Phấn đấu 80% thôn (làng) được công nhận và giữ vững danh hiệu “Làng văn hoá”

Phong trào là trụ cột trong xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh, nhân văn

Kế hoạch nhằm tiếp tục giữ vững, phát huy những thành tích đạt được trong quá trình tổ chức thực hiện Phong trào giai đoạn 2022-2026. Nâng cao nhận thức, trách nhiệm của cấp ủy, chính quyền và Nhân dân Thủ đô trong thực hiện các nội dung Phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hoá”; xác định Phong trào là trụ cột trong xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh, nhân văn, sáng tạo, văn minh, hiện đại từ cơ sở, góp phần triển khai Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam, Nghị quyết số 30/NQ-CP về Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 07/01/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam trong điều kiện Thủ đô; đồng thời gắn với mục tiêu xây dựng Hà Nội trở thành trung tâm văn hóa lớn của cả nước và khu vực, từng bước hình thành các chuẩn mực văn hóa đô thị văn minh, hiện đại.

Yêu cầu được đặt ra là phải nâng cao chất lượng hoạt động các Phong trào, cuộc vận động do Thành phố phát động gắn với triển khai các phong trào thi đua sâu rộng nhằm phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân góp phần thực hiện thắng lợi các nhiệm vụ chính trị, phát triển kinh tế - xã hội của Thủ đô. Chú trọng nâng cao chất lượng, hiệu quả thực chất các danh hiệu văn hóa; khắc phục bệnh hình thức, chạy theo thành tích; lấy sự hài lòng và chuyển biến tích cực trong đời sống văn hóa ở cơ sở làm thước đo đánh giá. Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động Nhân dân tích cực hưởng ứng, tham gia Phong trào; huy động mọi nguồn lực xã hội tham gia vào các hoạt động xây dựng đời sống văn hóa, tạo điều kiện, môi trường thuận lợi để văn hóa phát triển, nâng cao mức hưởng thụ văn hóa của Nhân dân.

Chỉ tiêu trong năm 2026

Trong năm 2026, kế hoạch đề ra các chỉ tiêu cụ thể nhằm nâng cao chất lượng và phấn đấu hoàn thành vượt mức. Cụ thể, mục tiêu là 88% gia đình được công nhận và giữ vững danh hiệu “Gia đình văn hoá”; 80% thôn (làng) được công nhận và giữ vững danh hiệu “Làng văn hoá”; và 75% tổ dân phố được công nhận và giữ vững danh hiệu “Tổ dân phố văn hoá”.

Xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh

Kế hoạch tập trung vào nhiều nội dung trọng tâm. Về xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh, sẽ chú trọng tuyên truyền, quán triệt và tổ chức thực hiện hiệu quả phong trào gắn với xây dựng môi trường an toàn, lành mạnh, văn minh, góp phần nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, giữ gìn an ninh trật tự, an toàn xã hội. Việc xây dựng môi trường văn hóa theo tinh thần Nghị quyết số 80-NQ/TW, gắn với đặc trưng của Hà Nội, triển khai hiệu quả các quy tắc ứng xử của Thành phố, xây dựng văn hóa công sở và đẩy mạnh cải cách hành chính là những nhiệm vụ quan trọng.

Bên cạnh đó, công tác thông tin, tuyên truyền, lan tỏa giá trị tích cực trên các phương tiện thông tin đại chúng, trang thông tin điện tử và mạng xã hội sẽ được đẩy mạnh. Các giải pháp phòng, chống tệ nạn xã hội, xây dựng môi trường xã hội lành mạnh tại cộng đồng dân cư, cơ sở giáo dục và các thiết chế văn hóa cũng được đề cao. Vai trò của gia đình trong việc nuôi dưỡng, giáo dục, bảo vệ thanh, thiếu nhi và xây dựng môi trường gia đình văn hóa, an toàn, lành mạnh sẽ được nhấn mạnh. Công tác tâm lý học đường và sự phối hợp giữa gia đình, nhà trường, xã hội trong phát hiện, ngăn chặn, xử lý kịp thời các hành vi bạo lực cũng là một phần quan trọng.

