Khu Công nghệ cao Hòa Lạc: Trung tâm hạ tầng số chiến lược của Hà Nội và đất nước trong kỷ nguyên mới

Thực tiễn cho thấy, trong tổng thể hạ tầng khoa học và công nghệ của Hà Nội, Khu Công nghệ cao Hòa Lạc giữ vai trò hạt nhân chiến lược, được kỳ vọng trở thành trung tâm nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và chuyển giao công nghệ tầm quốc gia, từng bước hội nhập khu vực và quốc tế.

Nếu như giai đoạn 2011 - 2020, Hòa Lạc chủ yếu được nhắc đến với những tồn tại kéo dài về giải phóng mặt bằng, hạ tầng kỹ thuật chưa đồng bộ và kết nối giao thông còn hạn chế, thì giai đoạn 2021 – 2025 đánh dấu bước chuyển quan trọng từ “khai mở tiềm năng” sang “hiện thực hóa vai trò”.

Khoảng 5 năm trở lại đây, Hòa Lạc không chỉ tập trung vào mở rộng quy mô, mà còn chú trọng “nâng chất” về cấu trúc không gian, chất lượng dự án đầu tư và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Đến năm 2025, Khu Công nghệ cao Hòa Lạc đã từng bước định hình diện mạo của một “thành phố khoa học vệ tinh” sầm uất, đóng vai trò ngày càng rõ nét trong mạng lưới đổi mới sáng tạo quốc gia.

Một trong những chỉ dấu quan trọng phản ánh sự chuyển mình của Hòa Lạc chính là kết quả thu hút đầu tư. Thống kê cho thấy, đến hết tháng 7/2025 đã có 844 dự án (trong đó có 734 dự án trong Khu công nghiệp và 110 dự án trong Khu Công nghệ cao Hòa Lạc), tổng vốn đầu tư đăng ký lên đến 13,75 tỷ USD. Trong đó, Khu công nghệ cao Hòa Lạc thu hút 5 tỷ USD - một con số cho thấy sức hấp dẫn ngày càng gia tăng của khu vực này đối với cả nhà đầu tư trong nước và quốc tế.

Kết quả này là hệ quả trực tiếp của Thành phố Hà Nội về việc từng bước hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật khung, cải thiện đáng kể điều kiện tiếp cận đất đai, điện, nước, viễn thông, cũng như việc áp dụng các cơ chế, chính sách ưu đãi đầu tư đặc thù dành cho khu công nghệ cao.

Bên cạnh đó, việc cải thiện kết nối giao thông giữa Hòa Lạc với trung tâm thành phố Hà Nội và các vùng phụ cận đã góp phần quan trọng trong việc xóa bỏ tâm lý “xa trung tâm”, vốn từng là rào cản lớn trong giai đoạn trước. Điển hình như việc từ tháng 3/2026, Hà Nội đã bổ sung tuyến xe buýt kết nối từ nội đô lên khu vực Hòa Lạc. Cùng đó, thành phố đã, đang phát triển điểm giao thông công cộng (TOD) tại Đại lộ Thăng Long song song với việc hoàn thành đầu tư xây dựng tuyến đường sắt đô thị số 5 Văn Cao - Hòa Lạc.

Không chỉ gia tăng về lượng, cơ cấu các dự án đầu tư vào Hòa Lạc cũng có sự dịch chuyển tích cực, với sự xuất hiện ngày càng rõ nét của các dự án công nghệ cao, trung tâm R&D, doanh nghiệp đổi mới sáng tạo và các tổ chức hỗ trợ hệ sinh thái công nghệ. Điều này cho thấy Hòa Lạc đang dần thoát khỏi hình ảnh một khu công nghiệp công nghệ cao mang tính “vỏ cứng”, để tiến tới một không gian đổi mới sáng tạo đa chức năng, có chiều sâu.

Nếu như giai đoạn trước, Khu Công nghệ cao Hòa Lạc chủ yếu được định vị là không gian cho sản xuất công nghệ cao và nghiên cứu – phát triển (R&D), thì từ năm 2024, Hòa Lạc đã bước sang một “vai trò mới” mang tính nền tảng hơn: trung tâm hạ tầng dữ liệu của khu vực miền Bắc. Sự hiện diện đồng thời của hai siêu trung tâm dữ liệu do VNPT và Viettel đầu tư đã đưa Hòa Lạc chính thức tham gia vào cuộc đua Data Center (trung tâm dữ liệu), một lĩnh vực được coi là “xương sống” của kinh tế số, chính quyền số và các công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data) và điện toán đám mây.

