Dấu ấn Hà Nội trong tổ chức bộ máy các cấp theo 4 trục của hệ thống chính trị
Thành phố Hà Nội đã hoàn thành sắp xếp, kiện toàn tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị đồng bộ với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp (vận hành từ ngày 1/7/2025), bảo đảm bám sát chủ trương của Trung ương và phù hợp với yêu cầu quản trị Thủ đô. Tổ chức bộ máy các cơ quan Đảng, HĐND, UBND, Ủy ban MTTQ và các tổ chức chính trị - xã hội từ Thành phố đến xã, phường được kiện toàn, vận hành ổn định, thông suốt.
Đối với khối Đảng
Trước sắp xếp, Hà Nội có 50 đảng bộ trực thuộc (30 quận, huyện, thị ủy, 20 đảng ủy trực thuộc) và các đảng đoàn, ban cán sự đảng trực thuộc Thành ủy hoạt động theo mô hình nhiều tầng nấc trung gian. Thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, Thành phố kết thúc hoạt động của 9 đảng đoàn, 3 ban cán sự đảng, 3 đảng ủy khối và 30 quận, huyện, thị ủy.
Thành lập Đảng ủy các cơ quan Đảng Thành phố và Đảng ủy UBND Thành phố trên cơ sở sắp xếp các đảng ủy khối trực thuộc, giảm 01 đầu mối cấp trên cơ sở, tương ứng 33% ; thành lập cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội trên cơ sở sáp nhập 06 cơ quan báo chí Thành phố, giảm 05 đầu mối, tương ứng 83,3%. Sau kiện toàn còn 132 đảng bộ trực thuộc Thành ủy, trong đó có 126 đảng bộ xã, phường, 5 cơ quan tham mưu, giúp việc và 2 đơn vị sự nghiệp trực thuộc Thành ủy . Hệ thống cơ quan tham mưu, giúp việc được sắp xếp theo hướng tinh gọn, giảm tầng nấc trung gian, tăng cường sự lãnh đạo trực tiếp của Thành ủy đối với cơ sở.
Tại cấp xã, các đảng bộ được tổ chức thống nhất với 3 cơ quan tham mưu, giúp việc (Văn phòng; Ban Xây dựng Đảng và Ủy ban Kiểm tra Đảng ủy) và duy trì 30 trung tâm chính trị cấp xã, bảo đảm yêu cầu lãnh đạo toàn diện của Đảng trong điều kiện không tổ chức cấp huyện.
Đối với khối Hội đồng nhân dân
Tổ chức bộ máy được kiện toàn đồng bộ từ Thành phố đến cơ sở, bảo đảm phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp và phù hợp với cơ chế đặc thù của Luật Thủ đô 2024.
Ở cấp Thành phố, HĐND Thành phố tiếp tục tổ chức Văn phòng Đoàn ĐBQH và HĐND Thành phố; 5 Ban chuyên trách (trong đó có Ban Khoa học Công nghệ và Môi trường theo quy định của Luật Thủ đô).
Ở cấp xã, 126/126 xã, phường của Thành phố Hà Nội đã kiện toàn Thường trực HĐND; thành lập 252 Ban HĐND cấp xã, bảo đảm thực hiện chức năng quyết định các vấn đề quan trọng của địa phương và giám sát việc thực hiện nhiệm vụ được phân cấp, ủy quyền.
Đối với khối Ủy ban nhân dân
Trước sắp xếp, Thành phố có 30 quận, huyện, thị xã; 526 xã, phường, thị trấn; 21 sở và cơ quan tương đương sở cùng hệ thống phòng chuyên môn cấp huyện, đơn vị sự nghiệp trực thuộc. Sau sắp xếp, Thành phố Hà Nội tổ chức lại còn 126 xã, phường, giảm 400 đơn vị hành chính cấp xã, tương ứng giảm 76%; đồng thời kết thúc hoạt động của 30 quận, huyện, thị xã.
