Quy định mới của Hà Nội về phân bổ nguồn vốn cho văn hóa và tỷ lệ đối ứng cấp xã

Tại kỳ họp thứ năm, HĐND thành phố Hà Nội vừa diễn ra đã chính thức thông qua Nghị quyết quy định nguyên tắc, tiêu chí, định mức phân bổ vốn ngân sách thành phố và tỷ lệ vốn đối ứng của ngân sách cấp xã thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia về phát triển văn hóa giai đoạn 2026-2030.

Nghị quyết được ban hành nhằm cụ thể hóa các quy định của Trung ương, tạo cơ sở pháp lý kịp thời để phân bổ nguồn vốn và xác định rõ trách nhiệm đối ứng của cấp xã. Quyết sách này bám sát tinh thần Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam và Chương trình hành động số 08-CTr/TU của Thành ủy Hà Nội với mục tiêu bảo đảm trên 4% tổng chi ngân sách nhà nước hằng năm cho văn hóa.

Đồng thời, nghị quyết cũng trực tiếp tháo gỡ điểm nghẽn trong việc phân bổ nguồn lực từ kế hoạch vốn đầu tư công trung hạn 2026-2030 trị giá 20.762 tỷ đồng dành cho lĩnh vực văn hóa, thể thao của thành phố, trong đó có hơn 12.592 tỷ đồng đang được dự nguồn chờ các tiêu chí cụ thể để giải ngân.

Nghị quyết mới được thông qua áp dụng cho các sở, cơ quan, đơn vị sự nghiệp thuộc thành phố, UBND các xã, phường cùng các tổ chức, cá nhân tham gia vào việc lập và thực hiện kế hoạch đầu tư ngân sách của Chương trình. Theo quy định, việc phân bổ vốn phải tuân thủ nghiêm ngặt Luật Đầu tư công, Luật Ngân sách nhà nước, bám sát các mục tiêu của Chương trình mục tiêu quốc gia và bảo đảm không vượt quá tổng mức vốn đầu tư đã được phê duyệt.

Thành phố sẽ tập trung đầu tư có trọng tâm, trọng điểm vào các nhiệm vụ cấp thiết như bảo tồn di sản văn hóa, phát triển con người toàn diện, hoàn thiện thiết chế văn hóa, phát triển công nghiệp văn hóa, chuyển đổi số và hỗ trợ các địa bàn có điều kiện kinh tế xã hội khó khăn. Về cơ chế hỗ trợ, ngân sách thành phố sẽ hỗ trợ trực tiếp cho các xã, phường nhận bổ sung cân đối ngân sách, riêng đối với các địa phương tự cân đối được ngân sách thì thành phố chỉ hỗ trợ cho một số nhiệm vụ đặc thù do Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố quyết định.

Một điểm mới nổi bật trong nghị quyết là việc phân bổ vốn cho cấp xã được tính toán khoa học dựa trên hệ thống tiêu chí và thang điểm rõ ràng. Cụ thể, về mức độ hỗ trợ ngân sách, các xã, phường nhận bổ sung cân đối từ ngân sách thành phố từ 50% trở lên được tính 40 điểm, còn tỷ lệ bổ sung dưới 50% được tính 30 điểm.

Về quy mô dân số, địa phương có từ 90 nghìn người trở lên được chấm 60 điểm, trong khi địa phương dưới 50 nghìn người nhận được 30 điểm. Đối với diện tích tự nhiên, mốc từ 40km² trở lên được chấm 60 điểm và mốc dưới 7,5km² được chấm 20 điểm.

Ngoài ra, số lượng di tích chưa được trùng tu tôn tạo trong giai đoạn 2021-2025 cũng là căn cứ quan trọng để tính điểm, theo đó mỗi di tích quốc gia đặc biệt tương đương 8 điểm, di tích cấp quốc gia tương đương 6 điểm và di tích cấp thành phố tương đương 4 điểm.

Song song với nguồn hỗ trợ từ thành phố, nghị quyết cũng quy định rất rõ về trách nhiệm và tỷ lệ vốn đối ứng của ngân sách cấp xã. Các địa phương tự cân đối được ngân sách sẽ phải tự bố trí nguồn vốn thực hiện Chương trình từ ngân sách cấp mình và các nguồn huy động hợp pháp khác.

Đối với những xã, phường nhận hỗ trợ từ ngân sách thành phố, tỷ lệ vốn đối ứng tối thiểu hằng năm được phân chia theo mức độ nhận bổ sung cân đối ngân sách. Nhóm địa phương có tỷ lệ bổ sung cân đối từ ngân sách thành phố từ 50% trở lên phải tự bố trí vốn đối ứng tối thiểu bằng 10% tổng mức hỗ trợ, còn nhóm có tỷ lệ bổ sung cân đối dưới 50% phải cam kết bố trí đối ứng tối thiểu 20%.

Sự ra đời của nghị quyết không chỉ bảo đảm việc phân bổ nguồn lực văn hóa được thực hiện thống nhất, công khai, minh bạch mà còn nâng cao tính chủ động, tự chủ của cấp xã, tạo động lực mạnh mẽ cho việc phát triển văn hóa Thủ đô xứng tầm trong giai đoạn mới./.

Văn Thiện