầu tạo cơ sở cho hoạt động thử nghiệm có kiểm soát trên địa bàn thành phố.

Tuy nhiên, Luật Thủ đô 2026 đã mở rộng và bổ sung yêu cầu mới về thử nghiệm có kiểm soát như: chính sách khuyến khích, hỗ trợ, tài trợ cho hoạt động thử nghiệm có kiểm soát; nguồn kinh phí bảo đảm cho hoạt động của cơ quan, tổ chức, cá nhân tham gia vào phê duyệt, hướng dẫn, kiểm soát quá trình thử nghiệm; việc sử dụng cơ sở dữ liệu của các cơ quan nhà nước, cơ sở hạ tầng, tài sản công để hỗ trợ thử nghiệm có kiểm soát; chính sách ưu tiên mua sắm, đầu tư từ nguồn ngân sách thành phố và hỗ trợ phát triển thị trường đối với dự án thử nghiệm có kiểm soát được đánh giá đạt hiệu quả. Do đó, Hà Nội rất cần một nghị quyết mới để thay thế, cập nhật, hoàn thiện khuôn khổ pháp lý cho giai đoạn mới.

Trên cơ sở này, cụ thể hóa khoản 1 Điều 19 Luật Thủ đô 2026, HĐND Thành phố Hà Nội vừa ban hành Nghị quyết số 26/2026/NQ-HĐND quy định về thử nghiệm có kiểm soát trên địa bàn thành phố. Nghị quyết này có những điểm mới, được “nâng cấp” với các chính sách đột phá tạo cơ sở pháp lý thống nhất để Hà Nội tiếp nhận, thẩm định, cho phép, hướng dẫn, kiểm soát, đánh giá, chấm dứt, hoàn thành và công nhận hiệu quả đối với các dự án thử nghiệm có kiểm soát trên địa bàn Thủ đô.

Đặc biệt, Nghị quyết có các quy định thiết lập cơ chế thử nghiệm có kiểm soát đối với công nghệ, quy trình, giải pháp, sản phẩm, dịch vụ, mô hình kinh doanh mới và các mô hình khác trong phạm vi, thời gian, không gian, đối tượng và điều kiện cụ thể. Cơ chế này cho phép Hà Nội kiểm chứng thực tiễn các nội dung đổi mới sáng tạo trước khi xem xét áp dụng chính thức, nhân rộng hoặc kiến nghị hoàn thiện pháp luật, hạn chế rủi ro đối với người dân, doanh nghiệp, dữ liệu, tài sản công, trật tự xã hội và lợi ích công cộng.

Nghị quyết số 26/2026/NQ-HĐND quy định về thử nghiệm có kiểm soát còn tháo gỡ có kiểm soát các vướng mắc pháp lý đối với những nội dung pháp luật chưa có quy định đầy đủ, chưa phù hợp với thực tiễn hoặc chưa đủ cơ sở triển khai đại trà. Cùng đó, bảo đảm việc thử nghiệm không bị lợi dụng để hợp thức hóa vi phạm pháp luật, né tránh điều kiện kinh doanh, tạo độc quyền, hạn chế cạnh tranh hoặc làm ảnh hưởng đến quốc phòng, an ninh, đối ngoại, trật tự, an toàn xã hội và sức khỏe cộng đồng.

Quy định cơ chế khuyến khích, hỗ trợ, tài trợ cho hoạt động thử nghiệm có kiểm soát; cơ chế sử dụng cơ sở dữ liệu của cơ quan nhà nước, hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng số, nền tảng số, không gian thử nghiệm, tài sản công và các nguồn lực công hợp pháp khác để hỗ trợ thử nghiệm; đồng thời bảo đảm nguyên tắc công khai, minh bạch, đúng mục tiêu, đúng đối tượng, không hỗ trợ trùng lặp, có kiểm tra, giám sát, thanh toán, quyết toán và thu hồi hỗ trợ khi vi phạm.

Ngoài ra, Nghị quyết số 26/2026/NQ-HĐND của HĐND Thành phố tạo cơ chế chuyển hóa kết quả thử nghiệm thành chính sách phát triển sau thử nghiệm. Đối với dự án được đánh giá đạt hiệu quả, Thành phố Hà Nội có căn cứ xem xét hỗ trợ phát triển thị trường, thương mại hóa, kết nối nhà đầu tư, tiêu chuẩn hóa, kiểm định, bảo hộ sở hữu trí tuệ, áp dụng chính thức, nhân rộng hoặc ưu tiên đưa vào danh mục nhiệm vụ, đặt hàng, mua sắm, giao nhiệm vụ, đầu tư từ ngân sách thành phố theo quy định của pháp luật.