Khối sở, ngành thành phố sắp xếp từ 21 sở và cơ quan tương đương sở xuống còn 15 sở và 01 cơ quan tương đương sở, giảm 06 đầu mối cấp sở (28,6%) ; đồng thời giảm 9 chi cục và sắp xếp lại các đơn vị sự nghiệp công lập cấp thành phố theo hướng tinh gọn, chuyên sâu, giảm đầu mối trung gian. Việc chuyển giao chức năng, nhiệm vụ thanh tra về Thanh tra Thành phố, tổ chức lại hệ thống kiểm tra chuyên ngành và sắp xếp các đơn vị sự nghiệp công lập được thực hiện đồng bộ, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước trong điều kiện không tổ chức cấp huyện.
Tại cấp xã, 126/126 xã, phường đã hoàn thành việc thành lập cơ quan chuyên môn, tiếp nhận đầy đủ chức năng, nhiệm vụ từ cấp huyện chuyển về và đưa bộ máy vào vận hành ngay từ ngày đầu hoạt động. Mỗi xã, phường được tổ chức 3 phòng chuyên môn (Văn phòng HĐND và UBND; Phòng Kinh tế đối với xã hoặc Phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị đối với phường; Phòng Văn hóa - Xã hội), toàn Thành phố có 378 phòng chuyên môn. Thành phố Hà Nội bố trí 126 điểm tiếp nhận, phục vụ hành chính công tại 126 xã, phường.
Việc tổ chức 3 phòng chuyên môn cấp xã cơ bản bảo đảm tiếp nhận hầu hết nhiệm vụ quản lý nhà nước từ cấp huyện chuyển về, góp phần giảm khâu trung gian, rút ngắn quy trình xử lý công việc, nâng cao tính chủ động, tự chịu trách nhiệm của chính quyền cơ sở.
Về đơn vị sự nghiệp công lập trực thuộc cấp xã, Thành phố định hướng chuyển giao, tổ chức các đơn vị sự nghiệp công lập cơ bản, thiết yếu gắn trực tiếp với địa bàn dân cư về UBND xã, phường quản lý theo quy định và theo phương án sắp xếp được cấp có thẩm quyền phê duyệt.
Sau sắp xếp, 100% xã, phường đã thành lập Trung tâm Văn hóa - Thông tin và Thể thao; Trạm Y tế xã, phường; Ban quản lý dự án đầu tư - hạ tầng; nhận bàn giao nguyên trạng các đơn vị sự nghiệp tự chủ chi thường xuyên lĩnh vực văn hóa (Ban Quản lý di tích), lĩnh vực kinh tế (Ban quản lý chợ) theo đơn vị hành chính mới, đồng thời tổ chức lại hệ thống giáo dục công lập, giáo dục nghề nghiệp và giáo dục thường xuyên phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.
Khối MTTQ và các tổ chức chính trị - xã hội
Thành phố Hà Nội đã thực hiện sắp xếp theo hướng tinh gọn đầu mối, nâng cao hiệu quả phối hợp và phát huy vai trò đại diện, tập hợp Nhân dân. Các cơ quan tham mưu, giúp việc được hợp nhất theo hướng chung một đầu mối, giảm 5 tổ chức cấp Thành phố, tương ứng 83,3%; tổ chức MTTQ và các đoàn thể chính trị - xã hội được kiện toàn đồng bộ từ Thành phố đến 126 xã, phường.
Qua 1 năm vận hành cho thấy mô hình tổ chức mới cơ bản đạt mục tiêu giảm tầng nấc trung gian, rút ngắn quy trình lãnh đạo, chỉ đạo, giải quyết công việc; tăng tính chủ động, tự chịu trách nhiệm của cấp xã. Tổ chức bộ máy 4 trục của hệ thống chính trị từ Thành phố đến cơ sở được kiện toàn đồng bộ, vận hành ổn định, thông suốt; trong đó HĐND các cấp nhanh chóng thích ứng với mô hình mới, duy trì hoạt động nền nếp, bảo đảm thực hiện chức năng quyết định và giám sát trong điều kiện không còn cấp huyện.
Cơ chế phối hợp giữa 4 trục Đảng - HĐND - UBND - MTTQ từng bước phát huy hiệu quả; nhiều nhiệm vụ trước đây phải xử lý qua nhiều cấp trung gian nay được giải quyết trực tiếp tại cơ sở, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả của bộ máy.../.