Hà Nội ban hành Kế hoạch hành động triển khai Đề án đô thị thông minh

Kế hoạch hành động được xây dựng trên nền tảng của các chủ trương, định hướng lớn của quốc gia và Thành phố. Việc ban hành Nghị quyết số 525/NQ-HĐND về Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm và sửa đổi Luật Thủ đô, cùng với Quyết định số 750/QĐ-UBND về Đề án đô thị Hà Nội thông minh, đã tạo ra khung pháp lý và định hướng chiến lược vững chắc. Bối cảnh này đòi hỏi một kế hoạch hành động cụ thể, đồng bộ và có tính khả thi cao, nhằm biến các mục tiêu cao cả thành hiện thực.

Kế hoạch hướng tới xây dựng Hà Nội trở thành một đô thị thông minh hàng đầu châu Á - Thái Bình Dương, một phiên bản kiểu mẫu của Việt Nam, mang đậm bản sắc Thăng Long - Hà Nội. Sự phát triển này không chỉ dựa trên hạ tầng công nghệ hiện đại mà còn nhấn mạnh đến yếu tố bền vững, hiện đại và đặc biệt là lấy người dân, doanh nghiệp làm chủ thể trung tâm. Họ không chỉ là đối tượng thụ hưởng mà còn là những người trực tiếp tham gia vào quá trình quản lý, vận hành và khai thác giá trị kinh tế từ đô thị thông minh.

Xây dựng một Thủ đô “Văn hiến - Văn minh - Hiện đại - Hạnh phúc"

Mục tiêu chung bao trùm lên toàn bộ các hoạt động, đó là việc triển khai, cụ thể hóa các nội dung của Đề án đô thị thông minh trên thực tế, đảm bảo đúng lộ trình và giai đoạn. Mục tiêu cuối cùng là xây dựng một Thủ đô “Văn hiến - Văn minh - Hiện đại - Hạnh phúc. Điều này có nghĩa là sự phát triển công nghệ phải song hành với việc giữ gìn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống, nâng cao chất lượng đời sống tinh thần và vật chất cho người dân.

Hà Nội hướng tới việc trở thành một đô thị thông minh kiểu mẫu của Việt Nam, không chỉ hiện đại mà còn bền vững, có bản sắc riêng. Sự "lấy người dân/doanh nghiệp làm trung tâm" thể hiện rõ triết lý phát triển, nơi mọi hoạt động, mọi giải pháp công nghệ đều phải hướng tới việc nâng cao chất lượng cuộc sống, tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển kinh tế và xã hội.

Top 50 bảng xếp hạng đô thị thông minh uy tín toàn cầu

Theo lộ trình Kế hoạch, Thành phố phấn đấu đạt cơ bản theo Bộ tiêu chí đô thị thông minh bền vững của Bộ Xây dựng, phấn đấu đến năm 2030 thành phố Hà Nội thuộc Top 50 bảng xếp hạng đô thị thông minh uy tín toàn cầu.

Thành phố vận hành quản trị đô thị dựa trên dữ liệu, nền tảng số và dịch vụ công 24/7; tạo nền móng dữ liệu đô thị thống nhất, chia sẻ dữ liệu trong toàn vùng Thủ đô, hình thành kiến trúc số và công cụ điều hành thông minh.

Xây dựng mô hình điều hành tập trung, thống nhất, dựa trên Trung tâm điều hành đô thị thông minh (IOC) Thành phố, kết nối các IOC phường/xã và các nền tảng chuyên ngành. Thành phố từng bước ứng dụng trí tuệ nhân tạo vào phân tích, dự báo và hỗ trợ ra quyết định trong các lĩnh vực trọng điểm như giao thông, môi trường, an ninh, quy hoạch và quản lý tài nguyên đô thị, phòng cháy chữa cháy. Việc điều hành đô thị được gắn với cơ chế giám sát, đánh giá hiệu quả theo thời gian thực và lấy mức độ hài lòng của người dân làm thước đo quan trọng.

