Xây dựng Bảo tàng “Ký ức chiến tranh và khát vọng hòa bình” ở ngã ba sông Hiền Lương - Bến Hải
Đầu tư 1.000 tỷ đồng từ nguồn vốn Chương trình mục tiêu Quốc gia về phát triển văn hóa giai đoạn 2025 – 2035 xây dựng Bảo tàng “Ký ức chiến tranh và khát vọng hòa bình” với diện tích 11ha ở phía Đông Bắc ngã ba sông Hiền Lương - Bến Hải (xã Cửa Tùng, tỉnh Quảng Trị).
Xây dựng Bảo tàng “Ký ức chiến tranh và khát vọng hòa bình” 1.000 tỷ đồng
Mới đây, UBND tỉnh Quảng Trị đã có Quyết định số 1060/QĐ-UBND do Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị Hoàng Xuân Tân ký ngày 27/3/2026 về việc phê duyệt Dự án xây dựng Bảo tàng “Ký ức chiến tranh và khát vọng hòa bình” tại phía Đông Bắc ngã ba sông Hiền Lương - Bến Hải (xã Cửa Tùng, tỉnh Quảng Trị). Dự án có diện tích 11ha với tổng mức đầu tư 1.000 tỷ đồng từ nguồn vốn Chương trình mục tiêu Quốc gia về phát triển văn hóa giai đoạn 2025 – 2035 và xây dựng trong giai đoạn 2025 – 2030.
Công trình được thiết kế kiến trúc, bố trí lộ trình, chuỗi công năng theo yêu cầu của ý tưởng trưng bày gồm 5 không gian là Không gian khánh tiết (là điểm khởi đầu của quá trình tham quan, nơi cung cấp những thông tin về nội dung trưng bày và các hoạt động khác của bảo tàng, nơi tổ chức các sự kiện quan trọng, các cuộc gặp gỡ, giao lưu văn hoá...), Không gian trưng bày trải nghiệm (gồm khu vực trưng bày, khu trải nghiệm, tương tác, nhà chiếu phim và các công trình phụ trợ khác...), Khu vực kho cơ sở và khu vực kỹ thuật phục vụ hoạt động chung (là nơi lưu giữ, bảo quản tài liệu, hiện vật - những chứng tích gắn liền với chiến tranh và hành trình tìm kiếm hòa bình...), Khu vực dịch vụ phục vụ khách tham quan (gồm khu đón tiếp và thông tin bảo tàng, phòng gửi đồ của khách, khu bán sách và đồ lưu niệm, dịch vụ ăn uống, hỗ trợ y tế...) và Khu vực hành chính, quản lý, vận hành bảo tàng.
Bảo tàng “Ký ức chiến tranh và khát vọng hòa bình” được cấu trúc thành 5 không gian gồm không gian Khánh tiết - Không gian dẫn nhập (nơi đón tiếp khách, điểm khởi đầu của quá trình tham quan, nơi tổ chức các sự kiện quan trọng).
Không gian Trưng bày cố định – Trưng bày thường trực được thể hiện qua 2 chủ đề lớn là “Ký ức chiến tranh” (Ký ức chia cắt, phân ly, đau thương, mất mát, Ký ức hào hùng, Phong trào phản chiến, Dư luận quốc tế và sự ủng hộ của bạn bè thế giới đối với cuộc kháng chiến của nhân dân Việt Nam, Thống nhất và Đoàn tụ, Bi kịch - Nước mắt - Nấm mồ và Phận người) và “Khát vọng hòa bình” (Hậu quả của chiến tranh, Công cuộc tái thiết đất nước, hồi sinh và phát triển, Khát vọng hòa bình).
Không gian Trưng bày không cố định – Trưng bày triển lãm chuyên đề (tập trung thể hiện nội dung các chuyên đề theo thời sự/kỷ niệm như trưng bày kỷ niệm ngày ký kết Hiệp định Geneve, Hiệp định Paris..., Ký ức chiến tranh qua những di vật của các liệt sĩ và đồng bào tử nạn… và khúc ca hòa bình…)
Không gian Trải nghiệm/Chiêm nghiệm/Tương tác (không gian để khách tham quan có thể chậm lại, suy ngẫm sâu sắc hơn về những gì đã thấy và cảm nhận, giúp thông điệp của bảo tàng thẩm thấu một cách mạnh mẽ và sâu sắc hơn với công nghệ như thực tế ảo (VR), thực tế tăng cường (AR) và thực tế hỗn hợp (MR)… và hoạt động hội thảo, hoạt động cộng đồng… những buổi nói chuyện với cựu chiến binh/nhân chứng lịch sử về những câu chuyện lịch sử, chiếu phim tài liệu về chiến tranh, hòa bình và những câu chuyện nhân văn, hội thảo giáo dục dành cho học sinh, sinh viên về lịch sử, ý nghĩa của hòa bình và trách nhiệm của thế hệ trẻ…).
