Quyết sách chiến lược, vượt trội để Hà Nội phát triển khu công nghệ cao
Trong bối cảnh cạnh tranh thu hút công nghệ cao, trung tâm nghiên cứu và phát triển (R&D), nhân lực chất lượng cao giữa các đô thị lớn ngày càng gay gắt, nếu không có cơ chế, chính sách đủ mạnh và đủ linh hoạt, Hà Nội sẽ khó tạo được lợi thế cạnh tranh và khó phát huy vai trò là cực tăng trưởng công nghệ của cả nước.
Do vậy, HĐND Thành phố Hà Nội khóa XVII vừa thông qua Nghị quyết quy định về cơ chế, chính sách quản lý và phát triển khu công nghệ cao trên địa bàn Thành phố (thực hiện Luật Thủ đô 2026) là một quyết sách chiến lược để Hà Nội hiện thực hóa mục tiêu đặt ra.
Sự cần thiết của việc ban hành nghị quyết
Theo UBND Thành phố Hà Nội, trong bối cảnh cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư diễn ra mạnh mẽ, phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đã trở thành động lực chủ yếu thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và phát triển đô thị hiện đại.
Các chủ trương của Đảng, chính sách của Nhà nước và định hướng phát triển Thủ đô đều xác định yêu cầu xây dựng Hà Nội trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo, nghiên cứu phát triển công nghệ cao và chuyển đổi số của cả nước, từng bước hội nhập vào mạng lưới đổi mới sáng tạo khu vực và quốc tế.
Qua thực tiễn quản lý, đầu tư, vận hành và phát triển các khu công nghệ cao trên địa bàn thành phố, đặc biệt là Khu Công nghệ cao Hòa Lạc, cho thấy mặc dù đã đạt được một số kết quả tích cực, song vẫn còn tồn tại nhiều khó khăn, vướng mắc và điểm nghẽn kéo dài, ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả khai thác nguồn lực, thu hút đầu tư, phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và vai trò dẫn dắt phát triển công nghệ cao của Thủ đô.
Thực tiễn rà soát cho thấy định hướng phát triển Khu Công nghệ cao Hòa Lạc tiếp tục là đúng đắn; tuy nhiên “khâu tổ chức thực hiện đang là điểm nghẽn có tính quyết định”. Việc triển khai các mục tiêu phát triển chưa theo kịp yêu cầu thực tiễn và xu hướng cạnh tranh công nghệ cao hiện nay.
Trước tiên, điểm nghẽn lớn nhất hiện nay là công tác giải phóng mặt bằng, tạo lập quỹ đất sạch và xử lý các dự án chậm triển khai. Thứ hai, quy hoạch và tổ chức không gian phát triển của khu công nghệ cao chưa thực sự đáp ứng yêu cầu phát triển theo mô hình hệ sinh thái đổi mới sáng tạo hiện đại. Thứ ba, hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng số và hạ tầng xã hội chưa đồng bộ, chưa đáp ứng yêu cầu phát triển khu công nghệ cao thế hệ mới. Việc chưa hoàn thiện hệ thống giao thông kết nối và các khu đô thị hỗ trợ cũng làm giảm khả năng thu hút chuyên gia, nhà khoa học và doanh nghiệp công nghệ cao.
Thứ tư, công tác thu hút đầu tư chưa thực sự theo hướng chọn lọc, chưa hình thành được các cụm công nghệ lõi và hệ sinh thái doanh nghiệp dẫn dắt. Bên cạnh đó, hệ sinh thái đổi mới sáng tạo còn thiếu các tổ chức trung gian hỗ trợ thương mại hóa công nghệ, ươm tạo doanh nghiệp, kết nối đầu tư và hỗ trợ chuyển giao công nghệ.
Các mô hình hợp tác viện - trường - doanh nghiệp chưa phát huy hiệu quả tương xứng; chưa hình thành cơ chế liên kết chặt chẽ giữa đào tạo, nghiên cứu và thị trường công nghệ. Thứ năm, mô hình quản trị và cơ chế điều hành khu công nghệ cao còn bộc lộ nhiều hạn chế.