Về quy hoạch, quy hoạch cấu trúc đô thị theo mô hình Chùm đô thị đa cực - đa trung tâm, Đa tầng – đa lớp, thành phố Văn hiến, bản sắc, sáng tạo, phát triển sáng, xanh, sạch đẹp, thích ứng với biến đổi khí hậu; không chỉ tập trung vào tổ chức không gian, mà còn bảo đảm tích hợp các yếu tố hạ tầng số, dữ liệu đô thị và khả năng vận hành thông minh. Các dự án hạ tầng giao thông, không gian cảnh quan, khu đô thị mới, khu công nghiệp và các khu chức năng trọng điểm của Thành phố phải được quy hoạch theo hướng “thông minh ngay từ đầu”, sẵn sàng cho việc kết nối, giám sát, khai thác dữ liệu và điều hành tập trung trong suốt vòng đời dự án. 100% quy hoạch chi tiết số hóa 3D, tích hợp GIS; dữ liệu quy hoạch minh bạch, truy cập dễ dàng, phục vụ cả chính quyền và nhà đầu tư; kết nối quy hoạch - dân cư - hạ tầng - môi trường ngay từ đầu; 70 - 80% hạ tầng kỹ thuật giám sát – điều khiển từ xa; 95% tuyến đường chính có camera AI, cảm biến giao thông; 100% điểm quan trắc môi trường số hóa, cảnh báo ngập – thiên tai thông minh.

Về dịch vụ đô thị, Hà Nội hướng tới cung cấp dịch vụ công và tiện ích đô thị chủ động, cá nhân hóa, giảm tối đa thủ tục hành chính, tăng trải nghiệm số cho người dân và doanh nghiệp. 100% dịch vụ công cung cấp toàn trình, phản ánh hiện trường trực tuyến; ứng dụng công dân Thủ đô số (iHanoi) đóng vai trò là “cửa ngõ số”, nơi người dân tiếp cận dịch vụ công, phản ánh hiện trường, tiếp nhận cảnh báo và tham gia giám sát vận hành đô thị thông minh.

Về nền tảng cơ sở dữ liệu đô thị và hạ tầng số: Hình thành Data Lake/Lakehouse - kho dữ liệu đô thị tích hợp của tất cả Sở, ngành; 70% dữ liệu vận hành đô thị được thu thập thời gian thực (trọng tâm là giao thông, môi trường, an ninh, năng lượng, nước).

8 nhóm nhiệm vụ cụ thể

Nhằm cụ thể hóa hành động, Thành phố đã đưa ra 8 nhóm nhiệm vụ cụ thể bao quát toàn bộ các khía cạnh của việc xây dựng đô thị thông minh:

Thứ nhất là hoàn thiện cơ chế, chính sách, cơ sở pháp lý phục vụ xây dựng, phát triển đô thị Hà Nội thông minh. Đồng thời, bảo đảm dữ liệu của các Sở, ngành Thành phố và phường/xã kết nối tập trung vào kho dữ liệu đô thị và chia sẻ qua nền tảng tích hợp - chia sẻ dữ liệu Thành phố.

Thứ hai là, chuẩn hóa dữ liệu để xây dựng, kho dữ liệu dùng chung phục vụ điều hành Thành phố theo dữ liệu thời gian thực: Đây là nhiệm vụ cốt lõi đảm bảo dữ liệu được chuẩn hóa, thống nhất tập trung tại Urban Data Lake, tạo nền tảng cho việc phân tích, ra quyết định.

Thứ ba là xây dựng và phát triển hạ tầng đô thị, định hướng phát triển Thành phố bám sát Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm. Rà soát, điều chỉnh hạ tầng giao thông, khu đô thị, bãi đỗ xe… tại các “vùng lõi” nội đô bảo đảm đồng bộ với sự phát triển của đô thị Hà Nội thông minh. Triển khai hệ thống thông tin địa lý (GIS) thống nhất trong quy hoạch Thành phố.

Phát triển “đô thị nén”, cao tầng tại khu vực trung tâm, giảm mật độ xây dựng và phát triển không gian ngầm, tiết kiệm không gian mặt đất ưu tiên cho không gian xanh, công cộng, bảo tồn, xây dựng, phát huy các không gian cảnh quan tự nhiên.

