Phát triển văn hóa Việt Nam cần gắn chặt với quá trình chuyển đổi số quốc gia

Định hướng pháp phát triển văn hóa Việt Nam trong bối cảnh chuyển đổi số

Theo GS.TS Dương Xuân Ngọc, trong điều kiện chuyển đổi số, phát triển văn hóa Việt Nam cần được định hướng theo một số phương diện trọng tâm.

Trước hết phải gắn phát triển văn hóa với chuyển đổi số quốc gia, coi công nghệ số là công cụ quan trọng để bảo tồn, sáng tạo và lan tỏa các giá trị văn hóa. Gắn phát triển văn hóa với chuyển đổi số quốc gia nhằm khai thác hiệu quả công nghệ số như một công cụ quan trọng trong việc số hóa di sản, thúc đẩy sáng tạo các sản phẩm văn hóa mới và mở rộng khả năng lan tỏa các giá trị văn hóa, qua đó nâng cao sức sống và tầm ảnh hưởng của văn hóa trong xã hội hiện đại.

Đồng thời, đẩy mạnh số hóa di sản văn hóa và xây dựng các nền tảng văn hóa số, tạo lập các cơ sở dữ liệu số về di sản văn hóa vật thể và phi vật thể, góp phần bảo tồn lâu dài và quảng bá rộng rãi các giá trị văn hóa dân tộc. “Định hướng này nhằm thúc đẩy số hóa di sản văn hóa và xây dựng các nền tảng văn hóa số, qua đó hình thành hệ thống cơ sở dữ liệu về di sản văn hóa vật thể và phi vật thể. Việc này không chỉ góp phần bảo tồn bền vững các giá trị văn hóa dân tộc mà còn mở rộng khả năng tiếp cận của công chúng và nâng cao hiệu quả quảng bá văn hóa trong xã hội và ra thế giới” – GS. TS Dương Xuân Ngọc, chia sẻ.

Bên cạnh đó, chúng ta cần phát triển các ngành công nghiệp văn hóa và kinh tế sáng tạo trên nền tảng số, khuyến khích các tổ chức, doanh nghiệp và cá nhân tham gia sáng tạo, sản xuất và phân phối các sản phẩm văn hóa số có giá trị. Định hướng này nhằm khai thác hiệu quả tiềm năng của công nghệ số và thị trường văn hóa trong kỷ nguyên số. Việc khuyến khích các tổ chức, doanh nghiệp và cá nhân tham gia sáng tạo, sản xuất và phân phối các sản phẩm văn hóa số không chỉ thúc đẩy đổi mới sáng tạo, đa dạng hóa sản phẩm văn hóa mà còn góp phần nâng cao giá trị kinh tế của văn hóa và mở rộng khả năng lan tỏa các giá trị văn hóa trong xã hội.

Ngoài ra, nguyên Phó Giám đốc Học viện Báo chí và Tuyên truyền Dương Xuân Ngọc cho rằng cần xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh trên không gian mạng, kết hợp giữa phát huy các giá trị văn hóa truyền thống với việc tiếp thu có chọn lọc tinh hoa văn hóa nhân loại. Xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh trên không gian mạng cần gắn với việc định hướng các chuẩn mực giá trị và nâng cao ý thức văn hóa số trong xã hội. Đồng thời, quá trình này phải kết hợp hài hòa giữa việc phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc với tiếp thu có chọn lọc tinh hoa văn hóa nhân loại, qua đó bảo đảm sự phát triển văn hóa vừa giàu bản sắc vừa phù hợp với xu thế hội nhập.

Một định hướng nữa, theo GS.TS Dương Xuân Ngọc là việc phát triển nguồn nhân lực văn hóa đáp ứng yêu cầu của thời đại số, nâng cao năng lực số cho đội ngũ cán bộ quản lý văn hóa và những người hoạt động trong lĩnh vực văn hóa, nghệ thuật.

Định hướng này nhằm phát triển nguồn nhân lực văn hóa đáp ứng yêu cầu của thời đại số, trong đó chú trọng nâng cao năng lực số cho đội ngũ cán bộ quản lý văn hóa và những người hoạt động trong lĩnh vực văn hóa, nghệ thuật. Qua đó giúp họ chủ động ứng dụng công nghệ trong quản lý, sáng tạo và phổ biến các sản phẩm văn hóa, góp phần nâng cao hiệu quả phát triển văn hóa trong môi trường số.

