Luật Thủ đô (sửa đổi): Trao quyền mạnh mẽ, tạo động lực phát triển Hà Nội

Chiều 8/4, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ trình bày Tờ trình về dự án Luật Thủ đô (sửa đổi).

Theo Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết, việc ban hành Luật Thủ đô (sửa đổi) nhằm hoàn thiện thể chế đặc thù, vượt trội, ổn định, có tầm nhìn dài hạn, phù hợp với vị trí, vai trò, tính chất riêng có của Thủ đô; trao quyền mạnh hơn; phân cấp, phân quyền toàn diện, tối đa cho chính quyền Thủ đô gắn với nguồn lực thực hiện và trách nhiệm kiểm tra, giám sát, giải trình.

Dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) gồm 9 Chương, 36 Điều (giảm 18 điều so với Luật Thủ đô số 39/2024/QH15), quy định về vị trí, vai trò của Thủ đô; cơ chế, chính sách, thẩm quyền, trách nhiệm xây dựng, phát triển và bảo vệ Thủ đô.

Với tinh thần, cách tiếp cận mới, dự thảo Luật đã sửa đổi hầu hết các quy định tại Luật Thủ đô số 39/2024/QH15: các quy định chung, quy định về tổ chức chính quyền, chế độ công vụ; quy hoạch, xây dựng và trật tự, an toàn Thủ đô; phát triển văn hóa-xã hội; phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; nguồn lực phát triển Thủ đô; liên kết, phát triển vùng; giám sát, kiểm tra và trách nhiệm giải trình; điều khoản chuyển tiếp và hiệu lực thi hành.

Dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) được xây dựng theo hướng đẩy mạnh phân quyền cho chính quyền thành phố, không quy định chi tiết về trình tự, thủ tục. Do đó, các quy định tại dự thảo Luật không trực tiếp quy định các thủ tục hành chính.

Dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) tập trung phân quyền cho Hà Nội quyết định, tạo không gian tối đa cho sự sáng tạo, tự chịu trách nhiệm, đồng thời tăng cường kiểm soát quyền lực.

Theo thống kê, có 192 thẩm quyền được giao cho chính quyền Hà Nội, trong đó 50 thẩm quyền kế thừa từ Luật Thủ đô số 39/2024/QH15 và Nghị quyết số 258/2025/QH15, 57 thẩm quyền khác quy định của cơ quan nhà nước cấp trên, 85 thẩm quyền mới chưa có quy định của pháp luật hiện hành.

Một số nội dung phân quyền mạnh mẽ được Chính phủ đề xuất như cho phép Hà Nội tự chủ trong quản lý tổ chức bộ máy và biên chế, HĐND thành phố được trao quyền quyết định biên chế các cơ quan trong hệ thống chính trị của thành phố; cho phép người trực tiếp sử dụng công chức thực hiện việc tuyển dụng, bổ nhiệm và đánh giá.

Thẩm quyền ban hành văn bản quy phạm pháp luật cũng được đề xuất mở rộng theo hướng thành phố được ban hành văn bản quy phạm pháp luật quy định biện pháp đặc thù để tổ chức, hướng dẫn thi hành luật, nghị quyết của Quốc hội khác hoặc chưa có quy định của Chính phủ, Thủ tướng, bộ, cơ quan ngang bộ.

Về phân quyền trong thí điểm chính sách, dự thảo luật đã phân quyền cho Thành phố Hà Nội chủ động xây dựng và phê duyệt các Đề án thí điểm cơ chế, chính sách chưa có trong luật hoặc khác với luật hiện hành để xử lý các "điểm nghẽn" về thể chế.

Theo dự thảo, Thành phố được quyết định thí điểm cơ chế, chính sách mới, khác với luật, nghị quyết của Quốc hội hoặc đối với những vấn đề chưa được pháp luật quy định để áp dụng tại Thành phố Hà Nội.

HĐND Thành phố được quy định mức tiền phạt vi phạm hành chính trên địa bàn Thành phố cao hơn nhưng không quá 2 lần mức tiền phạt chung và thẩm quyền phạt tiền tương ứng do Chính phủ quy định đối với hành vi vi phạm hành chính tương ứng trong các lĩnh vực văn hóa, quảng cáo, đất đai, xây dựng, phòng cháy, chữa cháy, an toàn thực phẩm, giao thông đường bộ…

Đặc biệt, dự thảo quy định về phát triển khu kinh tế tự do, khu thương mại tự do và loại hình kinh tế mới, nhằm tạo động lực tăng trưởng mới, phát triển các mô hình kinh tế mới, nâng cao sức cạnh tranh của Thủ đô.

Dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) dự kiến sẽ được Quốc hội thảo luận và xem xét thông qua ngay tại kỳ họp đầu tiên của Quốc hội khóa XVI, kỳ vọng tạo đột phá về thể chế, mở rộng dư địa phát triển cho Thủ đô trong giai đoạn tới.

Đình Thế