Thứ tư, xây dựng và phát triển hạ tầng số trên nền tảng dùng chung, với quy hoạch không gian, hạ tầng số cũng được đầu tư mạnh mẽ với việc xây dựng phát triển mạng 5G/6G, hạ tầng cảm biến và IoT đô thị, mạng băng rộng, camera AI, điểm truy cập wifi miễn phí công cộng, data center và các nền tảng số dùng chung; phát triển nền tảng công nghệ lõi, gồm: AI, Big Data, Digital Twin tích hợp GIS, IoT Platform, City SOC, RMS, AI Platform và công dân thủ đô số…

Thứ 5 là chính sách huy động và sử dụng nguồn lực tài chính: Ưu tiên đầu tư ngân sách Thành phố cho các hạng mục nền tảng cốt lõi mang tính công ích và lâu dài như: Trung tâm điều hành đô thị thông minh, Trung tâm an ninh mạng Thành phố, Kho dữ liệu đô thị tập trung, Trung tâm dữ liệu và Trung tâm tính toán thông minh, các nền tảng AI dùng chung và hệ thống bản sao số đô thị.

Phát triển nhân lực quản lý, vận hành đô thị thông minh với nội dung phù hợp tư duy lãnh đạo số và mô hình quản trị đô thị thông minh. Đối với nhóm chuyên gia, cán bộ kỹ thuật tập trung vào kiến thức chuyên sâu về AI, Big Data, phân tích dữ liệu, quản trị IoT, vận hành camera AI, hệ thống cảm biến, và các nền tảng đô thị thông minh.

Thứ 6, bảo đảm an ninh mạng: Xây dựng trung tâm giám sát an ninh mạng (SOS) tuân thủ các quy định về bảo vệ dữ liệu và trí tuệ nhân tạo. Việc sử dụng trí tuệ nhân tạo phục vụ đô thị thông minh phải bảo đảm tuân thủ Luật Trí tuệ nhân tạo (AI) và các văn bản pháp luật khác có liên quan.

Thứ bảy, kiểm tra, giám sát, đánh giá, cập nhật mô hình đô thị thông minh và kiểm soát rủi ro. Thiết kế hệ thống giám sát toàn diện, minh bạch và có sự tham gia trực tiếp của người dân. Hệ thống giám sát được tổ chức theo mô hình 05 lớp (lớp chỉ đạo, lớp tổ chức, lớp công nghệ, lớp dữ liệu và lớp vận hành - đánh giá), bảo đảm kiểm soát xuyên suốt từ chỉ đạo đến vận hành và đánh giá cuối cùng.

Cuối cùng là, nâng cao nhận thức cho người dân Thủ đô, tuyên truyền cho người dân hiểu rõ giá trị của mô hình đô thị Hà Nội thông minh với sự phát triển kinh tế - xã hội của Thành phố; nhận thức rõ vị trí chủ thể trung tâm của người dân để chủ động tham qua quản lý, vận hành đô thị Hà Nội thông minh.

Qua đó, xây dựng thói quen sử dụng dịch vụ số, khuyến khích người dân tham gia phản ánh, kiến nghị và đồng hành cùng chính quyền, nâng cao sự hiệu quả, minh bạch trong mọi hoạt động của chính quyền. Triển khai chương trình truyền thông - đào tạo cộng đồng để nâng cao nhận thức và kỹ năng sử dụng dịch vụ đô thị thông minh.

Kế hoạch này khi hoàn thành không chỉ nâng Hà Nội lên tầm vóc đô thị thông minh hàng đầu châu Á, mà còn tạo ra một mô hình tham chiếu độc đáo cho cả nước, chứng minh rằng phát triển bền vững và công nghệ số có thể đi liền với giữ gìn bản sắc văn hóa dân gian. Đây không chỉ là một kế hoạch cho thành phố, mà là một khát vọng về một Việt Nam hiện đại, văn minh và hạnh phúc, mà chúng ta cùng nhau sẽ xây dựng từng ngày, từng bước./.

Kim Thoa