Nhiều chính sách hỗ trợ, tài trợ trong thời gian thử nghiệm

Nghị quyết số 26/2026/NQ-HĐND gồm 4 chương, 31 Điều, với nhiều quy định vượt trội so với pháp luật hiện hành. Điển hình như việc quy định đối tượng áp dụng của thử nghiệm có kiểm soát là công nghệ, quy trình, giải pháp, sản phẩm, dịch vụ, mô hình kinh doanh mới và các mô hình khác.

Sở Khoa học và Công nghệ là đầu mối tiếp nhận hồ sơ đề xuất thử nghiệm có kiểm soát, kết hợp thẩm định trong 30 ngày đối với hồ sơ hợp lệ, trường hợp phương án thử nghiệm phức tạp, liên quan nhiều lĩnh vực cần đánh giá kỹ thuật chuyên sâu thì thời hạn tối đa thêm 15 ngày.

Đáng chú ý, theo quy định của Nghị quyết số 26/2026/NQ-HĐND, thành phố sẽ có các chính sách hỗ trợ, tài trợ tài chính trong thời gian thử nghiệm: tối đa 50% kinh phí thực tế triển khai dự án giải quyết yêu cầu quản lý nhà nước của thành phố; tối đa 70% chi phí hợp lệ cho tư vấn pháp lý, kỹ thuật, tiêu chuẩn, quy chuẩn, bảo hộ sở hữu trí tuệ, dữ liệu, quản trị rủi ro; tối đa 70% chi phí hợp lệ cho chuyên gia, tư vấn, đo kiểm, kiểm định, chứng nhận, đánh giá an toàn/tác động/độc lập; tối đa 100% chi phí hợp lệ cho truyền thông, kết nối thị trường, nhà đầu tư, thương mại hóa, xúc tiến; hỗ trợ 50% kinh phí mua bảo hiểm bắt buộc.

Tổ chức thử nghiệm sẽ được xem xét sử dụng có thời hạn cơ sở dữ liệu cơ quan nhà nước, hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng số, nền tảng số, phòng thí nghiệm, khu thử nghiệm, tuyến phố, khu công nghệ cao, khu công nghệ số tập trung, trung tâm đổi mới sáng tạo, trung tâm công nghiệp văn hóa, cơ sở y tế, giáo dục, giao thông, cơ sở công lập, không gian công cộng, tài sản công. Việc sử dụng phải xác định rõ mục đích, phạm vi, thời hạn, nghĩa vụ tài chính, trách nhiệm bảo mật, hoàn trả, khôi phục hiện trạng, bồi thường; ưu tiên dữ liệu mở, dữ liệu tổng hợp, dữ liệu dùng chung, dữ liệu đã ẩn danh.

Sau mỗi dự án hoàn thành, cơ quan thẩm định chủ trì lấy ý kiến hoặc thành lập hội đồng hoàn thiện pháp luật để tổng hợp kiến nghị sửa đổi tiêu chuẩn kỹ thuật, quy chuẩn quốc gia, quy trình quản lý, điều kiện kinh doanh, thủ tục hành chính, chính sách hỗ trợ, mua sắm, đầu tư, phát triển thị trường. UBND Thành phố Hà Nội báo cáo HĐND và kiến nghị Chính phủ, bộ, ngành, Quốc hội hoặc cơ quan có thẩm quyền. Đồng thời, thành phố xây dựng cơ sở dữ liệu dự án thử nghiệm, gồm hồ sơ, quyết định, quy chế, kết quả, chỉ số đánh giá, bài học quản lý, kiến nghị hoàn thiện pháp luật, chính sách sau thử nghiệm.

Với Nghị quyết số 26/2026/NQ-HĐND, Hà Nội đã, đang hiện thực hóa mục tiêu là nơi thử nghiệm có kiểm soát những công nghệ, sản phẩm, dịch vụ, giải pháp, dịch vụ, mô hình kinh doanh, mô hình khác hoàn toàn mới, tiên tiến có tính đổi mới sáng tạo.

Qua đây tiếp tục khẳng định quan điểm phát triển của Hà Nội đã được nhấn mạnh trong Văn kiện Đại hội Đảng bộ Thành phố Hà Nội lần thứ XVIII: “Thủ đô Hà Nội tiên phong, gương mẫu trong thực hiện chủ trương, quyết sách của Trung ương, thường xuyên là của Bộ Chính trị, Ban Bí thư và của đồng chí Tổng Bí thư, nhất là những vấn đề mang tính trụ cột để đột phá phát triển Thủ đô và đất nước”./.

Phạm Hoa