Hoàn thiện khuôn khổ pháp lý về thử nghiệm có kiểm soát, phát triển Hà Nội trong kỷ nguyên mới

Việc ban hành Nghị quyết nêu trên được đánh giá rất cần thiết đối với Thành phố Hà Nội, nhất là Thủ đô đang đứng trước yêu cầu cấp thiết phải hình thành mô hình tăng trưởng mới dựa trên tri thức, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, nguồn lực văn hóa và nguồn nhân lực chất lượng cao.

Nhiều công nghệ, quy trình, giải pháp, sản phẩm, dịch vụ, mô hình kinh doanh mới, công nghệ lõi, công nghệ cao và việc chia sẻ, khai thác, sử dụng các tập dữ liệu dùng chung, dữ liệu mở trong môi trường thực tế có khả năng giải quyết các yêu cầu về quản lý nhà nước của Thành phố, các bài toán lớn về giao thông, môi trường, y tế, giáo dục, quản trị đô thị, dữ liệu, dịch vụ công, văn hóa, kinh tế số và phát triển thị trường nhưng chưa thể triển khai đầy đủ do khuôn khổ pháp luật hiện hành chưa có quy định, còn khoảng trống hoặc chưa phù hợp với đặc tính mới của sản phẩm, công nghệ, giải pháp, dịch vụ, mô hình kinh doanh mới dẫn tới không thể triển khai được trên thực tế.

Thực tiễn triển khai các chính sách phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo cho thấy nếu không có cơ chế thử nghiệm trong phạm vi, thời hạn, không gian, đối tượng và điều kiện được kiểm soát chặt chẽ thì Thành phố khó thu hút được các giải pháp công nghệ mới, khó đánh giá rủi ro trên dữ liệu thực tiễn và khó tạo căn cứ khoa học, pháp lý để kiến nghị hoàn thiện chính sách. Ngược lại, nếu cho phép triển khai đại trà khi chưa được kiểm chứng sẽ tiềm ẩn rủi ro về an toàn, dữ liệu, quyền lợi người dùng, tài sản công, cạnh tranh thị trường, trật tự xã hội và trách nhiệm pháp lý của cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan.

Năm 2025, HĐND Thành phố ban hành Nghị quyết số 29/2025/NQ-HĐND ngày 29/9/2025 triển khai thi hành Luật Thủ đô 2024. Đây là lần đầu tiên ban hành 1 Nghị quyết về thử nghiệm có kiểm soát, đã bước đầu tạo cơ sở cho hoạt động thử nghiệm có kiểm soát trên địa bàn Thành phố.

Tuy nhiên, Luật Thủ đô số 2026 đã mở rộng và bổ sung yêu cầu mới về thử nghiệm có kiểm soát như: chính sách khuyến khích, hỗ trợ, tài trợ cho hoạt động thử nghiệm có kiểm soát; nguồn kinh phí bảo đảm cho hoạt động của cơ quan, tổ chức, cá nhân tham gia vào phê duyệt, hướng dẫn, kiểm soát quá trình thử nghiệm; việc sử dụng cơ sở dữ liệu của các cơ quan nhà nước, cơ sở hạ tầng, tài sản công để hỗ trợ thử nghiệm có kiểm soát; chính sách ưu tiên mua sắm, đầu tư từ nguồn ngân sách Thành phố và hỗ trợ phát triển thị trường đối với dự án thử nghiệm có kiểm soát được đánh giá đạt hiệu quả. Do đó, cần ban hành Nghị quyết mới để thay thế, cập nhật, hoàn thiện khuôn khổ pháp lý cho giai đoạn mới.

Việc ban hành Nghị quyết cũng rất cần thiết nhằm cụ thể hóa khoản 1 Điều 19 Luật Thủ đô số 2026; thiết lập trình tự, thủ tục thống nhất, minh bạch, khả thi cho phép, gia hạn, điều chỉnh, tạm dừng, chấm dứt, hoàn thành thử nghiệm; bảo vệ người tham gia thử nghiệm, dữ liệu cá nhân, dữ liệu công, tài sản công và lợi ích công cộng; quy định cơ chế hỗ trợ, tài trợ, kiểm soát, đánh giá và chính sách sau thử nghiệm; tạo căn cứ tổng kết thực tiễn, kiến nghị hoàn thiện pháp luật và nhân rộng mô hình hiệu quả.

Bên cạnh đó, việc ban hành Nghị quyết để quy định cơ chế thử nghiệm có kiểm soát tại Thành phố Hà Nội là cân đối, hợp lý và cần thiết, vì đây là nội dung đã được Luật Thủ đô giao HĐND Thành phố quy định chi tiết, đồng thời phát sinh từ yêu cầu thực tiễn quản lý các công nghệ, quy trình, giải pháp, sản phẩm, dịch vụ, mô hình kinh doanh mới mà pháp luật hiện hành chưa quy định đầy đủ, chưa cho phép thực hiện hoặc chưa phù hợp với đặc tính đổi mới sáng tạo. Các quy định của dự thảo không nhằm thiết lập cơ chế áp dụng đại trà hoặc thay thế quy định chung của trung ương, mà chỉ tạo không gian thử nghiệm có giới hạn về thời gian, không gian, phạm vi, đối tượng, điều kiện và biện pháp kiểm soát rủi ro trên địa bàn Thành phố.

Nội dung Nghị quyết được thiết kế theo nguyên tắc thận trọng, có kiểm soát và bảo đảm hài hòa giữa yêu cầu khuyến khích đổi mới sáng tạo với yêu cầu quản lý nhà nước thống nhất. Việc tạm thời không áp dụng một số quy định pháp luật, hỗ trợ sử dụng dữ liệu, hạ tầng, tài sản công hoặc áp dụng chính sách sau thử nghiệm chỉ được xem xét đối với từng dự án cụ thể, trên cơ sở hồ sơ, thẩm định, lấy ý kiến cơ quan chuyên môn và quyết định của UBND Thành phố; đồng thời không áp dụng đối với các nội dung liên quan đến quốc phòng, an ninh, bí mật nhà nước, trật tự an toàn xã hội, quyền con người, quyền công dân, bảo vệ dữ liệu cá nhân, tính mạng, sức khỏe con người và nghĩa vụ tài chính với Nhà nước.

Nghị quyết gồm 7 Chương, 39 Điều và 4 Phụ lục. Đặc biệt, Nghị quyết có một chương quy định về chính sách khuyến khích, hỗ trợ, tài trợ hoạt động thử nghiệm có kiểm soát. Trong đó, Nghị quyết quy định hỗ trợ, tài trợ tối đa 50% chi phí hợp lệ đối với dự án để giải quyết bài toán lớn của Thành phố. Hỗ trợ tối đa 70% chi phí hợp lệ cho một dự án đối với chi phí tư vấn pháp lý, tư vấn kỹ thuật, tiêu chuẩn, quy chuẩn, bảo hộ sở hữu trí tuệ, dữ liệu và quản trị rủi ro.

Đồng thời, Nghị quyết quy định hỗ trợ tối đa 70% chi phí hợp lệ cho một dự án để thuê chuyên gia, tổ chức tư vấn, tổ chức đo kiểm, kiểm định, chứng nhận hợp chuẩn, hợp quy, đánh giá an toàn, đánh giá tác động, đánh giá độc lập phục vụ hoạt động thử nghiệm. Hỗ trợ tối đa 100% chi phí hợp lệ cho một dự án đối với chi phí hội nghị, hội thảo trong quá trình thử nghiệm…/.

Phạm Hoa