“Hiến kế” phát triển văn hóa đất nước trong bối cảnh chuyển đổi số

Để phát triển văn hóa Việt Nam trong bối cảnh chuyển đổi số, GS. TS Dương Xuân Ngọc kiến nghị cần hoàn thiện thể chế và chính sách về phát triển văn hóa số. Giải pháp này nhằm tạo hành lang pháp lý đồng bộ, phù hợp với yêu cầu của chuyển đổi số trong lĩnh vực văn hóa. Điều đó giúp định hướng hoạt động sáng tạo, sản xuất và phân phối các sản phẩm văn hóa số, đồng thời khuyến khích các nguồn lực xã hội tham gia phát triển văn hóa trong môi trường số.

Giải pháp này đòi hỏi Nhà nước cần xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật, cơ chế, chính sách nhằm khuyến khích ứng dụng công nghệ số trong lĩnh vực văn hóa, đồng thời tạo môi trường thuận lợi cho các tổ chức, doanh nghiệp và cá nhân tham gia sáng tạo, sản xuất và phổ biến các sản phẩm văn hóa trên nền tảng số.

Đồng thời, cần đẩy mạnh số hóa di sản và xây dựng cơ sở dữ liệu văn hóa quốc gia nhằm lưu trữ, bảo tồn và quản lý hiệu quả các giá trị văn hóa trong môi trường số. Việc hình thành hệ thống dữ liệu văn hóa thống nhất không chỉ tạo điều kiện thuận lợi cho nghiên cứu, giáo dục và sáng tạo mà còn góp phần quảng bá rộng rãi các giá trị văn hóa dân tộc trong nước và quốc tế.

“

Trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ trên phạm vi toàn cầu, phát triển văn hóa ở Việt Nam đang đứng trước những cơ hội lớn đồng thời cũng phải đối mặt với nhiều thách thức mới. Công nghệ số không chỉ làm thay đổi phương thức sáng tạo, lưu giữ và lan tỏa các giá trị văn hóa, mà còn tạo ra những không gian văn hóa mới và hình thành các mô hình phát triển văn hóa hiện đại.

GS.TS Dương Xuân Ngọc.

Theo GS.TS Dương Xuân Ngọc, chúng ta cũng cần phát triển các ngành công nghiệp văn hóa và kinh tế sáng tạo trên nền tảng công nghệ số trên cơ sở khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực sáng tạo văn hóa, thúc đẩy sản xuất các sản phẩm văn hóa số có giá trị, từ đó vừa phát huy bản sắc văn hóa dân tộc vừa nâng cao sức cạnh tranh của văn hóa Việt Nam trong bối cảnh hội nhập nhằm khai thác hiệu quả tiềm năng của công nghệ và thị trường văn hóa trong kỷ nguyên số. Điều này góp phần thúc đẩy đổi mới sáng tạo, đa dạng hóa các sản phẩm và dịch vụ văn hóa, đồng thời nâng cao giá trị kinh tế của văn hóa và tăng cường sức lan tỏa của các giá trị văn hóa trong xã hội.

Song song đó, xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh trên không gian mạng thông qua việc tăng cường quản lý và định hướng các hoạt động văn hóa trên nền tảng số, nâng cao ý thức và trách nhiệm của cộng đồng trong sử dụng không gian mạng. Mặt khác, cần phát huy vai trò của truyền thông, giáo dục và các tổ chức xã hội trong việc tuyên truyền, lan tỏa các giá trị văn hóa tích cực, góp phần hình thành môi trường văn hóa số lành mạnh và bền vững.

“Cuối cùng là phát triển nguồn nhân lực văn hóa đáp ứng yêu cầu của chuyển đổi số, trong đó chú trọng đào tạo và bồi dưỡng đội ngũ cán bộ quản lý văn hóa, nghệ sĩ và những người hoạt động trong lĩnh vực sáng tạo văn hóa về kiến thức và kỹ năng số. Qua đây nâng cao năng lực sáng tạo, quản trị và ứng dụng công nghệ trong các hoạt động văn hóa, góp phần thúc đẩy phát triển văn hóa trong thời đại số.

Thực hiện đồng bộ các định hướng và giải pháp này sẽ góp phần xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, phát triển năng động và bền vững, đóng góp tích cực vào sự nghiệp phát triển đất nước trong giai đoạn mới” – GS. TS Dương Xuân Ngọc, khẳng định./.

Trung Kiên