Năm 2024 có thể xem là năm bản lề, khi Hòa Lạc không chỉ “lấp đầy” về không gian vật lý, mà còn lấp đầy về năng lực hạ tầng số cốt lõi, từng bước chuyển hóa từ khu công nghệ cao truyền thống sang trung tâm hạ tầng số chiến lược của Thủ đô và quốc gia.

Việc hai tập đoàn viễn thông – công nghệ hàng đầu quốc gia là VNPT và Viettel cùng lựa chọn Hòa Lạc làm điểm đặt các trung tâm dữ liệu quy mô lớn không mang tính ngẫu nhiên, mà phản ánh lợi thế tổng hợp của khu vực này về quỹ đất, hạ tầng kỹ thuật, an ninh – an toàn và khả năng mở rộng trong dài hạn. Quan trọng hơn, mỗi trung tâm dữ liệu lại đảm nhiệm một vai trò chiến lược khác nhau, tạo nên cấu trúc hạ tầng dữ liệu có tính bổ trợ, thay vì cạnh tranh thuần túy.

Viettel Data Center Hòa Lạc là trung tâm dữ liệu đầu tiên tại Việt Nam cam kết sử dụng 30% năng lượng tái tạo trong vận hành. Trong bối cảnh ngành công nghiệp dữ liệu tiêu thụ lượng điện năng rất lớn và chịu áp lực ngày càng cao về phát thải carbon, định hướng “xanh hóa Data Center” của Viettel có ý nghĩa vượt ra ngoài phạm vi một dự án đơn lẻ. Với ước tính giảm khoảng 2.100 tấn CO₂ mỗi năm, trung tâm dữ liệu này đã cụ thể hóa các cam kết về Net Zero của Việt Nam ngay trong lĩnh vực công nghệ cao – nơi vốn thường bị coi là “tiêu thụ tài nguyên lớn”.

Trong khi đó, VNPT IDC Hòa Lạc giữ vai trò như "trái tim số" của chính quyền điện tử Thủ đô Hà Nội. Với vị thế là trung tâm dữ liệu lớn nhất của VNPT tại thời điểm đưa vào vận hành, VNPT IDC Hòa Lạc được thiết kế theo tiêu chuẩn Uptime Tier III cả về thiết kế và xây dựng, bảo đảm mức độ sẵn sàng cao, an toàn và ổn định cho các hệ thống thông tin trọng yếu.

Sự song hành của VNPT IDC và Viettel Data Center đã tạo nên một “cụm hạ tầng dữ liệu” hiếm có tại Việt Nam, giúp Hòa Lạc hội tụ đồng thời 3 yếu tố then chốt: quy mô lớn, tiêu chuẩn cao và định hướng phát triển bền vững. Điều này không chỉ nâng cao sức hấp dẫn của Hòa Lạc đối với các doanh nghiệp công nghệ, startup AI, fintech hay các trung tâm R&D, mà còn đặt nền móng để Hòa Lạc trở thành điểm trung chuyển dữ liệu quan trọng trong mạng lưới hạ tầng số quốc gia.

Đáng chú ý hơn, mới đây, Tập đoàn Viettel đã đề xuất mở rộng thêm khoảng 40ha, gồm 25ha cho khu công nghệ cao và 15ha cho khu công viên, đồng thời có nhu cầu dài hạn có thể lên tới 100ha nhằm hình thành khu nghiên cứu và sản xuất quy mô lớn trong tương lai. Trong khi đó, tập đoàn CMC đang triển khai dự án đầu tư tổ hợp trung tâm nghiên cứu và phát triển tại Hòa Lạc với trung tâm nghiên cứu phát triển, khu lưu trữ dữ liệu và các hoạt động nghiên cứu công nghệ lõi như AI (trí tuệ nhân tạo), chip…

Có thể nói, với sự vào cuộc mạnh mẽ của Thành phố Hà Nội nói riêng trong việc tháo gỡ các điểm nghẽn, hoàn thiện thể chế, chính sách; sự đầu tư của các doanh nghiệp, tổ chức... vào Khu Công nghệ cao Hòa Lạc thời gian qua đã, đang đưa Hòa Lạc trở thành “thành phố khoa học vệ tinh” sầm uất nhất cả nước trong tương lai gần.

Trên cơ sở đó, Khu Công nghệ cao Hòa Lạc góp phần hiện thực hóa mục tiêu chung của thành phố, đến năm 2045, Hà Nội trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo quan trọng của khu vực châu Á - Thái Bình Dương, nơi hội tụ tri thức và công nghệ, cũng như hạt nhân xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo của Thủ đô nói riêng./.

Trung Kiên