Chính sách mới trong lĩnh vực nghệ thuật biểu diễn thể hiện sự quan tâm sâu sắc đến các nghệ sĩ gạo cội

Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 261/2026/NĐ-CP quy định về phụ cấp ưu đãi nghề, chế độ bồi dưỡng luyện tập và biểu diễn đối với viên chức, người lao động hoạt động đặc thù về nghề nghiệp trong các đơn vị sự nghiệp công lập nghệ thuật biểu diễn, đơn vị nghệ thuật biểu diễn thuộc lực lượng vũ trang. Đối tượng áp dụng bao gồm những người trực tiếp biểu diễn nghệ thuật thuộc khối dân sự (viên chức, người lao động hợp đồng tại đơn vị công lập) và khối lực lượng vũ trang (sĩ quan, hạ sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp, chiến sĩ, viên chức quốc phòng và người lao động hưởng lương ngân sách thuộc Công an, Quân đội). Về chế độ bồi dưỡng, những người được hưởng phải là người trực tiếp tham gia luyện tập, biểu diễn, bao gồm toàn bộ các nhân sự thuộc diện áp dụng nêu trên và những người làm việc theo chế độ hợp đồng lao động tại các đơn vị nghệ thuật công lập hoặc thuộc lực lượng vũ trang. Ngoài ra, quy định cũng áp dụng đối với các đơn vị sự nghiệp nghệ thuật công lập, đơn vị nghệ thuật thuộc lực lượng vũ trang và các tổ chức, cá nhân có liên quan.

Phụ cấp ưu đãi nghề

Về chính sách phụ cấp ưu đãi nghề, Nhà nước xây dựng một lộ trình tăng trưởng rõ rệt chia làm hai giai đoạn dựa trên đặc thù chuyên môn. Từ khi Nghị định có hiệu lực đến hết ngày 30 tháng 6 năm 2027, các mức phụ cấp được chia từ mức cao nhất 50% dành cho chỉ huy âm nhạc, diễn viên tuồng, chèo, cải lương, xiếc, múa rối nước, opera, ballet và nhạc cụ hơi thuộc bộ đồng, bộ gỗ dàn nhạc giao hưởng. Mức 40% áp dụng cho diễn viên kịch dân ca, nhạc kịch, hát dân ca, múa hát cung đình, nhạc cụ truyền thống và bộ dây, bộ gõ của dàn nhạc giao hưởng hay nhạc cụ hơi của dàn nhạc nghi lễ vũ trang.

Tiếp theo là mức 30% dành cho kịch nói, kịch câm, ca khúc mới, hợp xướng, múa rối cạn, múa dân gian, múa đương đại và bộ gõ dàn nhạc nghi lễ. Mức thấp nhất trong giai đoạn này là 20% dành cho nhóm biểu diễn nhạc cụ điện tử cũng như các kỹ thuật viên âm thanh, ánh sáng, sân khấu và nhân viên hậu đài, hóa trang, phục trang, đạo cụ. Bước sang giai đoạn hai từ ngày 01 tháng 7 năm 2027 cho đến khi áp dụng chế độ tiền lương mới, ngoại trừ nhóm kỹ thuật và hậu đài giữ nguyên mức 20%, tất cả các nhóm còn lại đều được nâng mức phụ cấp lên thêm 10%, tương đương với các mức mới lần lượt là 60%, 50%, 40% và 30%.

Đặc biệt, chính sách còn thể hiện sự quan tâm sâu sắc đến các nghệ sĩ gạo cội và những người làm việc tại vùng sâu vùng xa. Đối với Nghệ sĩ nhân dân và Nghệ sĩ ưu tú, mức phụ cấp trong giai đoạn đầu lần lượt là 50% và 40%, sau đó tăng lên 60% và 50% ở giai đoạn sau. Những người công tác tại khu vực biên giới, hải đảo, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, hoặc vùng có điều kiện đặc biệt khó khăn sẽ được cộng thêm năm điểm phần trăm vào mức phụ cấp hiện hưởng, nhưng khống chế tối đa không quá 60%. Nếu không làm việc liên tục tại các địa bàn khó khăn này quá một tháng, họ sẽ quay về hưởng mức phụ cấp thông thường.

