“Chuyện thời bình” – lần tìm ký ức để chạm vào giá trị của hòa bình
Trong nhịp sống hiện đại, nơi mọi thứ trôi qua nhanh như một cú chạm màn hình, có những câu chuyện tưởng như đã lùi xa vào quá khứ. Đó là những ký ức chiến tranh – một thời khói lửa mà thế hệ trẻ hôm nay chỉ biết qua sách vở, phim ảnh. Nhưng có những người trẻ đã không chấp nhận để ký ức ấy chỉ nằm yên. Họ đi tìm, lắng nghe và kể lại – bằng sự chân thành và rung cảm của chính thế hệ mình.
Dự án “Chuyện thời bình”, do các sinh viên năm thứ ba Viện Báo chí – Truyền thông, Học viện Báo chí và Tuyên truyền thực hiện, là một hành trình như thế. Không ồn ào, không phô trương, dự án chọn một cách tiếp cận rất riêng: kể về cuộc sống của các cựu chiến binh sau chiến tranh – những câu chuyện đời thường sau những năm tháng phi thường.
Khác với nhiều sản phẩm truyền thông thường tập trung vào các dấu mốc lịch sử hay chiến công nổi bật, “Chuyện thời bình” đi vào những lát cắt rất gần gũi. Đó là cuộc sống của người lính khi trở về, là hành trình hòa nhập với đời thường, là những vết thương không chỉ in trên cơ thể mà còn âm ỉ trong ký ức. Ở đó, chiến tranh không kết thúc khi tiếng súng ngừng, mà tiếp tục hiện diện trong cách con người sống, yêu thương và gìn giữ những giá trị đã được đánh đổi.
Dự án được triển khai theo bốn chặng nội dung, tương ứng với những lát cắt khác nhau của đời sống hậu chiến: người lính trở về với nhịp sống đời thường; những thương binh mang theo dấu tích chiến tranh; những người đồng hành thầm lặng phía sau; và những lời nhắn gửi giữa hai thế hệ. Mỗi chặng là một câu chuyện, mỗi câu chuyện là một mảnh ghép, góp phần tái hiện chân dung người cựu chiến binh một cách đa chiều – vừa giản dị, vừa sâu sắc.
Để có được những chất liệu chân thực ấy, các bạn sinh viên đã trực tiếp tìm đến, gặp gỡ và lắng nghe. Không phải là những cuộc phỏng vấn vội vã, mà là những buổi trò chuyện kéo dài, nơi câu chuyện được kể bằng sự tin tưởng và đồng cảm. Có những ký ức được nhắc lại với giọng trầm, có những chi tiết tưởng chừng nhỏ bé nhưng lại chứa đựng cả một quãng đời.
Chính trong quá trình ấy, người trẻ không chỉ thu thập thông tin, mà còn học cách lắng nghe – một sự lắng nghe đủ sâu để thấu hiểu. Đại diện dự án, bạn Văn Gia Khánh chia sẻ: chính những câu chuyện nhỏ, đời thường lại giúp người nghe cảm nhận rõ nhất hành trình của các cựu chiến binh sau chiến tranh. Và từ những câu chuyện ấy, các bạn nhận ra rằng, hòa bình hôm nay không phải là điều hiển nhiên.
Điểm đáng chú ý của “Chuyện thời bình” không chỉ nằm ở nội dung, mà còn ở cách kể chuyện. Dự án hướng tới việc đưa những ký ức hậu chiến đến gần hơn với công chúng, đặc biệt là người trẻ, thông qua các hình thức thể hiện giàu tính trải nghiệm. Trong đó, triển lãm tương tác và photobook cùng tên được xây dựng như hai không gian kể chuyện song song.
Nếu photobook là nơi lưu giữ ký ức qua hình ảnh và con chữ, thì triển lãm lại mở ra một không gian cảm nhận trực tiếp. Ở đó, người xem không chỉ “đọc” hay “xem”, mà còn có thể “chạm” vào câu chuyện – qua cách bài trí, qua hình ảnh, qua những chi tiết được sắp đặt có chủ ý. Chính sự kết hợp này tạo nên một trải nghiệm đa chiều, giúp ký ức trở nên sống động và gần gũi hơn.
Các hoạt động của dự án dự kiến diễn ra trong hai ngày 09–10/05/2026 tại Bảo tàng Hà Nội. Không gian này không chỉ là nơi trưng bày, mà còn là điểm gặp gỡ giữa quá khứ và hiện tại, giữa những người đã đi qua chiến tranh và thế hệ đang lớn lên trong hòa bình.
Thông qua không gian ấy, “Chuyện thời bình” kỳ vọng đưa những ký ức hậu chiến ra khỏi phạm vi lưu giữ cá nhân, để trở thành những câu chuyện chung của cộng đồng. Khi được chia sẻ, những ký ức ấy không chỉ giúp người trẻ hiểu hơn về lịch sử, mà còn khơi gợi sự đồng cảm, lòng biết ơn và ý thức trách nhiệm đối với hiện tại.
Có thể nói, giá trị lớn nhất mà dự án mang lại không nằm ở số lượng câu chuyện được kể, mà ở cách nó giúp người trẻ thay đổi góc nhìn. Từ chỗ coi chiến tranh là một khái niệm xa xôi, các bạn đã nhận ra rằng, lịch sử luôn hiện diện trong đời sống – trong mỗi con người, mỗi gia đình, mỗi lựa chọn. “Chuyện thời bình” không tìm cách tái hiện chiến tranh bằng những hình ảnh dữ dội, mà chọn một con đường lặng lẽ hơn: kể về hậu chiến để nói về hòa bình. Chính cách tiếp cận này khiến dự án trở nên gần gũi, nhân văn và có sức lan tỏa.
Sinh viên Nguyễn Thị Như, thành viên Dự án cho biết: “Trong một thời đại mà thông tin có thể bị lướt qua chỉ trong vài giây, việc những người trẻ dừng lại để lắng nghe, để kể lại những câu chuyện của thế hệ cha ông là một điều đáng trân trọng. Đó không chỉ là một hoạt động học tập hay một sản phẩm truyền thông, mà còn là một hành động của sự tri ân”.
“Bởi suy cho cùng, hiểu về quá khứ không phải để sống trong quá khứ, mà để biết cách trân trọng hiện tại và gìn giữ tương lai. Và “Chuyện thời bình” – với tất cả sự giản dị và chân thành đã góp phần nhắc nhở chúng ta về điều đó” – Em Như cho biết thêm.
Những câu chuyện đời thường, khi được kể lại bằng sự thấu cảm, có thể trở thành cầu nối giữa các thế hệ. Để từ đó, ký ức không còn là điều xa vời, mà trở thành một phần sống động trong đời sống hôm nay. Và hòa bình, vì thế, không chỉ là một trạng thái – mà là một giá trị cần được hiểu, được gìn giữ và được tiếp nối./.