Hà Nội khởi động kế hoạch xây dựng sân bay thứ hai: Hiện thực hoá Thủ đô tầm nhìn 100 năm

Dự án không chỉ là giải pháp giảm tải cho sân bay Nội Bài - đang hoạt động ở mức giới hạn công suất sau nhiều năm phục vụ nhu cầu đi lại hàng không của cả miền Bắc, mà còn trở thành động lực thúc đẩy tái cấu trúc kinh tế, mở rộng không gian phát triển và biến vùng ven phía Nam Hà Nội từ những khu vực nông nghiệp chủ yếu thành cực tăng trưởng mới của cả vùng Đồng bằng sông Hồng.

Theo quy hoạch được phê duyệt, Cảng hàng không thứ hai Vùng Thủ đô sẽ được đặt tại khu vực Ứng Hòa - Chuyên Mỹ, phía Nam Hà Nội, đạt tiêu chuẩn quốc tế với công suất thiết kế từ 30 đến 50 triệu hành khách mỗi năm - con số ngang bằng mức công suất tối đa mà sân bay Nội Bài sau khi nâng cấp cũng đạt được. Không đơn thuần là một địa điểm đáp máy bay, dự án được định hướng trở thành đầu mối giao thông đa phương thức, kết nối liền mạch giữa vận tải hàng không, đường bộ, đường sắt và đường thủy, tạo thành một nút giao thông chiến lược nối liền Thủ đô với các tỉnh thành trong cả nước và các thị trường quốc tế.

Điểm đặc biệt của mô hình phát triển sân bay lần này là sự tích hợp đa chức năng quanh khu vực cảng hàng không, khác với mô hình sân bay truyền thống chỉ tập trung vào hoạt động vận tải hành khách và hàng hóa. Theo định hướng của thành phố, khu vực quanh sân bay thứ hai sẽ phát triển thành một đô thị sân bay điển hình, bao gồm đầy đủ các chức năng: dịch vụ hàng không cốt lõi, trung tâm thương mại tự do, các khu mua sắm outlet quốc tế, hệ thống khách sạn đa dạng phục vụ du lịch và công tác, cụm logistics hiện đại, khu công nghiệp công nghệ cao và các dịch vụ quốc tế khác.

Một trong những vai trò trọng yếu nhất của sân bay thứ hai là thúc đẩy hình thành trung tâm trung chuyển hàng hóa quốc tế của miền Bắc, giải quyết bài toán nghẽn cổ chai hạ tầng logistics đang kìm hãm sức cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam trên thị trường quốc tế. Cùng với sân bay, thành phố sẽ xây dựng hệ thống kho vận hiện đại, trung tâm logistics lạnh phục vụ ngành nông sản xuất khẩu, trung tâm thương mại nông nghiệp và các khu công nghiệp công nghệ cao tập trung, biến hành lang kinh tế phía Nam Hà Nội thành hạt nhân logistics của toàn vùng Đồng bằng sông Hồng.

Không chỉ dừng lại ở đó, quy hoạch còn xác định hình thành cực phát triển liên ngành công nghiệp - logistics - công nghệ cao tại khu vực Phú Xuyên - Ứng Hòa, gắn kết ba yếu tố hạ tầng chiến lược: sân bay thứ hai, tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam đang triển khai và hệ thống cảng sông trên địa bàn, tạo thành một chuỗi cung ứng liền mạch, giảm chi phí vận chuyển, tăng tốc độ lưu thông hàng hóa trong và ngoài nước.

Bên cạnh vai trò là trung tâm kinh tế - công nghệ - logistics, sân bay thứ hai còn mở ra cơ hội phát triển du lịch bền vững cho phía Nam Thủ đô, kết nối các chuỗi di sản quốc gia thành một hành trình du lịch thống nhất, có sức cạnh tranh quốc tế.

Theo quy hoạch, khu vực sân bay sẽ gắn với định hướng phát triển đô thị dịch vụ - du lịch sinh thái, làm cầu nối giữa Thủ đô với chuỗi du lịch di sản thiên nhiên thế giới Tam Chúc - Tràng An và chuỗi di sản tâm linh trọng điểm quốc gia Hương Sơn - Tam Chúc - Bái Đính - Tràng An. Khu vực này sẽ được xây dựng thành trung tâm hậu cần, trạm trung chuyển du lịch quốc tế, nơi du khách từ khắp nơi trên thế giới đến sân bay thứ hai có thể di chuyển thuận tiện đến các điểm di sản chỉ trong thời gian ngắn, hướng tới hình thành "cửa ngõ du lịch phía Nam" của Hà Nội, thay vì chỉ tập trung du lịch vào các địa điểm trong nội đô như hiện nay. Việc phát triển du lịch sinh thái và di sản kết hợp với hạ tầng sân bay không chỉ tạo ra nguồn thu nhập ổn định cho địa phương, mà còn thúc đẩy bảo tồn các giá trị di sản văn hóa, thiên nhiên của miền Bắc, phát triển du lịch bền vững theo hướng giảm thiểu tác động môi trường.

