Thuận lợi, khó khăn của Hà Nội trong vận hành bộ máy hệ thống chính trị, chính quyền địa phương 2 cấp
Cùng với cả nước, từ ngày 1/7/2025, Thành phố Hà Nội đã vận hành bộ máy của hệ thống chính trị và chính quyền địa phương 2 cấp trên địa bàn Thủ đô. Quá trình vận hành của Thành phố có những điều kiện thuận lợi và khó khăn đan xen. Tuy nhiên, hệ thống chính trị từ Thành phố đến các quận, huyện, thị xã (cũ), các xã, phường mới đã vào cuộc với tinh thần thần tốc, quyết liệt, đồng bộ và hiệu quả.
Nhiều điều kiện thuận lợi
Trước hết, Hà Nội là Thủ đô, trung tâm chính trị - hành chính quốc gia, nơi tập trung các cơ quan lãnh đạo cao nhất của Đảng, Nhà nước, thường xuyên nhận được sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo trực tiếp của Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư, Quốc hội và Chính phủ; đồng thời là địa phương được giao thực hiện nhiều cơ chế, chính sách đặc thù và nhiệm vụ tiên phong, tạo điều kiện thuận lợi trong triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.
Bên cạnh đó, Luật Thủ đô (sửa đổi), Quy hoạch Thủ đô tổng thể tầm nhìn 100 năm, cùng các chủ trương lớn của Trung ương đã mở ra không gian phát triển mới, tạo cơ sở chính trị, pháp lý quan trọng để Thành phố đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, đổi mới quản trị, phát huy tính chủ động của cơ sở và khai thác hiệu quả các nguồn lực phát triển.
Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch HĐND Thành phố Hà Nội Phùng Thị Hồng Hà khẳng định, qua 1 năm triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, Hà Nội nhận thấy đây là chủ trương đúng đắn, góp phần tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị và chính quyền địa phương. Tuy nhiên, từ thực tiễn triển khai tại Thủ đô cũng đặt ra nhiều yêu cầu cần tiếp tục hoàn thiện để mô hình vận hành đồng bộ, hiệu quả và sát thực tiễn hơn.
Thành ủy Hà Nội cho biết thêm, Hà Nội có quy mô kinh tế lớn, nguồn lực tương đối dồi dào, trình độ dân trí và chất lượng nguồn nhân lực thuộc nhóm dẫn đầu cả nước; hệ thống hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng số, cơ sở dữ liệu và năng lực quản trị từng bước được hoàn thiện; Đảng bộ Thành phố là Đảng bộ lớn nhất cả nước với hơn 508.000 đảng viên; đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức có trình độ, kinh nghiệm thực tiễn và tinh thần trách nhiệm cao, Nhân dân đồng thuận, ủng hộ chủ trương đổi mới tổ chức bộ máy và xây dựng mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.
Khó khăn, thách thức đan xen
Cùng với những điều kiện thuận lợi kể trên, Hà Nội cũng đối mặt với không ít khó khăn, thách thức trong quá trình vận hành bộ máy của hệ thống chính trị và chính quyền địa phương 2 cấp trên địa bàn Thành phố. Trong đó, Hà Nội là địa phương có quy mô dân số, tổ chức đảng, đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức và khối lượng công việc lớn nhất cả nước; đồng thời là đô thị đặc biệt với yêu cầu quản trị tổng hợp, đa ngành, đa lĩnh vực và mức độ phức tạp cao nhất. Việc vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp trên quy mô gần 10 triệu dân, hơn 508 nghìn đảng viên và 126 xã, phường là thách thức chưa có tiền lệ.
Khác với nhiều địa phương, Hà Nội triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp trong điều kiện đồng thời thực hiện nhiều nhiệm vụ chiến lược có ý nghĩa quyết định đối với sự phát triển dài hạn của Thủ đô và đất nước; vừa tổ chức lại bộ máy, vừa triển khai Luật Thủ đô, Quy hoạch Thủ đô, các chủ trương lớn về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số; vừa tập trung thực hiện các dự án hạ tầng chiến lược, công trình trọng điểm quốc gia và của Thành phố với khối lượng giải phóng mặt bằng lớn nhất từ trước đến nay.
Sự chênh lệch rất lớn giữa các xã, phường về quy mô dân số, diện tích, mật độ dân cư, mức độ đô thị hóa, điều kiện phát triển kinh tế - xã hội và khối lượng công việc đặt ra yêu cầu rất cao đối với việc tổ chức bộ máy, bố trí cán bộ, phân bổ nguồn lực, thực hiện phân cấp, phân quyền và xây dựng mô hình quản trị phù hợp với từng loại địa bàn.
Quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy, kiện toàn đội ngũ cán bộ và vận hành mô hình mới được thực hiện trong điều kiện yêu cầu nhiệm vụ ngày càng cao; nhiều nhiệm vụ được chuyển giao trực tiếp cho cấp xã trong khi năng lực quản trị địa bàn, năng lực số, chất lượng đội ngũ và điều kiện bảo đảm thực hiện giữa các địa phương còn chưa đồng đều; hạ tầng dữ liệu và một số hệ thống phần mềm chuyên ngành chưa thật sự đồng bộ.
Là địa bàn trung tâm chính trị của cả nước, Hà Nội thường xuyên phải bảo đảm tuyệt đối an ninh, an toàn các hoạt động của lãnh đạo Đảng, Nhà nước, các đoàn khách quốc tế và các sự kiện chính trị, đối ngoại quan trọng; đồng thời giải quyết nhiều vấn đề phức tạp về quản lý đô thị, đất đai, trật tự xây dựng, môi trường, an sinh xã hội và khiếu nại... Đây là áp lực đặc thù mà ít địa phương phải đối mặt trong quá trình vận hành mô hình mới./.