Phục chế Bảo vật Quốc gia “Ngai vua triều Nguyễn” đúng nguyên bản sau sự cố bị phá hoại

Ngày 3/6, Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế cho biết, Bảo vật quốc gia “Ngai vua triều Nguyễn” đã phục chế hoàn thành sau sự cố bị phá hoại và sẽ trưng bày lại vào ngày 4/6 tại điện Thái Hòa (Đại nội Huế).

Bảo vật quốc gia “Ngai vua triều Nguyễn” là hiện vật đặc biệt quan trọng trong hệ thống di sản cung đình Huế đã được Thủ tướng Chính phủ công nhận là Bảo vật Quốc gia tại Quyết định số 2382/QĐ-TTg ngày 25/12/2015. Hiện vật “Ngai vua triều Nguyễn” được bài trí tại không gian nội thất điện Thái Hòa (Đại nội Huế) do Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế quản lý, bảo quản và phát huy giá trị.

Ngày 24/5/2025, Bảo vật quốc gia “Ngai vua triều Nguyễn” bị đối tượng Hồ Văn Phương Tâm (trú TP Huế) phá hoại, làm gãy tay ngai phía bên trái khiến 14 mảnh vỡ bị tách rời với kích thước không đồng nhất. Sau sự việc, hiện vật “Ngai vua triều Nguyễn” được đưa về bảo quản tại kho cổ vật của Bảo tàng Cổ vật Cung đình Huế, các mảnh vỡ được Cơ quan Cảnh sát điều tra (Công an TP Huế) thu giữ phục vụ công tác điều tra và sau đó đã bàn giao lại cho Bảo tàng Cổ vật Cung đình Huế triển khai công tác phục chế theo quy định.

Bảo vật quốc gia “Ngai vua triều Nguyễn” được phục chế lại thực hiện trên cơ sở Kế hoạch số 335/KH-UBND ngày 11/8/2025 của UBND TP Huế sau khi tiếp thu ý kiến của Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch. Quá trình phục chế được triển khai theo đúng quy định của Luật Di sản văn hóa và Nghị định số 308/2025/NĐ-CP ngày 28/11/2025 của Chính phủ quy định một số điều và biện pháp tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật Di sản văn hóa.

Theo đó, Công ty Cổ phần Tu bổ Di tích Huế triển khai phục chế được thực hiện từ ngày 22/4 - 4/5/2026 tại Bảo tàng Cổ vật Cung đình Huế với kinh phí thực hiện từ nguồn xã hội hóa và dưới sự kiểm tra, giám sát chặt chẽ của hội đồng chuyên môn nhằm bảo đảm yêu cầu khoa học, kỹ thuật và nguyên tắc bảo tồn di sản.

Cụ thể, tuân thủ các nguyên tắc là bảo tồn tối đa yếu tố gốc, ưu tiên sử dụng vật liệu tương thích với chất liệu nguyên bản, áp dụng kỹ thuật can thiệp tối thiểu và không xâm lấn khi không cần thiết, không làm mới hiện vật, tận dụng tối đa các mảnh vỡ gốc đã bị phá hoại, bảo đảm tính ổn định an toàn và khả năng nhận diện giá trị nguyên bản của bảo vật. Các biện pháp chuyên môn đã được thực hiện gồm làm sạch khô, xử lý nấm mốc và mối mọt theo quy trình, gắn kết hoàn chỉnh 14 mảnh vỡ của tay ngai bên trái, sử dụng gỗ đồng chất và bột gỗ mịn trộn sơn sống để xử lý các vết nứt - khuyết thiếu, phục hồi phần mộng nối giữa tay ngai, ổn định các phần bong tróc bằng keo chuyên dụng, phục hồi các vị trí bị mất theo kỹ thuật truyền thống, sử dụng sơn ta và vàng thật theo đúng kỹ thuật truyền thống, phủ lớp bảo vệ mỏng và trong suốt không làm thay đổi giá trị thẩm mỹ ban đầu của hiện vật.

Sau phục chế, Bảo vật quốc gia “Ngai vua triều Nguyễn” đã được ổn định về kết cấu, phục hồi phần tay ngai bị phá hoại, bảo đảm đúng hình dáng, kích thước, màu sắc nguyên bản theo hồ sơ công nhận Bảo vật Quốc gia năm 2015. Việc phục chế Bảo vật quốc gia “Ngai vua triều Nguyễn” được thực hiện nghiêm túc, thận trọng, đúng quy định pháp luật và chuẩn mực chuyên môn về bảo tồn di sản nhằm khắc phục hậu quả sự cố, bảo vệ an toàn hiện vật gốc, đồng thời tiếp tục gìn giữ và phát huy giá trị của di sản cung đình Huế trong đời sống đương đại.

Theo Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế, sau khi được phục chế “Ngai vua triều Nguyễn” sẽ được trưng bày lại vào ngày 4/6 tại điện Thái Hòa (Đại nội Huế).

Hà Oai