Phát huy nếp sống văn minh và cảnh quan đô thị

Kế hoạch tập trung đẩy mạnh phong trào thi đua "Sáng- Xanh - Sạch - Đẹp" gắn với xây dựng đô thị văn minh và thực hiện Quy tắc ứng xử trên địa bàn Thành phố. Mục tiêu là nâng cao nhận thức về việc giữ gìn vệ sinh môi trường, chỉnh trang cảnh quan đô thị, xây dựng nếp sống văn minh, hiện đại. Phong trào này được triển khai theo hướng toàn diện, chú trọng bảo vệ môi trường, xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh, nâng cao ý thức chấp hành pháp luật. Kế hoạch cũng tích hợp nội dung "Xây dựng cộng đồng văn hóa cơ sở giàu bản sắc, sáng xanh - sạch - đẹp" vào phong trào "Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa".

Việc triển khai đồng bộ và hiệu quả Quy tắc ứng xử của cán bộ, công chức, viên chức, người lao động và nơi công cộng được tăng cường kiểm tra, giám sát. Công tác tuyên truyền, vận động bằng nhiều hình thức phù hợp nhằm lan tỏa mục đích, ý nghĩa và các tiêu chí của phong trào, kịp thời biểu dương các mô hình hay, cách làm hiệu quả. Phong trào tổng vệ sinh môi trường tại các địa bàn dân cư, cơ quan, trường học được duy trì thường xuyên, tập trung vào việc quét dọn, thu gom rác, phát quang cây cỏ, khơi thông cống rãnh và vệ sinh khuôn viên. Khuyến khích xây dựng các mô hình tự quản về môi trường và cảnh quan đô thị, trồng cây xanh, tạo cảnh quan hài hòa, thân thiện. Nghiên cứu áp dụng các tiêu chí định lượng để đánh giá thực chất kết quả phong trào.

Việc triển khai phong trào được gắn với các tiêu chí xây dựng đô thị văn minh, nông thôn mới và phong trào "Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa", coi đây là nội dung quan trọng để đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ và bình xét thi đua. Công tác kiểm tra, giám sát, đánh giá kết quả thực hiện và đề xuất giải pháp phù hợp nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả phong trào, bảo đảm tính bền vững, tránh hình thức được tăng cường.

Kế hoạch cũng tập trung hướng dẫn và triển khai nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang và quản lý lễ hội. Hệ thống văn bản quy định về vấn đề này được rà soát, điều chỉnh bổ sung cho phù hợp với tình hình thực tiễn. Việc ban hành văn bản hướng dẫn cụ thể về nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang gắn với tiêu chí bình xét danh hiệu văn hóa được chú trọng. Xây dựng và nhân rộng các mô hình thực hiện cưới văn minh, tang văn minh phù hợp với đặc điểm từng địa bàn, đồng thời biểu dương các tập thể, cá nhân thực hiện tốt và chấn chỉnh các biểu hiện vi phạm quy định. Hướng dẫn, kiểm tra việc thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang và lễ hội theo "Bộ tiêu chí về môi trường văn hoá trong lễ hội truyền thống" được triển khai hiệu quả. Các hoạt động lễ hội có yếu tố thi đấu, đối kháng được kiểm soát chặt chẽ, bảo đảm an toàn và phù hợp thuần phong mỹ tục. Trách nhiệm của chính quyền cơ sở trong quản lý, hướng dẫn và tổ chức thực hiện được phát huy, gắn kết quả thực hiện với đánh giá nhiệm vụ của cán bộ phụ trách lĩnh vực văn hóa.

Ứng dụng công nghệ và phát triển hệ thống thiết chế văn hóa

Việc xét tặng và nâng cao chất lượng các danh hiệu văn hóa sẽ được thực hiện trên cơ sở các tiêu chí, quy định, đảm bảo không chạy theo số lượng, lấy chất lượng và sự chuyển biến thực chất trong đời sống văn hóa của Nhân dân làm thước đo. Ứng dụng công nghệ số trong quản lý, bình xét, công nhận các danh hiệu văn hóa sẽ góp phần nâng cao hiệu quả quản lý và khả năng tiếp cận, thụ hưởng văn hóa của Nhân dân. Công tác tuyên truyền, vận động bằng nhiều hình thức đa dạng sẽ được đẩy mạnh.