Trong trường hợp một người thuộc diện hưởng nhiều mức phụ cấp khác nhau, họ sẽ chỉ được nhận mức phụ cấp cao nhất. Về mặt kỹ thuật, khoản phụ cấp này được tính toán dựa trên mức lương cơ sở nhân với tổng các hệ số lương hiện hưởng, hệ số chức vụ lãnh đạo, hệ số phụ cấp thâm niên vượt khung và nhân tiếp với tỷ lệ phần trăm ưu đãi nghề. Khoản tiền này được chi trả cùng kỳ lương hằng tháng nhưng hoàn toàn không dùng để tính đóng hay hưởng các chế độ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp.

Nghị định cũng quy định rõ các khoảng thời gian không được tính hưởng phụ cấp như đi nước ngoài hưởng 40% lương, đi công tác hoặc làm việc khác ngoài ngành liên tục từ một tháng trở lên, thời gian nghỉ thai sản, nghỉ việc hưởng trợ cấp bảo hiểm xã hội, nghỉ việc riêng không lương từ một tháng trở lên, hoặc thời gian bị đình chỉ công tác, tạm giữ, tạm giam.

Chế độ bồi dưỡng, luyện tập

Bên cạnh phụ cấp nghề nghiệp, chế độ bồi dưỡng luyện tập và biểu diễn theo số buổi thực tế cũng là một điểm nhấn quan trọng với lộ trình tăng mức chi trả rất mạnh mẽ.

Trong giai đoạn một đến hết ngày 30 tháng 6 năm 2027, mức bồi dưỡng luyện tập cho một buổi được tính theo tỷ lệ phần trăm của mức lương cơ sở, bao gồm mức 7% cho Nghệ sĩ nhân dân, chỉ huy âm nhạc, vai chính; mức 5% cho Nghệ sĩ ưu tú, vai chính thứ, kỹ thuật viên chính; mức 4% cho vai phụ, diễn viên múa, hợp xướng, nhạc công, kỹ thuật viên; và mức 3% cho nhân viên hậu đài, hóa trang, phục trang, đạo cụ.

Từ ngày 01 tháng 7 năm 2027, các mức bồi dưỡng luyện tập này tăng mạnh lên thành 15%, 12%, 8% và 5% tương ứng cho từng nhóm đối tượng. Đối với chế độ bồi dưỡng biểu diễn, tính trên mỗi buổi sơ duyệt, tổng duyệt và biểu diễn chính thức, mức chi trả ở giai đoạn đầu lần lượt là 18%, 15%, 10% và 7% theo thứ tự các nhóm đối tượng, riêng mức 10% có bổ sung thêm đối tượng là trưởng, phó các đơn vị nghệ thuật và trưởng, phó đoàn biểu diễn trực thuộc.

Sang giai đoạn hai từ giữa năm 2027, mức bồi dưỡng biểu diễn được đẩy lên rất cao, đạt các tỷ lệ lần lượt là 30%, 25%, 20% và 15% mức lương cơ sở cho một buổi.

Nghị định quy định nếu một cá nhân đồng thời đảm nhiệm nhiều vị trí hay vai trò trong quá trình luyện tập và biểu diễn thì chỉ được hưởng một mức bồi dưỡng cao nhất tương ứng với công việc thực tế thực hiện. Tất cả các khoản bồi dưỡng này đều được chi trả bằng tiền mặt dựa trên số buổi căn cứ vào kế hoạch, nhiệm vụ đã được người đứng đầu đơn vị sự nghiệp công lập hoặc Thủ trưởng đơn vị lực lượng vũ trang phê duyệt theo phân cấp quản lý.

Tương tự như phụ cấp ưu đãi nghề, các khoản bồi dưỡng luyện tập và biểu diễn này cũng không được dùng làm căn cứ để tính đóng hay hưởng các chế độ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế cũng như các loại bảo hiểm khác theo quy định của pháp luật hiện hành./.

Kim Thoa