Luật Thủ đô 2026 giao HĐND Thành phố Hà Nội quy định cụ thể các cơ chế, chính sách quy định tại điểm a, b, c khoản 2 Điều 20. Do đó, việc ban hành nghị quyết là yêu cầu bắt buộc nhằm bảo đảm triển khai thống nhất, hiệu quả Luật Thủ đô 2026; tạo cơ sở pháp lý đầy đủ cho công tác quản lý nhà nước đối với khu công nghệ cao; bảo đảm tính khả thi trong tổ chức thực hiện các chính sách đặc thù của thành phố. Do đó, cần thiết ban hành nghị quyết của HĐND thành phố để cụ thể hóa cơ chế quản lý, phân cấp, ủy quyền và các chính sách đặc thù đối với khu công nghệ cao.
Nhiều chính sách vượt trội
“Nghị quyết quy định về cơ chế, chính sách quản lý và phát triển khu công nghệ cao trên địa bàn thành phố” vừa được HĐND Thành phố Hà Nội khóa XVII thông qua tại kỳ họp thứ tư có nhiều quy định, chính sách ưu đãi, vượt trội.
Trong đó, Nghị quyết quy định Dự án đầu tư xây dựng và kinh doanh kết cấu hạ tầng khu công nghệ cao và khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao được miễn toàn bộ tiền thuê đất, thuê mặt nước cho cả thời hạn thuê đối với diện tích thực hiện các hoạt động công nghệ cao, đào tạo nhân lực công nghệ cao, đất xây dựng nhà lưu trú và công trình hạ tầng kỹ thuật, cây xanh và mặt nước sử dụng chung theo quy hoạch phân khu hoặc quy hoạch chi tiết (nếu có) của khu công nghệ cao được phê duyệt.
Bên cạnh đó, được miễn tiền thuê đất, thuê mặt nước trong thời gian 18 năm kể từ ngày có quyết định cho thuê đất và giảm 50% tiền thuê đất trong thời gian thuê đất còn lại đối với diện tích của khu công nghệ cao. Nhà đầu tư hạ tầng không được tính tiền thuê đất, thuê mặt nước được miễn, giảm tại điểm a, b khoản 2 (Điều 13) vào tổng vốn đầu tư của dự án đầu xây dựng và kinh doanh kết cấu hạ tầng để tính đơn giá cho thuê lại đất đã có hạ tầng.
Đối với Dự án đầu tư tại khu công nghệ cao được Ban Quản lý trực tiếp giao đất, cho thuê đất, nghị quyết quy định được miễn toàn bộ tiền thuê đất cho cả thời hạn thuê đối với dự án thuộc danh mục ngành, nghề đặc biệt ưu đãi đầu tư theo pháp luật về đầu tư, dự án xây dựng nhà lưu trú và dự án xây dựng nhà xưởng cho thuê. Miễn 22 năm đối với dự án thuộc danh mục ngành, nghề ưu đãi đầu tư theo pháp luật về đầu tư; miễn 18 năm đối với dự án đầu tư tại khu công nghệ cao không thuộc trường hợp quy định tại điểm a, b khoản 3 (Điều 13).
Với người lao động làm việc tại khu công nghệ cao, nghị quyết quy định người thuê nhà lưu trú quy định tại điểm a, b khoản 4 điều 7 và gia đình của người thuê nhà được lưu trú, tạm trú cùng với người thuê nhà trong thời gian thuê nhà. Người thuê nhà được hưởng chính sách ưu đãi miễn, giảm tiền thuê nhà lưu trú do Nhà nước đầu tư, được ngân sách thành phố hỗ trợ một phần tiền thuê nhà lưu trú do doanh nghiệp đầu tư. Ủy ban nhân dân thành phố quy định cụ thể chính sách ưu đãi miễn, giảm, hỗ trợ tiền thuê nhà.
Cán bộ, công chức, viên chức, người lao động được phân công, bố trí hoặc có hợp đồng lao động làm việc trực tiếp, thường xuyên tại khu công nghệ cao trên địa bàn thành phố được miễn phí vé tháng khi sử dụng phương tiện giao thông công cộng bao gồm xe buýt, ô tô chở khách tuyến cố định, đường sắt đô thị…
Ngoài ra, nghị quyết cho phép thành lập hội đồng tư vấn chiến lược phát triển khu công nghệ cao thành phố. Đây là tổ chức tư vấn có chức năng giúp UBND thành phố và Ban Quản lý nghiên cứu, đề xuất chiến lược, định hướng, cơ chế, chính sách và giải pháp phát triển các khu công nghệ cao trên địa bàn Thủ đô. UBND Thành phố Hà Nội quyết định thành lập, ban hành quy chế hoạt động, nguồn kinh phí hoạt động và chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn cụ thể của hội đồng tư vấn chiến lược phát triển khu công nghệ cao thành phố./.