Bên cạnh đó, kế hoạch còn đề cập đến việc nâng cao hiệu quả đầu tư, quản lý, khai thác và sử dụng hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao cơ sở. Tổ chức rà soát, đánh giá toàn diện hiện trạng, xác định rõ mức độ phân bố thiết chế, thực hiện thống kê, cập nhật, chuẩn hóa dữ liệu và số hóa công tác quản lý là những bước đi cần thiết. Việc đề xuất điều chỉnh, bổ sung các cơ chế, quy định liên quan đến quản lý, khai thác, sử dụng thiết chế văn hóa, thể thao cơ sở sẽ góp phần đảm bảo hoạt động hiệu quả. Xây dựng thí điểm và nhân rộng các mô hình hay, cách làm hiệu quả trong việc phát huy hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao cơ sở sẽ tạo động lực phát triển.

Đẩy mạnh xã hội hóa, tổ chức các hoạt động văn hóa, nghệ thuật tại hệ thống thiết chế văn hóa cơ sở, kết nối các đơn vị nghệ thuật với cộng đồng dân cư, trường học, cơ quan, đơn vị, nhằm đưa các chương trình nghệ thuật chuyên nghiệp đến với Nhân dân sẽ được chú trọng. Hình thành và duy trì các câu lạc bộ truyền dạy các loại hình nghệ thuật truyền thống đặc trưng của địa phương sẽ góp phần bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống.

Kế hoạch cũng yêu cầu, việc lồng ghép thực hiện các tiêu chí văn hóa trong xây dựng nông thôn mới, bao gồm việc xây dựng và ban hành hệ thống tiêu chí văn hóa phù hợp với điều kiện thực tiễn và định hướng phát triển của Thủ đô, cũng như tăng cường công tác kiểm tra, giám sát, biểu dương, khen thưởng sẽ đảm bảo phong trào được triển khai hiệu quả, thiết thực và tránh hình thức. Tổ chức tổng kết 25 năm thực hiện Phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” theo hướng dẫn của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch và UBND Thành phố sẽ là một dấu mốc quan trọng.

Hỗ trợ kinh phí để xây dựng và thực hiện hương ước, quy ước

Đặc biệt, kế hoạch nhấn mạnh việc xây dựng và thực hiện hương ước, quy ước của khu dân cư, trong đó lồng ghép các quy tắc ứng xử, quy định về vệ sinh môi trường, việc cưới, việc tang, lễ hội và không gian mạng. Các quy ước này phải phù hợp với điều kiện thực tiễn, phong tục tập quán tốt đẹp, đồng thời phát huy tính tự quản và truyền thống gia đình, dòng họ. Kế hoạch cũng đề cập đến việc hỗ trợ kinh phí để xây dựng và thực hiện hương ước, quy ước, nhằm phát huy hiệu quả trong xây dựng đời sống văn hóa ở cơ sở. Công tác kiểm tra, giám sát, biểu dương, khen thưởng được tổ chức định kỳ nhằm phát hiện, chấn chỉnh những hạn chế, bất cập, đồng thời phát hiện, tôn vinh các tập thể, cá nhân, mô hình hay, cách làm hiệu quả.

Kế hoạch cũng đề ra việc tổng kết 25 năm thực hiện Phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” trên địa bàn thành phố Hà Nội theo hướng dẫn của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch và UBND Thành phố, đây là một hoạt động quan trọng để đánh giá kết quả và đề ra phương hướng tiếp theo.

Sở Văn hóa và Thể thao yêu cầu Phòng Quản lý Văn hóa đóng vai trò chủ trì, chịu trách nhiệm tham mưu, tổ chức thực hiện các nội dung tuyên truyền, hướng dẫn, kiểm tra, đánh giá và tổng kết. Các phòng khác như Văn phòng Sở, Thông tin - Báo chí - Xuất bản, Truyền thông số, Tổ chức - Pháp chế, Quản lý Thể dục Thể thao, cùng Trung tâm Văn hóa và Thư viện Thành phố, sẽ phối hợp thực hiện các nhiệm vụ cụ thể theo chức năng. Ủy ban nhân dân các phường, xã có nhiệm vụ xây dựng kế hoạch và chỉ đạo các đơn vị tại địa phương triển khai hiệu quả phong trào, kiện toàn Ban Chỉ đạo, rà soát hương ước, quy ước, tổ chức tập huấn và nhân rộng các mô hình hay. Kế hoạch cũng nhấn mạnh việc đảm bảo kinh phí, đẩy mạnh các phong trào thi đua, xây dựng danh hiệu văn hóa, thực hiện nếp sống văn minh và công tác thống kê, báo cáo định kỳ./.

Kim Thoa