Không gian trưng bày ngoài trời (trưng bày những hiện vật thể khối lớn như là vũ khí, tranh thiết bị, phương tiện chiến tranh..., hiện vật thể khối lớn như máy bay và các phương tiện chiến tranh khác, tổ hợp bom đạn...
Nơi lưu giữ ký ức chiến tranh và tôn vinh giá trị hòa bình
Hiện nay, tỉnh Quảng Trị có hơn 5.000 tài liệu, hiện vật liên quan đến giai đoạn kháng chiến chống Mỹ cứu nước (1954 - 1975) đang lưu giữ, bảo quản tại kho cơ sở, trưng bày tại Bảo tàng tỉnh Quảng Trị, tại một số Nhà truyền thống xã, phường, đặc khu và Nhà trưng bày bổ sung các di tích. Trong đó, trưng bày tại Bảo tàng cùng các nhà trưng bày tại các di tích là 4.061 hiện vật, lưu giữ tại kho là 1.091 và trưng bày lưu giữ tại các nhà truyền thống các địa phương là 715 hiện vật.
Sau khi đưa vào hoạt động, Bảo tàng “Ký ức chiến tranh và khát vọng hòa bình” sẽ trở thành không gian văn hóa - lịch sử đặc biệt, nơi lưu giữ ký ức chiến tranh, tôn vinh giá trị hòa bình... góp phần giáo dục truyền thống cách mạng, lòng tự hào dân tộc và ý thức trách nhiệm đối với hòa bình cho các thế hệ, đặc biệt là thế hệ trẻ. Thông qua các sưu tập hiện vật, tư liệu, hình ảnh và trưng bày chuyên đề, Bảo tàng “Ký ức chiến tranh và khát vọng hòa bình” góp phần tôn vinh bản sắc văn hóa Việt Nam, lan tỏa thông điệp về lòng yêu nước, tinh thần nhân ái, khoan dung và khát vọng hòa bình, đồng thời là cầu nối văn hóa giữa Việt Nam với bạn bè quốc tế trong công cuộc xây dựng, bảo vệ và phát triển đất nước, khẳng định giá trị nhân văn, khát vọng hòa bình của dân tộc Việt Nam.
Bảo tàng “Ký ức chiến tranh và khát vọng hòa bình” không chỉ là điểm tham quan, nghiên cứu mà còn là một công trình văn hóa - giáo dục có ý nghĩa chính trị, xã hội và nhân văn sâu sắc, mang giá trị to lớn đối với cộng đồng, Quốc gia và nhân loại. Tạo nên không gian gặp gỡ, chia sẻ và đối thoại, giúp công chúng nhận thức sâu sắc hơn về những mất mát, đau thương do chiến tranh gây ra, từ đó khơi dậy tinh thần trách nhiệm chung trong việc gìn giữ hòa bình, tăng cường hiểu biết, tôn trọng và đoàn kết giữa các thế hệ, các dân tộc, góp phần xây dựng thế giới hòa bình, ổn định và phát triển bền vững.
Bảo tàng “Ký ức chiến tranh và khát vọng hòa bình” gắn với di tích Quốc gia đặc biệt “Đôi bờ Hiền Lương - Bến Hải” là một điểm đến hấp dẫn, kết nối với các điểm du lịch của Quảng Trị cũng như trong khu vực miền Trung, kết nối với hệ thống di tích lịch sử và cảnh quan địa phương như Di sản Thiên nhiên thế giới “Phong Nha - Kẻ Bàng”. Với sức hút đặc thù, dự kiến bảo tàng sẽ thu hút hàng triệu lượt khách tham quan trong nước và quốc tế, góp phần quảng bá hình ảnh đất nước và con người Việt Nam đến bạn bè quốc tế, đồng thời tạo ra nguồn thu, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Quảng Trị nói riêng, Việt Nam nói chung.
Việc xây dựng Bảo tàng “Ký ức chiến tranh và khát vọng hòa bình” tại Quảng Trị là nhiệm vụ mang ý nghĩa lịch sử và thời đại. Công trình không chỉ góp phần bảo tồn ký ức dân tộc, giáo dục thế hệ mai sau, mà còn khẳng định vai trò tiên phong của Việt Nam trong việc lan tỏa thông điệp hòa bình đến khu vực và thế giới, dự án có tầm vóc quốc gia, cấp thiết và lâu dài, đáp ứng khát vọng gìn giữ quá khứ, hướng tới xây dựng một tương lai hòa bình, nhân ái và phát triển bền vững.