Thủ đô Hà Nội là trung tâm của Vùng đồng bằng sông Hồng

Tầm nhìn thế kỷ và quyết sách gỡ bỏ những điểm nghẽn lịch sử

Thông tin báo chí cho biết, trước đây, thành phố Hà Nội phải xây dựng song song hai hệ thống quy hoạch theo các tập hợp luật pháp khác nhau. Trong đó, Quy hoạch Thủ đô được thực hiện theo Luật Quy hoạch năm 2017 và Quy hoạch chung Thủ đô được thực hiện theo Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn năm 2024. Sự tách biệt này đã vô tình gây ra tình trạng chồng chéo, thiếu tính đồng bộ giữa chiến lược phát triển kinh tế xã hội và việc tổ chức không gian lãnh thổ. Hậu quả là thành phố chưa thể tìm ra phương án giải quyết triệt để các tồn tại kéo dài như ùn tắc giao thông, úng ngập cục bộ, ô nhiễm môi trường, đồng thời cũng chưa thiết lập được một mô hình phát triển rõ ràng, làm lãng phí nhiều nguồn lực quý giá.

Để phù hợp với mô hình tổ chức chính quyền địa phương hai cấp hiện nay, đồng thời bắt nhịp với xu thế đô thị thông minh và liên kết mở rộng mang tầm quốc tế, việc xây dựng một bản quy hoạch mang tính tích hợp là vô cùng cấp thiết.

Nhằm tạo lập cơ sở pháp lý thống nhất và kiến tạo động lực phát triển đột phá cho Thủ đô trong kỷ nguyên mới, Quốc hội đã thông qua Nghị quyết số 258/2025/QH15 vào ngày 11/12/2025 về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù. Văn bản này cho phép Hà Nội lập duy nhất một bản Quy hoạch tổng thể Thủ đô trên cơ sở lồng ghép và cụ thể hóa các nội dung từ các quy hoạch cấp trên. Sau một quá trình nghiên cứu sâu sát, tiếp thu nghiêm túc ý kiến chỉ đạo từ Bộ Chính trị, Ban Chấp hành Đảng bộ Thành phố, Hội đồng nhân dân cùng các chuyên gia hàng đầu, ngày 13/5/2026, Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội đã chính thức ký Quyết định số 2512/QĐ-UBND phê duyệt Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội với tầm nhìn chiến lược dài hạn lên đến 100 năm.

Quy mô dân số, đất đai và mục tiêu tăng trưởng kinh tế của Thủ đô

Quan điểm xuyên suốt là xây dựng Thủ đô "Văn hiến-Văn minh-Hiện đại-Hạnh phúc", lấy con người làm trung tâm, thúc đẩy phát triển đô thị xanh, thông minh, kinh tế tuần hoàn.

Bản quy hoạch mới xác lập phạm vi lập quy hoạch bao gồm toàn bộ diện tích địa giới hành chính của Thủ đô với tổng quy mô đất tự nhiên khoảng 3.359,84 km². Dựa trên các dự báo chiến lược, quy mô dân số của Hà Nội đến năm 2035 sẽ đạt khoảng 14 đến 15 triệu người, tăng lên 15 đến 16 triệu người vào năm 2045 và dự kiến đạt từ 17 đến 19 triệu người vào năm 2065.

Đối với tầm nhìn dài hạn sau năm 2065, thành phố sẽ thực hiện các biện pháp kiểm soát để giữ quy mô dân số ổn định, không vượt quá ngưỡng 20 triệu người bao gồm cả lượng khách vãng lai và du lịch. Song song với quản lý dân số, quỹ đất xây dựng đô thị cũng được định hướng tăng dần theo mô hình nén xanh, chiếm khoảng 45% đến 50% diện tích tự nhiên vào năm 2045 và đạt khoảng 55% đến 60% vào năm 2065. Phần không gian còn lại sẽ được bảo vệ nghiêm ngặt để duy trì hệ thống cấu trúc vành đai và hành lang xanh bền vững.

Về mặt kinh tế, Hà Nội đặt ra những mục tiêu vô cùng mạnh mẽ cho từng giai đoạn phát triển cụ thể. Giai đoạn từ năm 2026 đến năm 2035, thành phố phấn đấu đạt tốc độ tăng trưởng GRDP bình quân trên 11% mỗi năm, đưa quy mô nền kinh tế đạt khoảng 200 tỷ USD với thu nhập bình quân đầu người tối thiểu là 18.800 USD. Mục tiêu tăng trưởng cao này tiếp tục được duy trì cho giai đoạn mười năm tiếp theo để đến năm 2045, quy mô GRDP của Thủ đô chạm mốc 640 tỷ USD và thu nhập đầu người tối thiểu đạt 42.000 USD.