Không chỉ kết nối với các khu vực lân cận, sân bay thứ hai còn được tích hợp vào hệ thống hạ tầng xã hội hiện đại của phía Nam Hà Nội, khi quy hoạch xác định khu vực sân bay sẽ gắn với các tổ hợp y tế chất lượng cao, đạt tiêu chuẩn quốc tế và khu đô thị đại học tập trung lớn phía Nam thành phố. Điều này giúp biến khu vực này không chỉ là nơi làm việc, trung tâm giao thông, mà còn là nơi sinh sống, học tập và khám chữa bệnh của người dân, giải quyết bài toán mất cân bằng phát triển giữa nội đô đông đúc và các vùng ven còn nhiều dư địa phát triển. Các tổ hợp y tế quốc tế và đô thị đại học cũng sẽ thu hút một lượng lớn chuyên gia, sinh viên và bệnh nhân trong và ngoài nước, tạo ra nhu cầu về dịch vụ, nhà ở, thúc đẩy kinh tế địa phương phát triển toàn diện, không phụ thuộc duy nhất vào hoạt động của sân bay.

Để đảm bảo kết nối liền mạch giữa nội đô Hà Nội và sân bay thứ hai, thành phố đặt phương châm "lấy đường sắt làm trục chủ đạo", giải quyết bài toán ùn tắc giao thông mà nhiều sân bay lớn trên thế giới đang gặp phải khi chỉ phụ thuộc vào đường bộ. Trong giai đoạn 2026-2030, Hà Nội ưu tiên khởi công và đẩy nhanh tiến độ tuyến đường sắt đô thị số 1A, nối ga Ngọc Hồi - đầu mối giao thông lớn phía Nam nội đô - thẳng đến sân bay thứ hai. Ga Ngọc Hồi được quy hoạch trở thành nút giao thông liên phương thức lớn, kết nối đồng bộ mạng lưới đường sắt đô thị, đường sắt quốc gia, đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam và các tuyến vành đai đường sắt liên vùng, giúp giảm áp lực giao thông xuyên tâm qua nội đô, phân luồng lưu lượng người và hàng hóa hợp lý.

Bên cạnh đường sắt, hệ thống kết nối đường bộ khu vực phía Nam được xây dựng dựa trên các trục quốc lộ hiện có như Quốc lộ 1A, cao tốc Bắc - Nam và hệ thống vành đai liên vùng, đảm bảo mọi địa phương trong vùng đều có thể tiếp cận sân bay một cách thuận tiện. Đặc biệt, thành phố cũng định hướng khai thác tiềm năng vận tải đường thủy để tăng năng lực logistics khu vực, tận dụng hệ thống sông ngòi dày đặc của Đồng bằng sông Hồng để vận chuyển hàng hóa số lượng lớn, giảm áp lực cho đường bộ và đường sắt.

Về lộ trình triển khai, dự án xây dựng Cảng hàng không thứ hai Vùng Thủ đô cùng khu thương mại tự do liên quan được xếp vào nhóm các dự án ưu tiên hàng đầu trong giai đoạn 2031-2045. Để có nguồn lực thực hiện dự án hạ tầng lớn này, Hà Nội định hướng huy động đa dạng các nguồn lực xã hội, vận dụng các cơ chế đặc thù, ưu đãi để thu hút mọi thành phần kinh tế tham gia, từ doanh nghiệp nhà nước, tư nhân trong nước đến các nhà đầu tư quốc tế lớn có kinh nghiệm trong lĩnh vực phát triển hạ tầng sân bay và đô thị sân bay.

Song song với việc xây dựng sân bay thứ hai, thành phố cũng có kế hoạch nâng cấp và mở rộng sân bay Nội Bài hiện có, để hai sân bay cùng hoạt động bổ trợ, đáp ứng nhu cầu vận tải hàng không ngày càng tăng của Thủ đô và toàn vùng. Sau nâng cấp, Nội Bài sẽ đạt công suất 50 triệu hành khách mỗi năm, được mở rộng quy mô khoảng 1.500 ha về phía Nam. Ngoài ra, Hà Nội cũng phát triển hai sân bay nhỏ hơn là Hòa Lạc và Gia Lâm theo mô hình khai thác lưỡng dụng, phục vụ cả mục đích quân sự và dân dụng, tạo thành một hệ thống cảng hàng không đa dạng, đáp ứng mọi nhu cầu vận tải trên địa bàn Thủ đô.

dự án sân bay thứ hai không chỉ là một công trình hạ tầng giao thông thông thường, mà là bước ngoặt trong quá trình phát triển của Hà Nội, giúp thành phố bứt phá khỏi giới hạn không gian nội đô hẹp, định hình lại cấu trúc kinh tế - xã hội của toàn vùng phía Nam, biến Thủ đô thành một trung tâm kinh tế, dịch vụ, du lịch có sức cạnh tranh quốc tế trong tương lai.

Quy hoạch tầm nhìn 100 năm của Hà Nội với sân bay thứ hai làm hạt nhân phía Nam, cùng với các dự án hạ tầng chiến lược khác, đang mở ra một kỷ nguyên phát triển mới cho Thủ đô nghìn năm văn hiến, đảm bảo sự phát triển bền vững, hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế và bảo tồn các giá trị văn hóa, môi trường./.

Văn Thiện