Bước sang giai đoạn từ năm 2046 đến năm 2065, khi nền kinh tế đã phát triển ở mức cao, tốc độ tăng trưởng sẽ duy trì ổn định trên 5% một năm. Đến năm 2065, quy mô kinh tế dự kiến đạt 1.920 tỷ USD với GRDP bình quân đầu người tối thiểu là 95.000 USD, đưa Hà Nội chính thức trở thành thành phố toàn cầu có chất lượng sống hàng đầu thế giới. Sau mốc thời gian này, cơ cấu kinh tế của Thủ đô sẽ chuyển dịch toàn diện sang trọng tâm là công nghiệp văn hóa, dịch vụ tài chính, logistics cao cấp và nông nghiệp đô thị công nghệ cao.

11 nhóm giải pháp mang tính đột phá thay đổi toàn diện diện mạo Thủ đô

Để hiện thực hóa các mục tiêu , bản quy hoạch đã vạch ra 11 nhóm giải pháp mang tính đột phá và vượt trội. Trước hết, thành phố thay đổi tư duy kiến trúc đô thị từ đơn cực sang mô hình đa cực, đa trung tâm và đa tầng lớp. Hà Nội sẽ đóng vai trò hạt nhân dẫn dắt, kết nối chặt chẽ với các đô thị vệ tinh xung quanh thuộc các tỉnh lân cận thông qua 9 trục động lực và các tuyến đường vành đai hiện đại.

Điểm nhấn đặc biệt trong hạ tầng giao thông là việc phát triển hệ thống đường sắt đô thị kết hợp mô hình TOD, nâng tổng chiều dài mạng lưới tàu điện ngầm lên khoảng 1.153 km. Việc phát triển các đô thị nén xung quanh nhà ga vừa giúp giải phóng mặt đất để làm công viên, không gian xanh, vừa giúp thành phố điều tiết và thu hồi giá trị gia tăng từ đất đai để tái đầu tư.

Bên cạnh đó, đột phá về thiết chế tại các cực tăng trưởng nhằm kéo giãn dân cư nội đô, đề xuất thiết lập các Đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt tại các cực phát triển trọng điểm. Tiêu biểu là định hướng xây dựng Khu thương mại tự do gắn với đô thị Sân bay phía Bắc (Đông Anh - Sóc Sơn) và đô thị Khoa học Công nghệ phía Tây (Hòa Lạc); áp dụng hệ thống cơ chế, chính sách vượt trội, tạo động lực hội nhập và cạnh tranh quốc tế.

Một trong những bước tiến quan trọng khác là việc đưa sông Hồng trở thành trục cảnh quan sinh thái, văn hóa và kinh tế chủ đạo. Thành phố sẽ xây dựng con đường di sản chạy dọc hai bờ sông, đồng thời cải tạo các khu vực bãi giữa, bãi nổi thành không gian sáng tạo và công viên giải trí tầm cỡ quốc tế nhưng vẫn bảo đảm nguyên tắc thuận thiên và thoát lũ an toàn.

Quy hoạch đặc biệt quan tâm đến vấn đề môi trường, đặt mục tiêu xử lý triệt để ô nhiễm các dòng sông như Tô Lịch, Nhuệ, Đáy; phát triển công nghệ xử lý chất thải hiện đại, không chôn lấp. Đồng thời chuyển đổi toàn bộ phương tiện giao thông công cộng sang năng lượng sạch để hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng không. Không gian ngầm của thành phố cũng sẽ được khai thác mạnh mẽ với tỷ lệ ngầm hóa tại lõi đô thị đạt trên 40%, tích hợp các bãi đỗ xe, hệ thống thoát nước đa năng để giải quyết triệt để nạn ngập úng. Thậm chí, thành phố còn nghiên cứu quy hoạch không gian tầm thấp dưới 3.000 mét nhằm đón đầu xu hướng kinh tế mới của các phương tiện bay không người lái...

Thủ đô Hà Nội là trung tâm của Vùng đồng bằng sông Hồng

Theo điều chỉnh Quy hoạch tổng thể quốc gia, cả nước thu lại 34 tỉnh, thành phố và 6 vùng kinh tế trọng điểm. Trong đó Thủ đô Hà Nội là trung tâm của Vùng đồng bằng sông Hồng (liên kết với 6 tỉnh: Thái Nguyên, Bắc Ninh, Hải Phòng, Quảng Ninh, Hưng Yên, Ninh Bình) và Vùng Thủ đô Hà Nội (liên kết với 05 tỉnh: Phú Thọ, Thái Nguyên, Bắc Ninh, Hưng Yên, Ninh Bình). Trong đó: Hà Nội là Đô thị trung tâm hạt nhân, đầu não, đóng vai trò kết nối vùng và liên vùng quốc tế. Các đô thị thuộc tỉnh xung quanh là hệ thống đô thị vệ tinh và đối trọng, được phân vai chức năng rõ ràng để hỗ trợ, chia sẻ áp lực và tạo động lực phát triển chung cho cả vùng.

Quy hoạch mới xây dựng mô hình đô thị đa cực, đa trung tâm với 9 cực phát triển, 9 trung tâm lớn và 9 trục động lực, kết nối bằng hệ thống vành đai, hành lang, kết hợp với các không gian cảnh quan di sản dọc sông Đà, sông Hồng, sông Đuống và vành đai xanh phía Tây.

Về phát triển hạ tầng, dự án xác định 11 nội dung đồng bộ kinh tế - xã hội và 9 nhóm hạ tầng kỹ thuật bao gồm giao thông, phòng chống thiên tai, năng lượng, thông tin, cấp nước, xử lý môi trường. Sau khi quy hoạch được phê duyệt, Hà Nội sẽ triển khai kế hoạch thực hiện, xây dựng chương trình phát triển, danh mục dự án ưu tiên, huy động nguồn lực xã hội hóa theo cơ chế đặc thù của Luật Thủ đô và ứng dụng công nghệ số trong quản lý quy hoạch.

Kế hoạch thực thi và lộ trình đưa quy hoạch vào cuộc sống

Ngay sau khi nhận được phê duyệt, Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội đã nhanh chóng phân công nhiệm vụ cho các đơn vị trực thuộc để chuẩn bị triển khai các bước tiếp theo một cách bài bản. Trọng tâm trước mắt là xây dựng kế hoạch thực hiện quy hoạch, thiết lập chương trình phát triển đô thị và xác định danh mục ưu tiên đầu tư. Thành phố đang nghiên cứu ứng dụng mạnh mẽ công nghệ số và trí tuệ nhân tạo thông qua mô hình bản sao số để quản lý, giám sát quá trình thực thi. Tất cả các định hướng không gian này sẽ được bảo đảm nguồn lực triển khai nhờ vào việc vận dụng linh hoạt, triệt để các cơ chế đặc thù, vượt trội từ Luật Thủ đô vừa được ban hành. Giai đoạn từ nay đến năm 2035 sẽ ưu tiên tập trung nguồn lực cao nhất để hoàn thiện hệ thống hạ tầng khung, bao gồm mạng lưới Metro và các cây cầu lớn bắc qua sông Hồng.

Theo kế hoạch được phê duyệt, công tác công bố nội dung Quy hoạch tổng thể Thủ đô dự kiến sẽ được tổ chức vào cuối tháng 6/2026, kết hợp đồng thời với Hội nghị xúc tiến đầu tư của thành phố. Việc công bố sẽ áp dụng đa dạng các phương thức truyền thông công cộng, trong đó hoạt động trưng bày triển lãm mô hình quy hoạch 4D cùng phim tư liệu sẽ được tổ chức tại Bảo tàng Hà Nội. Một sa bàn quy hoạch quy mô lớn cũng sẽ được xây dựng để phục vụ người dân tham quan lâu dài. Dự kiến trong tháng 7/2026, Sở Quy hoạch và Kiến trúc sẽ hoàn thành việc xác nhận bản vẽ, bàn giao hồ sơ cho các cơ quan lưu trữ và trình Ủy ban nhân dân thành phố phê duyệt kế hoạch triển khai chi tiết. Đây sẽ là cơ sở pháp lý quan trọng để các cấp chính quyền tiến hành nghiên cứu lập, thẩm định và phê duyệt các quy hoạch phân khu, quy hoạch chi tiết và các dự án đầu tư cụ thể ở cấp dưới./.

Kim Thoa